VII SA/Wa 524/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), Sędzia WSA Leszek Kamiński, Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Rafał Kubik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia nakazującego przedłożenie inwentaryzacji skargę oddala. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 kpa – stwierdził z urzędu nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...], nakazującego: - zażądać od A. i M. B. przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] niżej wymienionych dokumentów dotyczących użytkowania garażu oraz budynku mieszkalnego, położonego na działce przy ul: [...] w [...] w terminie do dnia [...] lutego 2004r. 1. inwentaryzacji geodezyjnej garażu oraz budynku mieszkalnego zlokalizowanego na w/w działce; 2. inwentaryzację budynku garażowego zaopiniowaną z zakresu ochrony środowiska i przeciwpożarową oraz użytkowanego przez w/w budynku mieszkalnego opracowaną przez osobę posiadającą wymaganymi przepisami Prawa budowlanego, uprawnieniami. W uzasadnieniu decyzji organ administracji podniósł, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] po podjęciu zawieszonego postępowania postanowieniem z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] dotyczącego zabudowy garażowej i części budynku mieszkalnego, położonego na działce przy ul: [...] w [...], nakazał cytowanym wyżej postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2003r., inwestorom w oparciu o art. 56 Prawa budowlanego z 1974r. wykonanie inwentaryzacji. Postanowienie nr [...] zawiera pouczenie o prawie wniesienia zażalenia od postanowienia. Ponieważ brak jest przepisów umożliwiających zaskarżenia postanowienia wydanego w trybie art. 56 Prawa budowlanego z 1974r., nastąpiło naruszenie przepisów procedury i organ nadzoru uznał, iż naruszenie to stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. N., podnosząc, iż organ administracyjny "przyjął fałszywą tezę", iż obiekty budowlane wzniesione zostały w 1996r. To ustalenie rzutuje na zastosowanie przepisów ustawy z 1974r. do tych inwestycji. Obiekty zostały wybudowane po 1996r. Odwołujący wnosił o uznanie, że sporne obiekty wniesione zostały po 1996r. i należało do nich zastosować art. 48 Prawa budowlanego z 1994r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2004r. (błąd). Organ odwoławczy powołał się na trwałość ostatecznych orzeczeń wydanych w postępowaniu administracyjnym i konieczność stwierdzenia nieważności tylko w przypadkach naruszeń praw określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem tego organu w kwestionowanym postanowieniu z dnia [...] grudnia 2003r. nie doszło do rażącego naruszenia art. 56 Prawa budowlanego z 1974r. Postanowienie to jest merytorycznie zasadne, a błędne pouczenie o środkach zaskarżenia, nie ma wpływu na wynik sprawy. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, iż decyzja organu pierwszej instancji zapadła z naruszeniem art. 126 kpa, bowiem rozstrzygnięcie tego organu winna zapaść w formie postanowienia. Skargę na powyższą decyzję złożył I. N., uznając, iż zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bo organ odwoławczy "został okłamany" przez podległe organy i decyzję wydał na niewłaściwych podstawach prawnych. W skardze ponownie podniesiony został zarzut nieprawidłowego ustalenia czasu wybudowania spornych obiektów, które zostały wzniesione po 1996r. Wynika to z nakazów podatkowych, ubezpieczenia itp. Przedstawiciele organu powiatowego wydali decyzje naruszające prawo. Po śmierci właścicielki nieruchomości K. – w 1980r był postawiony "na dziko" – garaż blaszany, a po 1996r. na tym miejscu pobudowano obecny garaż. Za odmowę dania łapówki, organy tendencyjnie przedłużały postępowanie. Pobudowanie samowolnie obiektów budowlanych winno skutkować ich rozbiórką, tym bardziej, iż inwestorzy nie dysponowali prawem do nieruchomości na cele budowlane. Natomiast organy traktują inwestorów jako współwłaścicieli, co powoduje naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa. Skarżący wnosi o utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002r. nakazującej rozbiórkę samodzielnie wybudowanych obiektów. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, uznając, iż zarzuty skargi są bezzasadne i pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrolą sądową w niniejszej sprawie objęte są decyzje wydane w postępowaniu nieważnościowym, wszczętym z urzędu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia, nie stanowi kontynuacji rozpoznania sprawy będącej przedmiotem kwestionowanego rozstrzygnięcia, lecz jedynie zbadanie czy rozstrzygnięcie to dotknięte jest wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 kpa. Dlatego w postępowaniu nieważnościowym brak jest możliwości dokonywania nowych ustaleń np:dotyczących terminu wybudowania obiektu, o co wnosił skarżący. Sąd administracyjny nie może również oceniać prawidłowości decyzji rozbiórkowej z dnia [...] stycznia 2002r., bowiem decyzja ta nie jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie. Decyzja ta mogła być przedmiotem kontroli w odrębnych postępowaniach administracyjnych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za rażąco naruszające prawo postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2003r. z uwagi jedynie na zawarte w nim błędne pouczenie o możliwościach wniesienia zażalenia. Rzeczywiście na postanowienie wydane na podstawie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawa budowlanego (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), mające charakter dowodowy, nie przysługuje zażalenie. Postępowanie administracyjne w tym zakresie może być kwestionowane w odwołaniu od decyzji merytorycznej, która będzie wydana w przedmiocie dotyczącym danego obiektu budowlanego. Nie ma istotnego znaczenia, iż organ administracyjny w postanowieniu tym zawarł błędne pouczenie o środkach zaskarżenia. Samo zaś błędne pouczenie nie może powodować stwierdzenia nieważności wydanego postanowienia. Uwadze organów administracyjnych umknęło jednak naruszenie art. 126 kpa wydanymi postępowaniami. Przepis ten nie daje możliwości objęcia postępowaniem nieważnościowym postanowień, od których nie przysługuje zaskarżenie. Ponieważ [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (bez wszczęcia postępowania) stwierdził z urzędu nieważność kwestionowanego postanowienia z dnia [...] grudnia 2003r., organ odwoławczy winien umorzyć nieprawidłowo wszczęte postępowanie nieważnościowe. Ponieważ skutki wydanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia są dla skarżącego tożsame z umorzeniem postępowania nieważnościowego, Sąd administracyjny – skargę oddalił. Skarżący swoje wątpliwości dotyczące terminu wybudowania obiektów garażu i domu mieszkalnego winien zgłosić organowi nadzoru budowlanego w toku dalszego postępowania dotyczącego powyższych obiektów. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.