VII SA/Wa 525/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie: sędzia WSA Andrzej Nogal, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Rektora Szkoły Głównej [....] z dnia 7 grudnia 2023 r. nr 32 w przedmiocie przyjęcia do szkoły doktorskiej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Szkoły Głównej [...] na rzecz A. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2023 r. nr 32, Rektor Szkoły Głównej [...] [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z 27 października 2023 r. nr 26 w przedmiocie przyjęcia do szkoły doktorskiej. 2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach. 2.1. A. J. (dalej: skarżąca, kandydatka) złożyła wniosek o przyjęcie jej do Szkoły Doktorskiej w Szkole Głównej [...] [...] na cykl kształcenia rozpoczynający się w roku akademickim 2023/2024 w dziedzinie "ekonomia" w dyscyplinie "ekonomia i finanse". 2.2. Decyzją z 27 października 2023 r. nr 26, wydaną na podstawie art. 200 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.; dalej: p.s.w.n.), art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), a także Zasad Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] na rok 2023/2024 w brzmieniu ustalonym w załączniku do zarządzenia Rektora Szkoły Głównej [...] [...] w sprawie zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...], zmienionym Zarządzeniem Rektora Nr 2/10/2023 z dnia 13 października 2023 r. w sprawie zmiany załącznika do zarządzenia Rektora Szkoły Główniej [...] [...] w sprawie zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...], Rektor Szkoły [...] odmówił przyjęcia skarżącej do Szkoły Doktorskiej prowadzonej w Szkole Głównej [...] [...] w roku akademickim 2023/2024 w ramach dyscypliny: ekonomia i finanse. 2.3. Kandydatka wystąpiła do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedstawiła w nim swoją dotychczasową karierę naukową, podkreślając, że posiada bogate doświadczenie zawodowe w polskich i zagranicznych firmach na stanowiskach zarządczych. Skarżąca wskazała, że spełniła wszystkie niezbędne i konieczne wymogi formalne określone Zasadami Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] na rok akademicki 2023/2024. Złożyła wszystkie wymagane dokumenty w terminie na wskazany adres e ‘maila a także dokonałam terminowo opłaty rekrutacyjnej. 2.4. Utrzymując w mocy swoją dotychczasową decyzję – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – Rektor Szkoły Głównej [...] odwołał się do następującej argumentacji. 2.4.1. Organ wyjaśnił, że po zapoznaniu się z treścią przedstawioną wniosku i ponownym rozpatrzeniu sprawy polegającym na przeprowadzeniu weryfikacji prawidłowości przeprowadzonej rekrutacji, a w szczególności działań Komisji Rekrutacyjnej pod kątem ich zgodności z prawem, w tym z przyjętymi Zasadami Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] na rok 2023/2024 w brzmieniu ustalonym w załączniku do Zarządzenia Rektora Szkoły Głównej [...] [...] w sprawie zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...], zmienionym Zarządzeniem Rektora Nr 2/10/2023 z dnia 13 października 2023 r. w sprawie zmiany załącznika do zarządzenia Rektora Szkoły Główniej [...] [...] w sprawie zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] (zwanej dalej: Zasadami rekrutacji), stwierdził, że rekrutacja została przeprowadzona w sposób prawidłowy, kandydatka nie uzyskała wymaganej liczby punktów, a argumenty przedstawione we wniosku nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzja jest zasadna. 2.4.2. Rektor podkreślił, że ponownej analizie zostały objęte w szczególności: formalne prawidłowości działań Zespołu kwalifikacyjnego i Komisji rekrutacyjnej, przyznawane za poszczególne składowe procesu rekrutacji przewidzianych Zasadami rekrutacji wielkości punktowe, przewidziane w ww. Zasadach rekrutacji: oceny dotychczasowych osiągnięć oraz dorobku naukowego kandydata, oraz matematyczna poprawność ustalenia łącznej ilości punktów kandydatki. W ocenie organu, oceny na podstawie dokumentacji i na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej są spójne, a suma punktów została prawidłowo wyliczona. Rektor stwierdził jednocześnie, że analiza treści odwołania nie wnosi żadnych argumentów merytorycznych, które uzasadniałyby ew. podniesie oceny punktowej kandydatki zgodnie z przyjętymi kryteriami oceny względnie, że decyzja jest wadliwa z innych przyczyn, które mogłyby stanowić podstawę do jej uchylenia. 3. Pismem z 8 stycznia 2024 r. Kandydatka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie, stwierdzenie nieważności całego postępowania rekrutacyjnego oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem: 1) art. 3 Zasad Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] na rok akademicki 2023/2024 poprzez dopuszczenie do przeprowadzenia Rozmowy Kwalifikacyjnej Zespołu Kwalifikacyjnego, w skład, którego nie weszły co najmniej 4 osoby reprezentujące dyscyplinę, w której prowadzona jest rekrutacja, tj.: – R. S.. Prawnik. Członek Zarządu Narodowego Banku Polskiego, – G. A. , Ekonomista. Doradca Prezesa Narodowego Banku Polskiego, – L. P. , Ekonomista. Doradca Prezesa Narodowego Banku Polskiego. 2) art. 9 pkt 2 Zasad Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] na rok akademicki 2023/2024 poprzez zmianę Harmonogramu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] po 15 sierpnia 2023 r. 3) art. 10 pkt 2 Zasad Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] na rok akademicki 2023/2024 poprzez przyjmowanie zgłoszeń od kandydatów do Szkoły Doktorskiej poza oficjalnym i jedynym legalnym adres e-mail. tj. sekretariat@[...].edu.pl. 4) art. 11 pkt 1 Zasad Rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] na rok akademicki 2023/2024 poprzez dopuszczenie do rekrutacji osób, od których opłata rekrutacyjna nie wpłynęła w terminie. 5) art. 200 pkt 3 ustawy z dnia 20.07. 2018 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym poprzez zmianę harmonogramu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej w terminie krótszym niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji, tj. wielokrotnie w sierpniu i we wrześniu 2023 r. a także 13.10.2023 r. 6) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 k.p.a. w zw. z art. 200 ust. 2 p.s.w.n. poprzez przeprowadzenie rekrutacji do szkoły doktorskiej drodze konkursu, który nie opierał się na zasadach ustalonych przez senat albo radę naukową (zgodne z przepisami prawa), a wyłącznie na podstawie arbitralnych zasad ustalonych przez Rektora [...]. wbrew zasadzie strzeżenia praworządności, nie wyjaśniając Skarżącej zasadności wszystkich przesłanek, którymi organ administracji kierował się przy załatwieniu sprawy, a w konsekwencji niezgodne z ustawą przeprowadzenie tej rekrutacji, tj. bez uprzedniego ustalenia zasad pojmowanych jako obiektywne mierniki, które pozwalają na przeprowadzenie równej i transparentnej rekrutacji. 7) naruszenie praworządności – legalizmu a więc zasad ogólnych wywodzących się z konstytucyjnego porządku państwa prawa poprzez naruszenie art. 6 k.p.a. a wiec konieczności działania na podstawie przepisów prawa- w sposób w pełni zgodny z prawem przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (polskich obywateli). 4. W odpowiedzi na skargę, Rektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ rozszerzył ponadto argumentację przemawiającą za odmową przyjęcia skarżącej do Szkoły Doktorskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. 5.1. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. 6. Na mocy zaskarżonej decyzji, odmówiono przyjęcia skarżącej do Szkoły Doktorskiej w Szkole Głównej [...] [...] na cykl kształcenia rozpoczynający się w roku akademickim 2023/2024 w dziedzinie "ekonomia" w dyscyplinie "ekonomia i finanse". Sąd miał na uwadze, że postępowanie rekrutacyjne, w wyniku którego wydano zaskarżoną decyzję, było już przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie innego kandydata, ubiegającego się o przyjęcie do szkoły doktorskiej w tej samej dyscyplinie. Prawomocnym wyrokiem z 27 sierpnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 398/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną wówczas decyzję o odmowie przyjęcia innego kandydata do szkoły doktorskiej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił ocenę prawną sformułowaną we wspomnianym wyroku z 27 sierpnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 398/24 i przyjął ją za własną, w pełni podzielając ustalenia faktyczne i zapatrywania prawne ww. Sądu. 6.1. W ślad za ww. wyrokiem należało zatem przypomnieć, że podstawę kontrolowanej decyzji stanowiły m.in. przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która w art. 198-216 określa podstawowe zasady kształcenia doktorantów. Jak wynika z art. 200 ust. 2 p.s.w.n. rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. Zasady, o których mowa w ust. 2 oraz program kształcenia, o którym mowa w art. 201 ust. 3, podmiot prowadzący szkołę doktorską udostępnia nie później niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji, jak stanowi art. 200 ust. 3 p.s.w.n. Przyjęcie do szkoły doktorskiej następuje w drodze wpisu na listę doktorantów stosownie do art. 200 ust. 4 p.s.w.n. Natomiast w myśl art. 200 ust. 5 p.s.w.n. odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na mocy art. 200 ust. 6 p.s.w.n. wyniki konkursu są jawne. 6.2. Przytoczony wyżej art. 200 ust. 2 p.s.w.n. pozostaje w związku z art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym szkoły wyższe mają zapewnioną autonomię na zasadach określonych w ustawie, a zatem przede wszystkim na zasadach określonych w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce. Autonomia szkół wyższych wynika ze specyfiki ich funkcjonowania i zasad działania. Jednym z jej przejawów jest prawo do ustalania zasad i kryteriów przyjęcia na studia doktoranckie. Szkoła wyższa - w ramach tzw. władztwa administracyjnego – kształtuje sytuację prawną m.in. kandydatów na doktorantów, a jej pracownicy w ramach "niesformalizowanego" tzw. władztwa "fachowego" (np. A. J., Władztwo fachowe a władztwo administracyjne w zakładzie publicznym [w:] Fenomen prawa administracyjnego, Księga jubileuszowa Profesora J. Z., red. W. J., M. K., I. Niżnik-Dobosz, WKP 2019). Niemniej podkreślić trzeba, że ustawa z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183, ze zm.) formułowała w art. 207 ust. 1 w zw. z art. 196 ust. 3 zasadę odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do decyzji w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie. Obowiązująca ustawa takiego przepisu nie zawiera, a zatem w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny być stosowane wprost, przy uwzględnieniu specyfiki działania uczelni wyższej. W konsekwencji do decyzji o odmowie przyjęcia na studia doktoranckie, będącej indywidualnym aktem administracyjnym, należy stosować przepisy k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2023 r., III OSK 7694/21; z 7 kwietnia 2022 r. III OSK 4974/21 - w CBOSA). 6.3. Dlatego też, Rektor miał obowiązek przed wydaniem kontrolowanej decyzji prowadzić postępowanie z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się w szczególności zasada prawdy materialnej (obiektywnej) – obligująca organ do podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Wiąże się z tym kolejny wymóg, tj. wymóg właściwego uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji wskazano jedynie – powołując się na art. 200 ust. 5 p.s.w.n. i zarządzenie w sprawie zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej [...] – że liczba uzyskanych przez skarżącą punktów nie kwalifikowała go do ww. Szkoły w ramach ustalonego limitu miejsc tj. 24 miejsca, przy uzyskanej przez skarżącego liczbie punktów dającej jej 29 miejsce na liście rankingowej. Zdaniem Sądu, tak lakoniczne umotywowanie stanowiska nie pozwala na ocenę prawidłowości decyzji, a w szczególności prawidłowości przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego, zwłaszcza, że do akt sprawy nie został dołączony pełny materiał dowodowy. Organ nie zrealizował obowiązku wynikającego z art. 107 § 3 k.p.a. co do wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, przez co naruszył również zasadę przekonywania wskazaną w art. 11 k.p.a. Te naruszenia mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy spowodowały, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, dlaczego skarżąca uzyskała ustaloną liczbę punktów. Skarżąca ani Sąd nie mają w zasadzie jak ocenić przyczyn odmowy przyjęcia skarżącej do Szkoły Doktorskiej ani zweryfikować, czy prawidłowo zostały jej przyznane punkty za odpowiednie osiągnięcia. 6.4. Organ dopiero w odpowiedzi na skargę usiłował uzasadnić zaskarżone rozstrzygnięcie. Sąd podkreśla przy tym, że odpowiedź na skargę, nie może zastąpić, czy uzupełnić uzasadnienia decyzji. Tylko uzasadnienie decyzji stanowi wyłączną podstawę oceny jej zgodności z prawem. Braki w tym zakresie nie mogą być konwalidowane w odpowiedzi na skargę i nie mogą wpływać na ocenę decyzji w formie, w jakiej została wydana i zaskarżona do sądu administracyjnego. Nie jest też rolą sądu administracyjnego, zastępowanie organu w dokonywaniu oceny materiału dowodowego i czynieniu istotnych w sprawie ustaleń. Istotą działania sądu jest bowiem kontrolowanie legalności działania organów, których akty lub czynności są poddane jego kognicji. 6.5. Zaznaczyć należy, że Szkoła Główna [...] [...], w ramach której utworzono Kolegium Nauk Ekonomicznych i Zarządzania w W. powstała na mocy ustawy o Akademii [...] (Dz. U. 2022 poz. 1459). Jak stanowi art. 65 ust. 6 tej ustawy do dnia wybrania senatu Szkoły na pierwszą kadencję jego zadania wykonuje rektor Szkoły. Natomiast z akt sprawy wynika, że zarządzeniem z 13 października 2023 r. Rektor określił Zasady rekrutacji do szkoły doktorskiej nadając § 9 w całości nowe brzmienie. Senat wybrano również w dniu 13 października 2023 r., co wskazuje, że w tej dacie Rektor nie był już uprawniony do wprowadzania żadnych zmian w Zasadach rekrutacji, czym naruszył art. 65 ust. 6 ustawy o Akademii [...]. Ponadto Sąd zauważa, że – w świetle art. 65 ust. 5 ustawy o Akademii [...] – Rektor zobowiązany był zarządzić wybory do senatu, w takim terminie, aby odbyły się nie później niż do dnia 1 czerwca 2023 r. 6.6. Co więcej, w aktach sprawy brak pełnej dokumentacji dotyczącej postępowania rekrutacyjnego skarżącego. Jeżeli stosownie do § 4 pkt 2 Zasad rekrutacji posiedzenia Komisji rekrutacyjnej są protokołowane, to winny być one dołączone do materiału dowodowego. Podobnie brak aktów powołania komisji rekrutacyjnej i Zespołu kwalifikacyjnego przez Rektora. 6.7. Niezależnie wskazać trzeba, że skoro z § 3 ust. 4 Zasad rekrutacji wynika, że podstawą wyłączenia od oceny kandydata przez członka zespołu kwalifikacyjnego jest okoliczność, że byłby jego planowanym promotorem, przełożonym lub znajdowałby się z nim w innej zależności służbowej, był członkiem jego rodziny lub zachodziłyby inne okoliczności mogące mieć wpływ na bezstronność i rzetelność oceny, to organ winien rzetelnie wyjaśnić, że nie zaistniały przyczyny wyłączenia członków zespołu kwalifikacyjnego, do którego powołał osoby powiązane z Narodowym Bankiem Polskim BP, które opiniowały kandydatów zatrudnionych w Narodowym Banku Polskim, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania rekrutacyjnego dotyczącego skarżącego. Ma to istotne znaczenie również z tego względu, że w świetle § 7 ust. 2 Zasad rekrutacji członek Zespołu kwalifikacyjnego ma obowiązek poinformować przewodniczącego ww. Zespołu o wszelkich okolicznościach, które mogą wpływać na bezstronność w ocenie kandydatów do Szkoły Doktorskiej, a zgodnie z ust. 3 i 6 tego przepisu podlega wyłączeniu (a więc obligatoryjnie), jeżeli jest przełożonym kandydata lub znajduje się względem niego w innej relacji zatrudnienia, bądź zachodzą inne obiektywne okoliczności mogące rodzić uzasadnione obawy co do zachowania bezstronności i obiektywności przy ocenianiu kandydata. Natomiast Rektor dopiero w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że żadna z takich sytuacji nie miała miejsca pomimo, że – jak wskazywała skarżąca - w składzie Zespołu kwalifikacyjnego zasiadał prof. R. S. – członek Zarządu NBP, prof. G. A. i prof. L. P. – doradcy Prezesa NBP. 6.8. W związku z powyższym, obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem oceny Sądu. Wyjaśnieniu winny podlegać wszystkie okoliczności formalnoprawne dotyczące postępowania kwalifikacyjnego również w zakresie, który mógłby mieć negatywny wpływ na kandydaturę skarżącego. Decyzja winna być sporządzona – jak już wyżej wskazano – z uwzględnieniem wszystkich wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. z odniesieniem się do konkretnych materiałów dowodowych, które organ dołączy do akt sprawy. W świetle przedstawionej wyżej argumentacji prawnej bez wpływu na wynik sprawy pozostawały doniesienia przedstawione w Gazecie Wyborczej i odpowiedź zamieszczona na stronie internetowej Szkoły zawierająca stanowisko Rektora, a tym samym i wnioski skarżącego jak i organu zgłoszone w tym zakresie. 7. Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.