VII SA/Wa 53/22
WyrokWSA w Warszawie2022-04-12
Skład orzekający: Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel lokalu mieszkalnego, będący członkiem wspólnoty mieszkaniowej, posiada indywidualny interes prawny w zaskarżeniu postanowienia organu nadzoru budowlanego nakładającego na wspólnotę mieszkaniową obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej części wspólnych budynku, w tym tarasu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciel lokalu nie posiada indywidualnego interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia nakładającego na wspólnotę mieszkaniową obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej części wspólnych budynku. Postanowienie to ma charakter dowodowy i nie rozstrzyga o istocie sprawy, a adresatem obowiązku jest wspólnota jako zarządca nieruchomości wspólnej. Indywidualny interes prawny członka wspólnoty w takich sprawach jest wyjątkiem i musi wynikać z bezpośredniego wpływu na jego prawa lub obowiązki, wykraczającego poza ogólny interes wspólnoty.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu tarasu przynależnego do lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym, ze względu na wątpliwości co do jego stanu technicznego i przyczyn zacieków. Właścicielka lokalu, E.I., wniosła zażalenie na to postanowienie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie zażaleniowe, uznając, że E.I. nie posiada interesu prawnego. E.I. zaskarżyła to postanowienie do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.c., u.w.l. i k.p.a. poprzez błędne uznanie braku jej interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi E. I. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę
Postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej także "PINB"), działając na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333, dalej "Pr.bud.") i art. 123 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej "k.p.a.") nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...] (dalej: "Wspólnota Mieszkaniowa") obowiązek przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla [...] ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...], ze szczególnym uwzględnieniem warstw izolacyjnych, spadków oraz odprowadzenia wód opadowych wraz z określeniem przyczyny powstawania zacieków i zawilgoceń w lokalu nr [...] i [...], określającej zakres robót niezbędnych do wykonania celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie 2 miesięcy licząc od dnia doręczenia tegoż postanowienia.
W uzasadnieniu ww. postanowienia PINB wskazał, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego zobowiązany jest do zapewnienia utrzymania odpowiedniego stanu technicznego i estetycznego obiektu w celu niedopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Przeprowadzone przez przedstawicieli organu powiatowego oględziny nie dały możliwości pełnej oceny stanu faktycznego w jakim znajduje się taras. W ocenie PINB niezbędne jest wykonanie odkrywek w celu sprawdzenia stanu i wilgotności poszczególnych warstw tarasu oraz stanu obróbek blacharskich. Konieczne okazało się zatem sporządzenie ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...].
Organ I instancji dodał, że kwestia stanu technicznego budynku leży w gestii właściciela lub zarządcy budynku. Jakkolwiek utrzymanie tarasów należy do obowiązków właścicieli lokali, do których dany taras przynależy, to nie dotyczy to części konstrukcyjnych tarasów, które stanowią część budynku, konstrukcyjnie powiązaną z obiektem.
Tarasy znajdujące się na ostatnim piętrze budynku, będące jednocześnie stropodachami dla niżej położonych lokali, wprawdzie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, lecz z uwagi na swą istotę stanowią element nieruchomości wspólnej. W budynkach wielomieszkaniowych, gdzie istnieją wyodrębnione lokale oraz część wspólna, nie da się precyzyjnie przeprowadzić granicy, która będzie oddzielać uprawnienia jednych właścicieli od drugich, oraz od nieruchomości wspólnej. PINB podniósł, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że adresatem nakazu wykonania obowiązków wynikających z art. 66 w związku z art. 61 Pr.bud., jeżeli dotyczą one części wspólnych nieruchomości, co do zasady pozostaje wspólnota mieszkaniowa. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1048, dalej "u.w.l"), nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. A zatem zasadniczo obowiązek prawidłowego utrzymania i użytkowania budynku jako całości spoczywa na wszystkich właścicielach. Wobec powyższego, zarówno tarasy, jak i obróbki blacharskie należą do części wspólnych, za które odpowiada właściciel budynku, a w niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa [...].
Zażalenie na ww. rozstrzygnięcie wniosła E I (dalej także "Skarżąca").
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "[...] WINB") postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Pr.bud., po rozpoznaniu ww. zażalenia E I na postanowienie PINB z [...] sierpnia 2021 r. – umorzył postępowanie zażaleniowe.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że podstawowym obowiązkiem organu odwoławczego przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy jest ustalenie, czy zażalenie jest dopuszczalne, tj. m.in. czy zostało wniesione przez podmiot mający legitymację do skorzystania z takiego środka zaskarżenia. Za niedopuszczalne należy uznać rozpatrzenie przez organ II instancji zażalenia, które zostało złożone przez osobę nie będącą stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Zgodnie z art. 127 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. legitymację do wniesienia środka zaskarżenia - odwołania i zażalenia ma wyłącznie strona, czyli podmiot, który posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jak wynika z poglądów utrwalonych w judykaturze, interes prawny, w odróżnieniu od interesu faktycznego, musi się opierać na konkretnej normie prawa materialnego, bowiem jedynie orzekanie w tym dziale prawa należy do kompetencji organów administracji. Pojęcie strony może być zatem wyprowadzone wyłącznie z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku.
W niniejszej sprawie skarżonym postanowieniem nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...] obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu nr [...], ze szczególnym uwzględnieniem warstw izolacyjnych, spadków oraz odprowadzenia wód opadowych wraz z określeniem przyczyny powstawania zacieków i zawilgoceń w lokalu nr [...] i [...], określającej zakres robót niezbędnych do wykonania celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
[...]WINB podkreślił, że postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Pr.bud. ma charakter dowodowy i ma na celu wyłącznie ustalenie stanu faktycznego sprawy. Stroną postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 81c ust. 2 Pr.bud. w zakresie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny bądź ekspertyzy technicznej jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego - zgodnie z art. 17 ustawy jest nim: inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant lub kierownik budowy albo kierownik robót - oraz właściciel lub zarządca obiektu budowlanego lub gruntu, na terenie którego obiekt został wzniesiony.
Dalej organ II instancji wskazał, że obowiązek dostarczenia oceny technicznej dot. ww. tarasu nałożony został na Wspólnotę Mieszkaniową i to wyłącznie ten podmiot jako adresat nałożonego obowiązku posiadał prawo do zaskarżenia wydanego w sprawie postanowienia organu powiatowego. Strony postępowania administracyjnego, tj. podmioty inne niż wymienione w rozpatrywanym art. 81c ust. 2, w tym również skarżąca, mogą odnieść się do ustaleń zawartych w żądanej ocenie technicznej w ramach postępowania zasadniczego prowadzonego w sprawie tarasu przynależnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
[...]WINB zauważył, że E I, jako właściciel ww. lokalu nr [...] (do którego przynależy opisywany taras), może posiadać przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w ww. sprawie, to jednak powyższe nie przesądza o posiadaniu przez nią interesu prawnego w sprawie dotyczącej przedstawienia stosownej dokumentacji ww. inwestycji. Bez wpływu na sposób rozpatrzenia zażalenia pozostaje fakt, że organ powiatowy uwzględnił Skarżącą w rozdzielniku skarżonego postanowienia i doręczył je Skarżącej, tak samo jak adresatowi rozstrzygnięcia.
Organ II instancji, mając na uwadze powyższe uznał, że zażalenie na postanowienie PINB z [...] sierpnia 2021 r. zostało wniesione przez podmiot nie posiadający stosownego umocowania do jego zaskarżenia.
Stwierdzenie, że osoba wnosząca zażalenie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., powinno nastąpić w drodze postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Brak spełnienia wymogów formalnych oznacza, że zażalenie na ww. postanowienie organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego nie może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organ nadzoru budowlanego II instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie [...]WINB z [...] października 2021 r. nr [...] złożyła E I.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca:
1. naruszenie art. 200 kodeksu cywilnego ("k.c.") w związku z art. 2 u.w.l., który stanowi, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną oraz naruszenie art. 209 k.c. w związku z art. 2 u.w.l., zgodnie z którym, każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa - poprzez ich niezastosowanie i pominięcie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia [...]WINB co doprowadziło:
(a) do błędnego wskazania przez organ odwoławczy, że E I jako właściciel ww. wymienionego lokalu nr [...] (do którego zgodnie z księgą wieczystą [...] przynależy opisywany taras) może posiadać przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w ww. sprawie, to jednak powyższe nie przesądza o posiadaniu przez nią interesu prawnego w sprawie dot. przedstawienia stosownej dokumentacji ww. inwestycji; oraz, że bez wpływu na sposób rozpatrzenia zażalenia pozostaje fakt, że organ powiatowy uwzględnił Skarżącą w rozdzielniku skarżonego postanowienia i doręczył Skarżącej, tak samo jak adresatowi rozstrzygnięcia oraz do błędnego pominięcia faktu, że interes prawny Skarżącej w zakresie jw. wynika, w zupełnie niezależny sposób, z dwóch podstaw:
- po pierwsze: z faktu, że Skarżąca jest właścicielem lokalu nr [...];
- po drugie: z faktu, że Skarżąca jest współwłaścicielem budynku wielomieszkaniowego położonego w [...] przy ul. [...] i z tego tytułu członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej, na którą zgodnie z postanowieniem PINB z [...] sierpnia 2021 r., nałożono obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Skarżąca dodaje, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i judykatury obowiązki członka Wspólnoty Mieszkaniowej mają charakter indywidualny i nie wyłącza ich - w żadnym zakresie - fakt powołania zarządu we Wspólnocie Mieszkaniowej składającej się ze współwłaścicieli tej nieruchomości.
Organ I Instancji działając w sposób zgodny z prawem, w całkowicie prawidłowy sposób dopuścił skarżącą do udziału w tym postępowaniu (w tym w postępowaniu dowodowym) uznając istnienie interesu prawnego skarżącej także w sprawie dot. sporządzania ekspertyzy dot. jej tarasu w sytuacji, gdy do istotnego uszkodzenia go doszło - w sposób nie budzący wątpliwości - wyłącznie z przyczyn leżących po stronie: nowego właściciela lok. [...], tj. M A, który zakupił ww. lokal w czerwcu 2019 r. i trzykrotnie dopuścił się samowoli budowlanej polegającej na zerwaniu fragmentu dachu budynku wielomieszkaniowego wraz z wszystkim warstwami izolacji termicznej i przeciwwilgociowej wraz z wszystkimi warstwami wyrównawczymi i dociskowymi;
oraz - Zarządu Wspólnoty, który ponosi odpowiedzialność, za wadliwie przeprowadzony, a odebrany remont dachu budynku, do którego doszło w połowie 2019r. - co potwierdziła ekspertyza Zespołu Ekspertów złożona przez Skarżącą jako załącznik do zażalenia.
(b) do wadliwego pominięcia faktu, że żaden członek Wspólnoty, w tym Skarżąca, nie może być obciążany dwukrotnie kosztami dot. wykonania takiego samego zakresu prac o charakterze eksperckim.
Zatem, skoro została wykonana ekspertyza przez zespół ekspertów, złożona przez Skarżącą jako załącznik nr 2 do zażalenia - bez dokonania jej oceny merytorycznej - brak podstaw do żądania od Wspólnoty Mieszkaniowej kolejnej ekspertyzy dot. tych samych okoliczności faktycznych - co oznacza pełną zasadność wniesionego przez Skarżącą zażalenia, które powinno zostać niezwłocznie rozpoznane.
(c) do wadliwego uznania, że fakt, iż organ I instancji doręczył Skarżącej postanowienie nie ma wpływu na posiadanie przez nią interesu prawnego w administracyjnym postępowaniu dowodowym, podczas gdy organ powiatowy dopuścił Skarżącą do udziału w postępowaniu uznając, że Skarżącej, działającej w sprawie i wykazującej, w swoich pismach kierowanych do PINB, interes prawny wynikający z materialnoprawnych podstaw, przysługuje status strony i że status ten wynika wprost z przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego, które są także znane z urzędu organom administracji rządowej, a których niezastosowanie, w tej sprawie, wobec Skarżącej stanowiłoby naruszenie przewidzianej w art. 7 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania do państwa i jego organów oraz zasady równego traktowania przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Skarżąca odnosi się również w skardze do twierdzenia [...]WINB, że postanowienie wydane na gruncie art. 81c Pr.bud. ma wyraźny charakter dowodowy, nie kończy postępowania administracyjnego i nie przesądza o kierunku rozstrzygnięcia zasadniczego. W jej ocenie, takie wskazanie rażąco odbiega od reguł rządzących postępowaniem administracyjnym, które jest postępowaniem opartym o dowody zebrane w sprawie i postępowaniem, które musi zostać przeprowadzone rzetelnie i z udziałem wszystkich uprawnionych osób;
2. naruszenie art. 415 k.c. w związku z art. 2 u.w.l. który stanowi, że kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia poprzez jego niezastosowanie w stanie sprawy i całkowite pominięcie go przy dokonanej ocenie oraz przy wydaniu zaskarżonego postanowienia [...]WINB oraz - poprzez pominięcie, że organ I instancji, dopuścił Skarżącą do udziału w tym postępowaniu uznając, że Skarżącej, działającej w sprawie i wykazującej, w swoich pismach kierowanych do PINB, interes prawny wynikający z materialnoprawnych podstaw, przysługuje status strony także z tego powodu, że:
(a) inwestor M A, który złożył do PINB wniosek o wszczęcie tego postępowania, a który sam złamał prawo i dopuścił się trzykrotnie samowoli budowlanej w wielorodzinnym budynku mieszkaniowym swoją obronę w postępowaniach prowadzonych przed uprawnionymi organami nadzoru budowlanego opiera m.in na próbach przerzucenia odpowiedzialności za zalanie swojego lokalu (lok. [...]) i lokalu Skarżącej (lok. [...]) w wyniku czego doszło do trwałego i istotnego uszkodzenia mieszkania Skarżącej i przynależnego do niego tarasu - na Skarżącą. Niezastosowanie przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego, którym jest m.in. wskazywany art. 415 k.c., a które są znane z urzędu organom administracji rządowej stanowiłoby naruszenie przewidzianej w art. 7 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania do państwa i jego organów oraz zasady równego traktowania przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji;
(b) Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej nie zachował zasad starannego działania i dopuścił do odebrania w imieniu Wspólnoty w roku 2019 nieprawidłowo wykonanego remontu dachu i nie reagował na fakt długotrwałego zalewania z powodów wskazanych w pkt (a) i (b) mieszkania Skarżącej wodami opadowymi, w wyniku czego doszło do trwałego i istotnego uszkodzenia mieszkania Skarżącej i przynależnego do niego tarasu.
3. naruszenie art. 6 u.w.l. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wyprowadzeniu nieuprawnionego wniosku, że w razie powołania Wspólnoty Mieszkaniowej wyłącznie ona ma interes prawny w niniejszej sprawie, co miało wpływ na wynik sprawy;
4. naruszenie przepisów art. 27 u.w.l. oraz art. 29 ust. 3 u.w.l. poprzez niezastosowanie tych przepisów w stanie sprawy, podczas gdy w tej sprawie, Skarżąca jako właścicielka lokalu znajdującego się w budynku wielomieszkaniowym [...] w [...] ma obowiązek realnego współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną - oraz - poprzez pominięcie, że organ I instancji dopuścił Skarżącą do udziału w tym postępowaniu uznając, że Skarżącej, działającej w sprawie i wykazującej, w swoich pismach kierowanych do PINB, interes prawny wynikający z materialnoprawnych podstaw, przysługuje status strony i że status ten wynika wprost z przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego, które są także znane z urzędu organom administracji rządowej, a których niezastosowanie, w tej sprawie, wobec Skarżącej stanowiłoby naruszenie przewidzianej w art. 7 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania do państwa i jego organów oraz zasady równego traktowania przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji.
5. naruszenie art. 61 Pr.bud., który nakłada bezpośrednio na właściciela, a wiec także na Skarżącą jako współwłaścicielkę budynku wielomieszkaniowego [...] w [...], obowiązek utrzymywania i zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego oraz zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu, przy dochowaniu należytej staranności, zwłaszcza w sytuacji, wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska - jak to ma miejsce w stanie sprawy;
6. naruszenie zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a. tj. zasady prawdy obiektywnej oraz zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - zasady pogłębiania zaufania do państwa i jego organów - poprzez jej niezastosowanie i pominięcie przy dokonanej ocenie - co stanowi przejaw usiłowania pozbawienia Skarżącej przez organ odwoławczy, w zaskarżonym postanowieniu [...] WINB prawa strony w niniejszym postępowaniu podczas gdy, prawo to Skarżącej, w sposób nie budzący wątpliwości przysługuje i organ I instancji - PINB dopuścił Skarżącą do udziału w tym postępowaniu uznając, że Skarżącej przysługuje status strony także na etapie postępowania dowodowego;
7. naruszenie zasady równego traktowania przewidzianej w art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez jej niezastosowanie i pominięcie przy wydaniu zaskarżonego postanowienia [...]WINB - co stanowi przejaw usiłowania pozbawienia Skarżącej przez organ odwoławczy, w zaskarżonym postanowieniu [...] WINB prawa strony w niniejszym postępowaniu podczas gdy, organ I instancji dopuścił Skarżącą do udziału w tym postępowaniu uznając, że skarżącej przysługuje status strony interes prawny wynikający z materialnoprawnych podstaw.
Dodano, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. brak udziału strony w postępowaniu spowodowany przyczynami, za które nie ponosi ona winy, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
8. naruszenie art. 81c ust. 2 Pr.bud., poprzez wadliwe uznanie, że współwłaściciel budynku i członek Wspólnoty Mieszkaniowej, którym jest Skarżąca, nie ma interesu prawnego w uczestniczeniu w czynnościach dowodowych, które dotyczą substancji technicznej budynku wielomieszkaniowego w obszarze dotyczącym mieszkania skarżącej, zwłaszcza w sytuacji, w której toczy się postępowanie sądowe o ustanowienie zarządcy przymusowego dla tej nieruchomości wobec niewykonywania i/lub nienależytego wykonywania przyjętych obowiązków przez Zarząd Wspólnoty i zarządcę;
9. naruszenie art. 138 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania zażaleniowego - podczas gdy, postępowanie zażaleniowe powinno zostać przeprowadzone, a zażalenie złożone przez Skarżącą powinno zostać uznane za zasadne. Umorzenie postępowania zażaleniowego w tej sprawie służy wyłącznie przewlekaniu postępowania i komplikowaniu stanu faktycznego.
Mając na uwadze podniesione wyżej zarzuty Skarżąca wnosi o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia [...] WINB, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Skarżąca wnosi o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczności w niej wskazane, a także na ich treść i fakt istnienia.
W odpowiedzi na skargę, [...] WINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, tutejszy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić jednak przyjdzie, że jak wynika z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Pamiętać jednak należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej, nie zaś dokonywanie ustaleń faktycznych, jako podstawy rozstrzygnięć administracyjnych. Trafnie co do reguły wskazuje się zatem w orzecznictwie, że postępowanie dowodowe na etapie sprawy sądowoadministracyjnej ma charakter wyjątku, jego zastosowanie musi przeto być rozumiane zwężająco, celem zaś art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. W dodatku może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2015 r., [...], LEX nr [...]). Chodzi tu przede wszystkim o wyjaśnienie istotnych wątpliwości na użytek samego sądu, na potrzebę wydania wyroku w sprawie, a nie rozstrzygnięcia samej sprawy administracyjnej. Innymi słowy przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy wniosek dowodowy pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzegł, że pierwszy z wniosków dowodowych Skarżącej dotyczy zaskarżonego postanowienia [...]WINB z [...] października 2021 r. nr [...], który to akt podlega kontroli tutejszego Sądu, wobec czego wniosek ten należy uznać za bezprzedmiotowy. Po drugie zaś, skarżąca wnosi o dopuszczenie dowodu z wydruku z Portalu Informacyjnego Sądów Apelacji [...] na okoliczność toczącego się przez Sądem Rejonowym dla [...] w [...] [...] Wydział Cywilny postępowania o ustanowienie zarządcy przymusowego dla nieruchomości wspólnej, tj. budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w [...]. W tym względzie Sąd stwierdza, że okoliczność dopiero toczącego się w przedmiotowej kwestii postępowania cywilnego nie ma wpływu na niniejsze postępowanie sądowo-administracyjne, w którym kontroli poddane zostało orzeczenie organu II instancji dotyczące interesu prawnego Skarżącej do zaskarżenia postanowienia dowodowego PINB wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 Pr.bud. Z tej przyczyny wnioski skarżącej, w ocenie Sądu nie mogły zostać uwzględnione. Sąd postanowił zatem odmówić dopuszczenia dowodów z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, w oparciu o treść art. 106 § 3 k.p.a.
Kontrolowanym orzeczeniem z [...] października 2021 r. [...]WINB umorzył postępowanie zainicjowane zażaleniem Skarżącej - E I na postanowienie PINB z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] o nałożeniu na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...].
Podkreślić należy, że organ II instancji prawidłowo przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania ww. zażalenia dokonał jego wstępnej oceny formalnej, badając w pierwszej kolejności, czy w świetle przepisów Pr.bud., Skarżąca posiada interes prawny, który sprawiałby, że jest Ona uprawniona do wywiedzenia zażalenia na postanowienie PINB.
W tym względzie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 81c ust. 2 Pr.bud., organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Podmioty, na które może być nałożony powyższy obowiązek to stosownie do ust. 1, uczestnicy procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że z uwagi na ujawnienie istotnych wątpliwości co do stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] oraz zakres koniecznych sprawdzeń i ustaleń, obejmujących m.in. dokonanie odkrywek i sprawdzenie stanu warstw konstrukcyjnych tarasu, PINB uznał za zasadne zobowiązanie Wspólnoty Mieszkaniowej do przedłożenia odpowiedniej ekspertyzy technicznej. Jak podkreślono w postanowieniu z [...] sierpnia 2021 r., ekspertyza ta powinna uwzględniać warstwy izolacyjne tarasu, spadki oraz odprowadzanie wód opadowych wraz z określeniem przyczyn powstawania zacieków i zawilgoceń w lokalach nr [...] i [...], a także ze wskazaniem zakresu robót niezbędnych do wykonania celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Stosownie do treści art. 3 ust. 2 u.w.l., nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Przepis ten decyduje o zakwalifikowaniu konkretnych elementów budynku do nieruchomości wspólnej. Przepis art. 13 ust. 1 ustawy o własności lokali stanowi natomiast, że właściciel ponosi wydatki związane z utrzymaniem jego lokalu, jest obowiązany utrzymywać swój lokal w należytym stanie, przestrzegać porządku domowego, uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystać z niej w sposób nie utrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać z nimi w ochronie wspólnego dobra.
Do części wspólnych budynku zalicza się w szczególności ściany i stropy budynku. Jako elementy konstrukcyjne (nośne) budynku, służą one bowiem wszystkim jego współwłaścicielom (por. wyroki NSA: z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt [...]; z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt [...], CBOSA).
Z uwagi na to, że tarasy pełnią podobną funkcję jak balkony, przynależne do konkretnych lokali mieszkalnych, zasadne jest odwołanie się do tezy wyrażonej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2008 r. III CZP 10/08 (opubl. Biuletyn SN 2008/3/6), którą należy analogicznie odnieść do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Tak też Sąd Najwyższy stwierdził, że: "właściciel lokalu mieszkalnego ponosi wydatki związane z utrzymaniem w należytym stanie balkonu stanowiącego pomieszczenie pomocnicze służące wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych osób zamieszkałych w tym lokalu. Wydatki na remonty i bieżącą konserwację części budynku, które są elementem konstrukcji balkonu trwale połączonym z budynkiem obciążają wspólnotę mieszkaniową". W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, iż pod pojęciem "balkonu" jako części budynku stanowiącej zarazem część składową lokalu mieszkalnego rozumieć należy tę tylko jego część, która służy wyłącznie do użytku właściciela lokalu i osób z nim zamieszkałych. Jest nią przestrzeń wewnętrzna, z reguły wyodrębniona podłogą i balustradą, a niekiedy także ścianami bocznymi i sufitem, z wyłączeniem zawsze ściany przedniej, której brak pozwala na uznanie tej części budynku za balkon i umożliwia zarazem korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem. Wobec tego elementy architektonicznej konstrukcji balkonu trwale połączone z bryłą budynku i na ogół usytuowane na zewnątrz w stosunku do przestrzeni wykorzystywanej do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez osoby zamieszkałe w lokalu uznać należy za takie części budynku, które nie służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu, zatem - na podstawie art. 3 ust. 2 u.w.l. - powinny być kwalifikowane jako stanowiące nieruchomość wspólną.
Zarazem w przywołanym wcześniej wyroku z dnia [...] marca 2017 r. (sygn. akt [...]), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji, gdy tarasy stanowią jednocześnie stropodach, to płyta podłogowa (stropowa) stanowi element konstrukcyjny budynku służący do ogólnego użytku i stanowi element, za którego stan ponosi odpowiedzialność Wspólnota Mieszkaniowa. Jest to element architektoniczny konstrukcji tarasu trwale połączony z bryłą budynku i nie jest od niej oddylatowany. W omawianym wyroku NSA podkreślił również, że skoro z ekspertyzy technicznej wynika, iż powstawanie zacieków od strony wewnętrznej ścian w poziomie tarasów spowodowane jest niewłaściwie wykonanym spadkiem tych tarasów, brakiem prawidłowej izolacji przeciwwodnej poziomej, niezapewnieniem właściwego przepływu wód z powierzchni tarasów przez przewody, to nie można przyjąć, by obowiązki dotyczące tarasów dotyczyły tych ich części, które wykorzystywane są tylko do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez osoby zamieszkałe w lokalach do których te tarasy przynależą. Są to bowiem elementy konstrukcji architektonicznej budynku, które winny być zakwalifikowane jako stanowiące nieruchomość wspólną.
Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawo własności przysługujące właścicielom poszczególnych lokali obejmuje również tarasy, a dokładnie ich wierzchnią warstwę wykończeniową oraz przestrzeń wykorzystywaną do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez właścicieli lokalu. Jednakże tylko w tym zakresie właściciele ci mają – wynikający z art. 13 ust. 2 ustawy o własności lokali – obowiązek utrzymywania przynależnego do nich tarasu w należytym stanie i do nich mogą być skierowane nakazy odnoszące się do tych części przynależnych do lokalu mieszkalnego (zob. m.in. wyrok NSA z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt II [...], CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skoro powzięte przez PINB w wyniku przeprowadzonych oględzin wątpliwości co do stanu technicznego tarasu, przynależnego do mieszkania Skarżącej, odnosiły się do jego elementów konstrukcyjnych i izolacji w sąsiedztwie lokalu nr [...], to nakaz sporządzenia odpowiedniej ekspertyzy obejmował części wspólne budynku przy ul. [...] w [...].
Tutejszy Sąd w pełni bowiem podziela i uznaje za własny pogląd wyrażony na gruncie ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2018 r. (sygn. akt [...]), że także warstwy zabezpieczające, izolacyjne, należą do części wspólnych budynku, bo ich zadaniem jest ochrona nie tarasu, lecz innego lokalu niż lokal, do którego należy przedmiotowy taras, to jest lokalu znajdującego się np. bezpośrednio obok lub pod stropodachem. Konieczność zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi lokali znajdujących się w budynku należy do całej wspólnoty, a nie właścicieli poszczególnych lokali. W konsekwencji za trafne uznać należy przyjęcie, że poszczególne warstwy izolacyjne tarasu, w tym warstwa izolacji przeciwwodnej tarasu służącego wyłącznie do użytku właściciela lokalu, są częścią nieruchomości wspólnej.
Adekwatne uzasadnienie dla takiego stanowiska zaprezentował Sąd Apelacyjny w [...] w wyroku z dnia [...] sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...], LEX nr [...]), wskazując, że "(...) płyta podłogowa (stropowa) jako element konstrukcyjny budynku służy do ogólnego użytku i stanowi element, za którego stan odpowiedzialność ponosi Wspólnota. W przypadku naruszenia tego elementu lub jego wad oddziaływujących na więcej niż jeden lokal, koszty związane z remontem i konserwacją odpowiedzialność ponosić winna Wspólnota. Podobne rozumowanie należy zastosować w przypadku tarasów, jakie występują w budynku Wspólnoty. Wady i uszkodzenia mające wpływ nie tylko na lokal tego właściciela, który korzysta z tarasu, winny być traktowane jako dotyczące elementu części wspólnej, a nie tylko lokalu przynależnego danemu właścicielowi. W przeciwnym wypadku odspojenie się tarasu od budynku, skutkujące pęknięciem stropu w lokalu usytuowanym poniżej byłoby problemem istniejącym wyłącznie między dwoma właścicielami lokali sąsiadujących w pionie. Tego rodzaju wada konstrukcyjna nie może obciążać wyłącznie osoby, która użytkuje lokal z tarasem, gdyż nie byłaby ona związana wyłącznie z użytkowaniem danego lokalu."
W myśl przepisów art. 18, art. 20 i art. 21 ustawy o własności lokali, wspólnota mieszkaniowa sprawuje zarząd nieruchomością wspólną. To wspólnota mieszkaniowa jest zatem stroną postępowania w sprawach z zakresu prawa budowlanego, a w konsekwencji także adresatem nałożonych na mocy tej ustawy obowiązków, gdy roboty budowlane mają związek z nieruchomością wspólną (por. wyroki NSA z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...]; z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...]; wyrok WSA w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt [...]; wyrok WSA w Warszawie z dnia [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...], CBOSA).
W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że w postępowaniach z zakresu Prawa budowlanego, mających związek z nieruchomością wspólną legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego – ogółu właścicieli lokali, ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa. Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy bowiem - stosownie do art. 6 ustawy o własności lokali – wspólnotę mieszkaniową, która może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Jeśli liczba lokali jest większa niż siedem, wspólnota mieszkaniowa jest reprezentowana na zewnątrz przez zarząd wybrany przez właścicieli lokali (art. 20 ust. 1 u.w.l.), który ma uprawnienie do jej reprezentowania w stosunkach zewnętrznych, ale odnoszących się wyłącznie do nieruchomości wspólnej. W sprawach tego rodzaju interes właścicieli poszczególnych lokali chroniony jest przez wspólnotę mieszkaniową, która to występuje wówczas w postępowaniu jako strona. Jest tak również dlatego, że według art. 14 pkt 1 u.w.l., wydatki na remonty i bieżącą konserwację nieruchomości wspólnej stanowią koszty zarządu tą nieruchomością, które obciążają wspólnotę mieszkaniową.
Powyższe nie przesądza a priori o możliwości udziału członka wspólnoty w postępowaniu, czy inaczej: że członek wspólnoty mieszkaniowej nie może samodzielnie (obok wspólnoty) występować jako strona postępowania. Przy czym, może to nastąpić tylko wówczas, gdy wykaże on swój zindywidualizowany, własny interes oparty na przepisie prawa wpływającym na jego sytuację prawną. To też oznacza, że dla uznania za stronę postępowania nie wystarczy samo powołanie się na fakt bycia współwłaścicielem części wspólnych budynku objętych oddziaływaniem takiej inwestycji. Argument tego rodzaju (jak wskazuje się zgodnie w orzecznictwie) mógłby bowiem podnieść każdy członek wspólnoty mieszkaniowej, co przesądza o wspólnym jego charakterze dla wszystkich członków wspólnoty, a nie indywidualnym i własnym konkretnego członka wspólnoty.
Niemniej uznanie właściciela lokalu za stronę może mieć miejsce w sytuacji, gdy wykaże on, że inwestycja będzie miała lub już ma – w powiązaniu z odpowiednimi przepisami administracyjnego prawa materialnego – bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do swojego lokalu (por. wyrok NSA z [...] lutego 2017r., sygn. akt [...]; wyrok NSA z [...] kwietnia 2015, sygn. akt [...], CBOSA). Przy czym sytuację, w której członek wspólnoty mieszkaniowej ma równoległe do wspólnoty mieszkaniowej prawo występowania jako strona postępowania w sprawach z zakresu prawa budowlanego, uznać należy za wyjątkową i mającą miejsce jedynie wówczas, gdy obrona praw właścicielskich nie może nastąpić w oparciu o mechanizmy zabezpieczające prawa poszczególnych członków wspólnoty wynikające z ustawy o własności lokali.
Podsumowując, w sytuacjach, dla których zastrzeżona jest kompetencja wspólnoty mieszkaniowej, za członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota. Natomiast właściciel lokalu (członek wspólnoty) może wykazać swój indywidualny interes prawny w sprawach nie dotyczących nieruchomości wspólnej. Przy czym indywidualna obrona członka wspólnoty sprowadza się jednak wyłącznie do jego "własnych spraw mieszkaniowych" (por. wyrok WSA w [...] z [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] i przywołane w nim orzecznictwo, CBOSA).
Jak wskazuje się w judykaturze, gdy nałożony obowiązek dotyczy przede wszystkim części wspólnych obiektu, jak w sprawie niniejszej, to zasadne jest aby wspólnota mieszkaniowa była podmiotem zobowiązanym na podstawie art. 81c ust. 2 Pr.bud. (zob. np. wyrok NSA z dnia [...] kwietnia 2017 r., sygn. akt [...], CBOSA); tak też A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane, Komentarz, wyd. III, opubl. WK 2016). Przy tym przyjmuje się, że stopień zawinienia i przyczynienia się poszczególnych właścicieli do złego stanu technicznego obiektu jest kwestią wzajemnych rozliczeń i stosunków dotyczących współwłasności, podczas gdy obowiązki administracyjnoprawne wynikające z art. 61 i następne Pr.bud., w tym art. 81c ust. 2 ustawy, jeśli nie dotyczą wyłącznie konkretnego lokalu będącego przedmiotem wyodrębnionej własności, mają charakter wspólny i niepodzielny. W imieniu wszystkich współwłaścicieli występuje zaś wspólnota mieszkaniowa. Innymi słowy, rozłożenie ciężaru kosztów remontów i napraw, a także przeprowadzenia poszczególnych prac jest sprawą współwłaścicieli budynku, a w razie sporu - sprawą cywilną, a więc nienależącą do kompetencji organów nadzoru budowlanego (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia [...] września 2019 r., sygn. akt [...], CBOSA; tak też komentarz do art. 66 Pr.bud., A. Plucińska - Filipowicz (red.), M. Wierzbowski (red.), System Informacji Prawne Lex Omega, stan prawny na 1 września 2019 r.).
Z przedstawionych powodów, powiatowy organ nadzoru budowlanego prawidłowo uznał w rozpoznawanej sprawie, że postanowienie z [...] sierpnia 2021 r., nr [...], z uwagi na zakres nałożonego w nim obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej części wspólnych budynku, powinien być skierowany wyłącznie do Wspólnoty Mieszkaniowej, a nie do właściciela lokalu.
Zdaniem Sądu w składzie tu orzekającym, należy jednocześnie w pełni podzielić pogląd prezentowany w orzecznictwie, że stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 81c ust. 2 Pr.bud. jest jedynie uczestnik procesu budowlanego - właściciel lub zarządca obiektu, którym w tym przypadku jest Wspólnota Mieszkaniowa. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy, które następuje w formie postanowienia, nie rozstrzyga bowiem sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma zatem charakter li tylko dowodowy (por. wyroki NSA: z [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...]; z [...] września 2016 r., sygn. akt [...]; CBOSA).
Postanowienia wydawane na podstawie art. 81c ust. 2 Pr.bud., mające charakter stricte dowodowy, uznawane są za regulację szczególną w stosunku do przepisu kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego dowodu z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.) (por. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, str. 920, 923). Przepis ten może mieć zastosowanie w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego np. naprawczego, ale również przed jego wszczęciem w celu ustalenia czy istnieją podstawy faktyczne do prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego.
Jak zatem trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] listopada 2017 r. (sygn. akt [...], CBOSA), charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego determinuje krąg podmiotów, których może ono dotyczyć. Oprócz adresata tego postanowienia (w tym wypadku inwestora) żaden inny podmiot nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zaskarżeniu tego postanowienia. To adresat postanowienia ponosi koszty tej oceny technicznej i tylko on ma interes faktyczny i prawny w kwestionowaniu zasadności nałożenia na niego tego obowiązku. Jeżeli postanowienie to zostało wydane w ramach postępowania administracyjnego (np. naprawczego) inne strony tego postępowania mogą kwestionować ustalenia i wnioski tej oceny technicznej lub ekspertyzy w ramach postępowania wyjaśniającego w postępowaniu głównym, a nie sam fakt nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia oceny technicznej lub ekspertyzy.
Podobny pogląd prezentowany jest również w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob.: wyrok NSA z [...] lipca 2012 r., sygn. akt [...], wyrok NSA z [...] września 2016 r., sygn. akt II [...], CBOSA).
Mając na uwadze zaprezentowaną ocenę prawną, tutejszy Sąd nie podzielił argumentacji skargi, jakoby Skarżącej przysługiwało prawo do kwestionowana w trybie instancyjnym postanowienia PINB z [...] sierpnia 2021 r., nr [...].
W konsekwencji, [...] WINB prawidłowo umorzył zaskarżonym postanowieniem postępowanie zażaleniowe zainicjowane tym środkiem zaskarżenia wniesionym przez Skarżącą, stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a.
Sąd nie znalazł także innych przesłanek do przyjęcia, że organ nadzoru budowlanego dopuścił się naruszenia procedury administracyjnej, w stopniu mogącym mieć jakikolwiek wpływ na prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło