VII SA/Wa 530/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-10
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Tomasz Janeczko, Grzegorz Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę części ogrodzenia, wydana na podstawie niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jest prawidłowa, jeśli plan ten nie zawierał jednoznacznych ustaleń dotyczących działki, która powstała po jego uchwaleniu, a jej przeznaczenie pod poszerzenie drogi wewnętrznej nie zostało precyzyjnie określone?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób należyty niezgodności wykonanego ogrodzenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kluczowe było ustalenie, że plan ten nie mógł zawierać wiążących ustaleń dotyczących działki, która powstała dopiero po jego uchwaleniu, a jej przeznaczenie pod poszerzenie drogi wewnętrznej nie zostało precyzyjnie określone w sposób umożliwiający jednoznaczne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę części ogrodzenia wybudowanego przez E. M. i W. M. Organy uznały ogrodzenie za niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał poszerzenie drogi wewnętrznej. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów proceduralnych, niedostateczne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie prawa własności i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zasądzono od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz E. M. i W. M. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Protokolant specjalista Monika Gąsińska – Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi E. M. i W. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz E. M. i W. M. solidarnie kwotę 500 zł (pięćset złotych złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu odwołania E. M. i W. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej: "PINB") Nr [...] z dnia [...]października 2018r., nakazującej im rozbiórkę części ogrodzenia przy ul. [...] wybudowanego na działce ew. nr [...], obręb [...], gmina [...], obejmującego ogrodzenie od strony drogi wewnętrznej tj. działki ew. nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając decyzję, [...]WINB wyjaśnił, że PINB prowadził postępowanie administracyjne w sprawie budowy ogrodzenia ww. działki od strony drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem [...]. W wyniku czynności kontrolnych z dnia 4 stycznia 2018r. ustalono, iż wykonano ogrodzenie w miejscu ogrodzenia dotychczasowego, zgodnie z linią ogrodzeń działek sąsiednich. Na podstawie dokonanych pomiarów określono, że szerokość drogi dojazdowej stanowiącej działkę ew. nr [...] oznaczonej symbolem [...] jest zmienna i wynosi od 3,0 m do 3,2m. Zdaniem organu, to ogrodzenie nie było zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obrębu [...] na terenie gminy [...] - część A zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...]z dnia [...].03.2014r. (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 03.04.2014r. poz. 3474).
PINB wydał więc decyzję Nr [...] z dnia [...] października 2018r., nakazującą E. i W. M. rozbiórkę części ww. wybudowanego ogrodzenia, obejmującej ogrodzenie od strony drogi wewnętrznej tj. działki ew. nr [...]. Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia, złożyli E. M. i W. M.
[...]WINB wyjaśnił zakres kompetencji organu odwoławczego i przedmiot sprawy i uznał, że decyzja PIUNB była prawidłowa, zaś argumenty podnoszone w odwołaniu nie miały wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Analizując obowiązujące przepisy Prawa budowlanego, organ wyjaśnił, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa ogrodzeń (art. 29 ust. 1 pkt 23) z pewnymi wyjątkami, a mianowicie zgłoszenia wymaga jedynie budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m (art. 30 ust. 1 pkt 3). Z uwagi na wysokość przedmiotowego ogrodzenia z siatki z podmurówką, nieprzekraczającą 2,20 m, zamierzenie inwestycyjne polegające na budowie ww. ogrodzenia zwolnione zostało z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia. Tym niemniej, brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia nie zwalnia organu nadzoru budowlanego od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do zgodności wykonanych robót z przepisami, sztuką budowlaną, jak też pod kątem występowania zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, czy też zgodności z przepisami prawa w tym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego o czym stanowi art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, co też uczynił PINB.
Przytaczając treść art. 50 ust. 1 Pr. bud. oraz cytując obszernie orzecznictwo sądowoadministracyjne [...]WINB stwierdził, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że przedmiotowe ogrodzenie nie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obrębu [...] na terenie gminy [...]. Zgodnie z ww. planem "działka nr w. [...] w obrębie [...] położona jest w terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oznaczonych symbolem [...] w granicach [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu. Od strony wschodniej działka przeznaczona jest pod poszerzenie istniejącej drogi wewnętrznej oznaczoną symbolem [...] w 6-sto metrowych liniach rozgraniczających. Numer ew. [...] stanowi drogę wewnętrzną oznaczoną symbolem [...] w 6-sto metrowych liniach rozgraniczających". Stosownie do treści § 8 pkt 3a ww. planu: "w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: w zakresie zasad i warunków sytuowania ogrodzeń: lokalizację ogrodzeń frontowych działek budowlanych zgodnie z liniami rozgraniczającymi dróg wyznaczonych planem, przy czym dopuszcza się ich wycofanie nie więcej niż 2,0 w głąb działki budowlanej w miejscach sytuowania bram wjazdowych oraz w przypadku konieczności ominięcia istniejących przeszkód (np. drzew, urządzeń infrastruktury technicznej itp.)".
Z powyższych zapisów wynika – zdaniem organu - jednoznacznie, że zrealizowane ogrodzenie narusza ww. zapisy aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co "wypełnia normę art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego".
Wobec powyższego, PINB powołał prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Art. 51 ust. 1 pkt 1 dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować, np. gdy okaże się że nastąpiło takie naruszenie prawa, którego nie można usunąć. Wówczas organ wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części albo o doprowadzeniu go do stanu poprzedniego. Nakaz rozbiórki lub doprowadzenie do stanu poprzedniego jest rozwiązaniem ostatecznym, które stosuje się gdy nawet wykonanie dodatkowych czynności nie umożliwi doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Odnosząc się zaś do argumentów wskazanych w odwołaniu [...]WINB przywołał wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015r., sygn. akt II OSK 1743/13.
Nawiązując do pisma W. M. z dnia [...] listopada 2018r., w którym skarżący "zobowiązuje się przesunąć ogrodzenie na odległość wskazaną w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego niezwłocznie, gdy tylko dojdzie do skutku inwestycja dotycząca budowy drogi dojazdowej, stanowiącej działkę ew. nr [...] poprzedzona wykupem lub wywłaszczeniem przedmiotowego pasa nieruchomości" [...]WINB wskazał, że postępowanie prowadzone w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego ma charakter obiektywny, co znaczy, że nie mają znaczenia dla jego prowadzenia inne przyszłe okoliczności niż przesłanki określone w przepisach Prawa budowlanego. Odnosząc się do kwestii ugody, proponowanej w piśmie skarżącego z dnia 30 sierpnia 2018 r., to PINB zasadnie wyjaśnił, że zawarcie ugody w omawianej sprawie zmierzałoby do zalegalizowania stanu niezgodnego z ww. planem miejscowym, co stanowiłoby naruszenie przepisów prawa.
Z tą decyzją nie zgodzili się skarżący, którzy pismem datowanym na 30 stycznia 2019 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie obu decyzji. Wnosili też o zasądzenie kosztów.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
"1) art. 7, 77 i 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego prowadzące do błędnego przyjęcie, że poszerzenie drogi wewnętrznej ma nastąpić wyłącznie poprzez zajęcie części działki ewidencyjnej [...] podczas gdy z wypisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że działka nr [...] również przeznaczona jest w części na poszerzenie drogi wewnętrznej, tj. dz. ew. [...]. Brak ustaleń w tym zakresie organu administracji prowadzi do sytuacji, w której Skarżący, po ewentualnej rozbiórce istniejącego ogrodzenia zgodnie z zaskarżoną decyzją, nie wiedzą w jakich granicach zabezpieczyć nieruchomość i swój majątek przed nieuprawnionym dostępem osób trzecich;
2) art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2013 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, (jedn. tekst Dz. U. z 2018 r. poz. 1945) w związku z art. 140 kodeksu cywilnego i z art. 21 i art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez bezpodstawne ograniczenie prawa własności bez prawomocnej decyzji lub wyroku sądu, a także bez należnego Skarżącym odszkodowania".
Skarżący wnieśli ponadto o zawieszenie postępowania i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając skargę, skarżący wyjaśnili, że organ pominął istotny fakt, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie tylko działka skarżących przeznaczona jest pod poszerzenie drogi wewnętrznej ale również działka po przeciwległej stronie tej drogi, tj. działka nr [...]. Brak ustalenia przez organ administracji w jakiej części ma zostać zajęta działka nr [...], a w jakiej działka [...] pod poszerzenie drogi wewnętrznej powoduje, że skarżący po ewentualnym wykonaniu nakazu rozbiórki ogrodzenia na działce [...] nie będą mogli zabezpieczyć swojego mienia i nieruchomości przed nieuprawnionym dostępem osób trzecich, co wiązać się będzie z ewentualnymi dalszymi konsekwencjami finansowymi. Poszerzenie drogi wewnętrznej ma nastąpić w bliżej nieokreślonym czasie, a zatem wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. rozbiórka ogrodzenia, przy jednoczesnym braku ustalenia w jakiej części działka skarżących będzie podlegała zajęciu pod poszerzenie drogi wewnętrznej prowadzi do sytuacji, w której skarżący są pozbawieni możliwości zabezpieczenia swojej nieruchomości przez nieokreślony czas.
Droga wewnętrzna (działka ewidencyjna nr [...]) nie jest własnością gminy ani uczestniczki I. K., a w związku z tym nie wiadomo, czy I. K. powinna być stroną postępowania dotyczącego działki nr [...] i [...]., a także czy stroną takiego postępowania nie powinien być właściciel drogi wewnętrznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w planowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza prawo własności. Zasada wyrażona w tym przepisie dotyczy również planów zagospodarowania przestrzennego uchwalanych przez radę gminy i mających rangę prawa miejscowego. W granicach wyznaczonych dobrem wspólnym rada gminy może uchwalić pian przewidujący przejęcie koniecznych części prywatnych gruntów na cele społeczne, jakimi są choćby drogi, ale wdrożenie takiego prawa musi uwzględniać szczególną ochronę prawa własności ustanowioną w art. 21 Konstytucji RP.
Stosownie do art. 140 kodeksu cywilnego właściciel może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Decyzja zobowiązująca do rozebrania istniejącego ogrodzenia i braku ustalenia ponad wszelką wątpliwość o ile przesunąć ogrodzenie, pozbawia stronę możliwości swobodnego korzystania z pasa gruntu o nieustalonej szerokości. Tego gruntu, nadal będącego własnością skarżących, nie można eksploatować w żaden sposób. Grunt ten faktycznie zacznie pełnić funkcje drogi publicznej. W istocie dojdzie do faktycznego wywłaszczenia skarżących z przedmiotowego pasa gruntu bez prawomocnej decyzji lub prawomocnego orzeczenia sądu i bez odszkodowania.
Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko za odszkodowaniem, na podstawie decyzji wydanej z zachowaniem trybu określonego w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Do czasu wydania takiej prawomocnej decyzji strona może w sposób nieskrępowany korzystać na spornym pasie gruntu z przysługującego jej prawa własności.
To, że decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia dotyczy wyłącznie skarżących stanowi akt dyskryminacji, ponieważ miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje również zajęcie części działki [...]. Takie potraktowanie strony jest przejawem dyskryminacji przez organ władzy, co jest niedopuszczalne wobec jednoznacznej dyspozycji art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wnosił ojej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowana decyzja i decyzja organu I instancji były wadliwe z przyczyn wskazanych poniżej, a skarga była co do zasady słuszna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej jest takie ustalenie stanu faktycznego (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.), aby możliwe było dokonanie subsumpcji prawnej, a więc zastosowanie odpowiedniego przepisu cogentis w danym stanie rzeczy (art. 6 k.p.a.). Zarówno stan faktyczny, jak i wynik ww. subsumpcji prawnej stanowią element uzasadnienia, wymagany hipotezą art. 107 § 3 k.p.a. Poprawne sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego jest warunkiem spełnienia przez organ ogólnej zasady, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a mianowicie zasady przekonywania o słuszności rozstrzygnięcia.
Poprawne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji jest nie tylko obowiązkiem organu administracji publicznej, orzekającego w sprawie. Jest również punktem odniesienia dla sądu administracyjnego, kontrolującego w postepowaniu sądowym taki akt. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), ale nie zastępuje organu w poprawnym uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Ocenia natomiast, czy procesowe zaniedbanie organu w postaci niewłaściwego sporządzenia uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), niedokonania należytej i swobodnej oceny zebranych dowodów (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) lub uchybienia zasadzie przekonywania (art. 11 k.p.a.) miało wpływ na wynik sprawy. Sąd ocenia również, czy organ odwoławczy dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż na tym polega zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), a w konsekwencji czy orzekł należycie i zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie zarówno organ I (jak i II) instancji uchybił powyższym zasadom w sposób niewątpliwie mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji PINB, przyczyną wydania decyzji nakazującej skarżącym rozbiórkę części posadowionego przez nich na działce nr ewid [...] ogrodzenia (na budowę którego – jak słusznie ustalił organ - nie było wymagane ani uzyskanie pozwolenia na budowę, ani dokonanie zgłoszenia zamiaru budowy) była niezgodność wykonanych robót budowlanych z prawem miejscowym. Dlatego też obowiązkiem organu było niebudzące wątpliwości wyjaśnienie treści tego prawa, z podaniem nie tylko nazwy aktu (miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego), ale przede wszystkim jednostki redakcyjnej akt, z której zakaz by wynikał.
Skoro PINB ustalił w sposób mający wpływ na wynik sprawy, że zgodnie z ww. planem miejscowym "działka ewid. nr [...], [...] w części wschodniej przeznaczone są pod poszerzenie istniejącej drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem [...] to powinien powołać się na konkretny przepis tego planu (art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.).
Powyższe ustalenie jest o tyle istotne, że działka skarżących nr ewid. [...] w dniu uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tej części R. ([...] marca 2014 r.) prawnie jeszcze nie istniała. Działka ewidencyjna nr [...] powstała bowiem w wyniku decyzji podziałowej Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], zatwierdzającej podział nieruchomości o nr. ewid. [...], a więc 3 lata po uchwaleniu planu miejscowego.
W związku z tym, że w aktach sprawy nie ma tekstu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu [...] na terenie gminy [...] — część A, zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., to – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – zarówno organ I, jak i II instancji własnej analizy ww. planu nie przeprowadził. Organa poprzestały natomiast jedynie na "wypisie z planu miejscowego" z [...] października 2017 r., sporządzonym przez Burmistrza [...]. To właśnie z tego "wypisu" wynika, że działka nr [...] pomimo, że w dacie uchwalania prawa miejscowego nie istniała "od strony wschodniej (...) przeznaczona jest pod poszerzenie istniejącej drogi wewnętrznej oznaczoną symbolem .".
Gdyby PINB – pomimo braku planu miejscowego w aktach sprawy - dokonał rzeczywiście wszechstronnej i starannej oceny już istniejących w aktach sprawy dokumentów, to doszedłby do wniosku, że plan miejscowy z 2014 r. nie może zawierać ustaleń w zakresie działki gruntu, powstałej dopiero 3 lata po uchwaleniu planu miejscowego. Co więcej, organ zauważyłby, że w wyniku ww. decyzji podziałowej Burmistrza [...] z nieruchomości o nr. ewid. [...] wydzielono - właśnie pod drogę wewnętrzną – działkę nr ewid. [...].
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obrębu [...] na terenie gminy [...] z 2014 r. mógł, co najwyżej, przewidywać określone przeznaczenie istniejącej wówczas nieruchomości, ale o nr. ewid. [...]. W takim jednakże wypadku, obowiązkiem PINB było powołanie się na tą część tekstową lub rysunkową planu miejscowego, z której takie przeznaczenie by wynikało – organ tego nie uczynił. Doprowadziło to także do braku jakichkolwiek rozważań PINB odnośnie tego, czy wydzielenie w 2017 r. działki nr ewid. [...] pod drogę wewnętrzną wyczerpuje ustalenia planu miejscowego, czy nie – a jeżeli odpowiedź byłaby negatywna, to w jakiej mierze przenosi się na ograniczenie praw własnościowych obecnych właścicieli działki nr ewid. [...].
Tego błędu PINB nie zauważył organ odwoławczy, bezkrytycznie powołując się na ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i nie dokonując żadnej własnej analizy prawa miejscowego w oparciu o tekst źródłowy. Nie można takiego postępowania [...]WINB uznać za ponowne, merytoryczne rozpoznanie sprawy; organ II instancji ani nie dokonał analizy prawa miejscowego, z którego wysnuwa wnioski prawne decydujące o rozstrzygnięciu, ani nie zauważył ww. rozbieżności dat w zakresie uchwalenia planu miejscowego i prawnego, geodezyjnego wyodrębnienia działki skarżących. W żadnej mierze nie odnosi się też to faktu wydzielenia z nieruchomości istniejącej w dniu uchwalenia planu miejscowego o nr. ewid. [...] działki drogowej (droga wewnętrzna) o nr. [...]. Stanowi to o naruszeniu przez [...]WINB nie tylko art. 6, 7, 11, 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., ale również o naruszeniu przyjętego za podstawę orzeczenia art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., gdyż przepis ten pozwala na utrzymanie w mocy wyłącznie poprawnej decyzji organu I instancji, a decyzją PINB z dnia [...] października 2018 r. taka nie była.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że sam fakt ewentualnego określenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia nieruchomości w przyszłości na konkretny cel (w sprawie niniejszej: części nieruchomości pod poszerzenie drogi) nie oznacza jeszcze po pierwsze, że cel taki musi się ziścić, a po drugie, że właściciel takiej nieruchomości nie może z niej korzystać i traci uprawnienia władcze. Otóż właściciel nieruchomości, co do części której prawo miejscowe przewiduje określone przeznaczenie w przyszłości, może z niej korzystać w takim zakresie, w jakim nie niweczy to możliwości realizacji planu. Innymi słowy, gdyby plan przewidywał, że część nieruchomości przeznaczona jest pod poszerzenie drogi wewnętrznej, to właściciel tej nieruchomości nie mógłby np. legalnie wybudować budynku lub w inny, ale trwały sposób, uniemożliwić wykonanie planu. Ogrodzenie nieruchomości nie uniemożliwi poszerzenia drogi w żadnej mierze; w razie wywłaszczenia nieruchomości część ogrodzenia działki na obszarze wywłaszczonym staje się bowiem własnością nabywającego własność tej części (superficies solo cedit) o ile jest jego częścią składową. Jeżeli częścią składową nie jest (jest przynależnością), wówczas wywłaszczony właściciel może tą część ogrodzenia zabrać.
Co więcej, rację mają skarżący twierdząc, że dopóki własność nieruchomości (jej części) nie zostanie im skutecznie odjęta, dopóty ze swego prawa mogą korzystać w sposób określony w art. 140 Kodeksu cywilnego, a więc również z wyłączeniem innych osób – z zastrzeżeniem uwag powyżej przez Sąd poczynionych. Takie prawo gwarantuje im art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym uszczuplenie prawa własności (odjęcie tego prawa) jest dopuszczalne jedynie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Przeznaczenie bowiem w planie miejscowym możliwego, przyszłego sposobu użytkowania nieruchomości (jej części), różnego od dotychczasowego jest rzeczowo możliwe (wywiera skutki prawne) dopiero z chwilą wywłaszczenia lub nabycia w drodze czynności cywilnoprawnej takiej nieruchomości lub jej części.
Skoro analiza sprawy (w tym "wypisu z planu miejscowego" Burmistrza [...] z [...]października 2017 r. i uzasadnień decyzji organów obu instancji) nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że działka skarżących o nr. ewid. [...] nie może być ogrodzona przez skarżących, to w sprawie brak było przesłanek do stwierdzenia przez organa obu instancji, że wykonane przez skarżących roboty budowlane naruszają (w części) prawo miejscowe i zastosowania przez organa art. 50 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 (w konsekwencji i ust. 7) Pr. bud.
Organ, ponownie rozpoznając sprawę, związany dokonaną przez tut. Sąd oceną prawną, dokona ustalenia stanu faktycznego na podstawie źródłowego tekstu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskaże na tą części planu (z określeniem jednostki redakcyjnej części tekstowej lub wskazaniem na oznaczoną część graficzną), która dotyczy nieruchomości skarżących z uwzględnieniem faktu, że od [...] sierpnia 2017 r. (data uzyskania przymiotu ostateczności decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2017 r. o zatwierdzeniu podziału) pod drogę wewnętrzną przeznaczona została działka nr ewid. [...] – powstała z podziału działki d. nr ewid. [...].
Po dokonaniu ww. ustaleń, organ dokona subsumpcji prawnej ustalonego stanu rzeczy. Obowiązkiem organu będzie też szczegółowe odniesienie się do tego, czy rzeczywiście prawo miejscowe uniemożliwia skarżącym wybudowanie ogrodzenia w części graniczącej z drogą wewnętrzna i dlaczego. W zależności od tak dokonanej subsumpcji organ rozważy przedmiotowość sprawy i orzeknie stosownie do ustalonego stanu faktycznego i wyników dokonanej subsumpcji. Niezależnie od rodzaju rozstrzygnięcia, organ należycie je uzasadni – zgodnie z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz skarżących zwrot uiszczonego wpisu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło