VII SA/Wa 536/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2017r. po rozpoznaniu wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] grudnia 2016r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić Z. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 19 kwietnia 2017r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. K. w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 1095,92 złotych miesięcznie. Posiadany majątek to: dom po rodzicach - zniszczony i zagrożony katastrofą budowlaną, mieszkanie bez wody i gazu, ogrzewanie tylko elektryczne. Poza tym oświadczyła, że innego majątku, oszczędności pieniężnych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych powyżej 5000 złotych, nie posiada. Wnioskodawczyni podniosła, że posiada tylko długi, comiesięcznie się zadłuża. Podała, że na wydatki bez wyżywienia brakuje jej ok. 500,00 złotych. Skarżąca wskazała, że ponosi następujące wydatki tj. kwotę 400,00 złotych na zakup 5-6 litrowych butli wody (jej przywóz i wniesienie ) wyjaśniła przy tym, że woda w studni jest skażona, opłatę za zakup butli gazowej w wysokości 60,00 złotych, 150,00 złotych koszty prania poza domem (woda nie nadaje się do prania), 300,00 złotych na zakup lekarstwa ograniczony do minimum, 120,00 złotych- koszty związane z opłatą za śmieci, ochronę, utrzymanie psa, podatki, środki czystości. Ponadto ponosi koszty opłat za energię elektryczną. Podała, że w okresie grzewczym koszty te przekraczają kwotę 950,00 złotych, w pozostałym okresie ponad 300,00 złotych miesięcznie. Zaznaczyła, że ubytki ciepła spowodowane są nieszczelnymi oknami i drzwiami. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem z dnia 1 czerwca 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 30 maja 2017r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy oprócz emerytury uzyskuje dochody z innego tytułu, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, - czy podejmuje prace, dorywcze, umowy zlecenia, o dzieło, a jeśli tak, to jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało wskazać ich wysokość, - na jaką kwotę i u kogo obecnie wnioskodawczyni jest zadłużona (u osób prywatnych, w banku, instytucjach państwowych), w związku z comiesięcznym zadłużaniem się na bieżące utrzymanie oraz wskazać z czego lub przy czyjej pomocy je spłaca bądź zamierza spłacić, - czy uzyskuje pomoc ze strony dzieci lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też z innymi osobami, jeśli tak wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, oraz do nadesłania: - kserokopii dokumentów (rachunków) potwierdzających wysokość ponoszonych opłat za energię elektryczną za ostatnie 3 miesiące, - wyciągów z konta lub kont bankowych wnioskodawczyni z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiada, bądź złożenia oświadczenia, że ich nie posiada. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 3 lipca 2017r. do Sądu wpłynęło pismo z dnia 24 czerwca 2017r. wnioskodawczyni stanowiące odpowiedź na powyższe wezwanie. Do ww. pisma załączyła ksero wykazów, obciążeń z tytułu opłat za energię elektryczną, wyciąg z konta bankowego, które posiada tylko dla realizacji jako senior rachunków bez opłat. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Wskazać należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Odnosząc powyższe uwagi do złożonego przez wnioskodawczynię wniosku stwierdzić należy, że nie wykazała w sposób w sposób wystarczający i skuteczny, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. W formularzu wniosku wnioskodawczyni podała, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 1095,92 złotych miesięcznie. Posiadany majątek to zniszczony dom po rodzicach i mieszkanie bez wody i gazu, ogrzewanie tylko elektryczne. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności pieniężnych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych powyżej 5000 złotych. Wskazała, że posiada tylko długi, comiesięcznie się zadłuża. Podała, że na wydatki bez wyżywienia brakuje jej ok. 500,00 złotych. Wyszczególniła, że ponosi wskazane wyżej wydatki. Wobec uznania, iż dane w formularzu nie są wystarczające do rozpoznania wniosku wezwaniem z dnia 1 czerwca 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 30 maja 2017r. wezwano wnioskodawczynię w trybie art. 255 p.p.s.a do uzupełnienia wniosku o stosowne oświadczenia i nadesłanie wskazanych dokumentów. Wnioskodawczyni wprawdzie udzieliła pismem z dnia 24 czerwca 2017r. odpowiedzi na powyższe i nadesłała dokumenty, jednakże nie udzieliła odpowiedzi na wszystkie żądane informacje. W piśmie tym wnioskodawczyni wyjaśniła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że oprócz emerytury nie uzyskuje żadnych dochodów. Nie podejmuje żadnych prac, z których uzyskiwałaby jakikolwiek dochód. Podała, że pracuje jako [...] , a jej praca jest honorową, społeczną. W powyższym piśmie wnioskodawczyni nie wyjaśniła jednak, czy uzyskuje pomoc ze strony dzieci lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości. W związku z podaniem we wniosku, iż "posiada tylko długi i na wydatki bez wyżywienia brakuje jej ok. 500 złotych miesięcznie i comiesięcznie się zadłuża" wnioskodawczyni nie wyjaśniła na jaką kwotę i u kogo obecnie jest zadłużona i nie wskazała również z czego lub przy czyjej pomocy je spłaca lub zamierza spłacić. Dokonując zestawienia zadeklarowanych miesięcznych wydatków wnioskodawczyni z dochodami uzyskiwanymi z tytułu emerytury wskazać należy, że wydatki związane ze stałymi opłatami, zakupem lekarstw, wody, środków czystości (przyjmując kwotę najmniejszą opłatę za prąd w wysokości ok. 300 złotych) wynoszą ok. 1330 złotych. Zaznaczyć przy tym należy, że wnioskodawczyni podała, że ponosi wysokie opłaty za energię elektryczną w okresie grzewczym ok. 950 złotych. Zauważyć należy, że wskazane wyżej wydatki wnioskodawczyni nie uwzględniają kosztów na bieżące utrzymanie tj. zakupu żywności. Przedstawione wyżej wydatki nie znajdują więc pokrycia z zadeklarowanym miesięcznym dochodem uzyskiwanym przez wnioskodawczynię. Mając na uwadze powyższe, udzielenie odpowiedzi na wskazane wyżej pytania było kluczowe dla oceny wniosku. Wnioskodawczyni nie ustosunkowując się do wyjaśnień w powyższym zakresie, uniemożliwiła uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Przedłożone informacje przez skarżącą dotyczące sytuacji finansowej nie obrazują całościowo jej sytuacji finansowej, są niepełne, a w konsekwencji niewystarczające do przyznania prawa pomocy. Z tych przyczyn brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy, czy to w żądanym zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. Skoro bowiem nie udzieliła informacji we wskazanym wyżej zakresie nie sposób uznać, że wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wnioskodawczyni nie wykazała zatem w sposób wyczerpujący i jednoznaczny, że występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005r. sygn. akt II FZ 575/05). Reasumując wskazać należy, że odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest przedstawieniem niepełnych informacji, związanych z wykonaniem wezwania z dnia 1 czerwca 2017r. Okoliczności te spowodowały, iż nie jest możliwe obecnie ustalenie, czy skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.