VII SA/Wa 543/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia : odmówić C. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 5 kwietnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) uzupełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości 2.487,04 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną, mającą problemy ze zdrowiem. Wnioskodawczyni podała we wniosku posiadane schorzenia. Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie o powierzchni 34,80 m ² oraz oszczędności pieniężne w wysokości 5.000,00 złotych. Innych nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawczyni oznajmiła, że nie posiada. Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez podanie, jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 34,80 m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, wywóz nieczystości stałych, podatek od nieruchomości, inne). Zapytano wnioskodawczynię także jaka kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) oraz czy ponosi, koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw, a jeśli tak, to należało wskazać wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy wskazany przez nią dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.487,04 złotych jest kwotą brutto czy też netto, oraz czy podejmuje prace dodatkowe lub dorywcze, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów. Wezwano wnioskodawczynię także do nadesłania wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy. Powyższe dodatkowe wyjaśnienia należało nadesłać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 25 kwietnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia wnioskodawczyni. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawczyni ponosi miesięczny koszt stały związany z utrzymaniem mieszkania w wysokości 477,39 złotych. Na kwotę powyższą składa się czynsz w wysokości 276,63 zł, opłata za telefon i internet w wysokości 101,54 zł, opłata za gaz w wysokości 30,86 zł, za energię elektryczną w wysokości 45,06 zł, za użytkowanie wieczyste gruntu i podatek od nieruchomości w wysokości 23,30 zł. Wnioskodawczyni podała, iż ponosi także koszty robót remontowo-konserwacyjnych w wysokości 50,00 zł oraz koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw o łącznej wysokości 345,28 zł. Wnioskodawczyni dodała, że koszty związane z jej leczeniem w tym roku zapowiadają się dużo wyższe, niż dotychczas przez nią ponoszone. Wnioskodawczyni oznajmiła, że na bieżące potrzeby życia codziennego (w tym zakup odzieży, pościeli, sprzętu agd, naczyń) biletu komunikacyjnego, kulturę, oświatę i rekreację przeznacza kwotę w wysokości 320,00 złotych miesięcznie. Podała, że na zakup środków kosmetyczno – chemicznych przeznacza kwotę w wysokości 120,00 złotych oraz na zakup żywności w wysokości 554,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że łącznie jej miesięczne wydatki wynoszą w sumie 1.866,67 złotych. Wyjaśniła, że podany przez nią dochód 2.487,04 złotych jest kwotą brutto, a dochód netto wynosi 2.063,97 złotych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że obecnie po waloryzacji jej emerytura wynosi 2.147,93 złotych. Wskazała, że nie podejmuje żadnych prac dodatkowych ani dorywczych, w związku z czym nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Zaznaczyła, że drobne oszczędności jakie posiada na koncie są na tzw. "czarną godziną", które uzyskała ze sprzedaży samochodu. Wnioskodawczyni dołączyła do wyjaśnień potwierdzenie wysokości płatności za lokal z dnia 23 sierpnia 2012 r., opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu, podatek od nieruchomości, opłaty za gaz oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres od 6 lutego do 5 marca 2013 r. oraz za okres od 6 marca do 5 kwietnia 2013 r. Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że saldo końcowe na koncie wnioskodawczyni wynosi 6.887,22 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Wnioskodawczyni posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury z którego zaspokaja swoje potrzeby życiowe, w tym mieszkaniowe, żywieniowe, związane z leczeniem i zakupem lekarstw, jak również związane z kulturą, oświatą i rekreacją. Ponoszone przez wnioskodawczynię wydatki są kosztami ponoszonymi przez większość obywateli, a zatem nie mogą być traktowane w sposób specjalny. Zaznaczyć należy, iż wnioskodawczyni pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków posiada zgromadzone na koncie bankowym oszczędności pieniężne w wysokości 5.000,00 złotych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie można uznać wnioskodawczyni za osobą ubogą. Należy też zwrócić uwagę, na to czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej ze zgromadzonymi oszczędnościami w banku i miesięcznymi stałymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Stwierdzono zatem, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno uznać, że skarżąca żyje na poziomie ubóstwa, skoro oprócz dochodów bieżących posiada jeszcze w rezerwie środki pieniężne na koncie w wysokości 5.000,00 złotych, czyli niewspółmiernie większe od wszelkich możliwych wydatków, z którymi wiąże się wniesienie skargi w niniejszej sprawie. Pomimo zrozumienia dla argumentacji skarżącej, że oszczędności te są przeznaczone na tzw. "czarną godzinę", Sąd w takiej sytuacji nie jest uprawniony do pokrycia kosztów sądowych ze środków państwowych. Zabezpieczenie środków pieniężnych na tzw. "czarną godzinę", a zatem na pokrycie wydatków w bliżej nieokreślonej przyszłości, nie może uzasadniać przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru finansowania procesu prowadzonego z inicjatywy skarżącej. "Czarna godzina" jest to okoliczność bliżej nieokreślona, przyszła i niepewna. Może ona wystąpić, jak również w ogóle się nie wydarzyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, możliwość taką dają skarżącej zgromadzone przez nią na środki pieniężne na koncie bankowym. Uznano zatem, że wnioskodawczyni posiadając stały dochód miesięczny oraz zgromadzone środki pieniężne w kwocie 5.000,00 złotych nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawczyni dysponuje stałym miesięcznym dochodem, bez obciążeń. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, więc uzyskiwane środki pieniężne przeznacza tylko i wyłącznie na własne potrzeby. Poza tym dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami więc poniesienie kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100,00 złotych, czy też poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru nie spowoduje utraty całości posiadanych przez skarżącą środków finansowych, a tylko ich częściowe uszczuplenie. Stwierdzono zatem, że ze zgromadzonych oszczędności pieniężnych wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe w sprawie oraz koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika, a stały miesięczny dochód jaki uzyskuje z tytułu emerytury zapewnia jej środki na bieżące utrzymanie siebie oraz mieszkania, ponoszenie opłat czy zakup lekarstw. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.