VII SA/Wa 545/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić K. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. K. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesionej na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2012 r. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, składając zaś wniosek na urzędowym formularzu zwrócił się ponadto o ustanowienie adwokata. Wniosek ten został rozpoznany przez referendarza sądowego, który postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie. Na postanowienie to wpłynął sprzeciw, stąd straciło ono moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W uzasadnieniu wniosku K. K. wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 69 m2 oraz budynki gospodarcze (70 m2). Nie wykazał żadnych dochodów, oświadczył, że ubiega się o emeryturę. Z uwagi na okoliczność, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy (nie wykazano m.in. żadnych dochodów ani źródeł utrzymania), na mocy zarządzenia z dnia 2 kwietnia 2012 r. na postawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. wezwano wnioskodawcę do złożenia uzupełniającego oświadczenia m.in. poprzez podanie źródeł utrzymania; wskazanie, czy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek; wskazanie, czy skarżący podejmuje prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia lub o dzieło (jeśli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu); podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem oraz przeznaczanych na utrzymanie domu. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2012 r. K. K. wskazał, że nie posiada stałej pracy, jako wykładowca podejmuje się dorywczo kilku serii wykładów rocznie z tytułu umów o dzieło, sporadycznie wykonuje ekspertyzy np. dla Urzędu Rejestracji Leków w [...]. Skarżący wskazał też, że ostatnio uzyskał gratyfikację z tytułu wykładu na organizowanym przez Starostwo Powiatowe w [...] sympozjum, w ubiegłym miesiącu oddał do druku książkę, lecz umowy jeszcze nie posiada. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że w skali rocznej miesięczne wpływy z tytułu umów o dzieło nigdy nie przekroczyły miesięcznych wydatków, w związku z czym nie zgromadził oszczędności, zarazem nie zadłuża się. Skarżący wskazał też, że opiekuje się niepełnosprawną matką, dysponuje jej emeryturą w wysokości 1400 zł, opłacając rachunki, robiąc zakupy itp. Skarżący wskazał, że łącznie wydatki miesięczne wynoszą ok. 508 zł, składają się na nie: podatek od nieruchomości – 56 zł mies., ubezpieczenie gospodarstwa – 40 zł, opłaty parafialne – 7,50 zł, opłaty za prąd – ok. 35 zł, ogrzewanie – 50 zł, opłaty za telefon – ok. 70 zł, wydatki na wyżywienie, leki, dojazdy, usługi fryzjerskie, stomatologiczne itp. – ok. 250 zł. Kolejnym pismem, z dnia 20 kwietnia 2012 r., wezwano skarżącego do nadesłania odpisu zeznania podatkowego za 2011 r. oraz wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wezwano także skarżącego do wskazania wysokości dochodów uzyskiwanych z poszczególnych źródeł, np. z tytułu umowy zawartej z [...] Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w [...], z tytułu umów o wykonanie ekspertyz itp., a w szczególności do wskazania wszystkich dochodów uzyskanych w 2012 r. K. K. odnosząc się do wezwania z dnia 20 kwietnia 2012 r. stwierdził jedynie, że dostarczył wyczerpujące informacje w poprzedniej korespondencji, nie jest w stanie skompletować kolejnych wymaganych dokumentów, ponieważ ich nie posiada. W sprzeciwie z dnia 11 czerwca 2012 r. ponownie wskazał, że złożył obszerne informacje na temat własnej sytuacji materialnej, dodał, że aktualny stan zdrowia nie pozwala mu na podjecie stałej pracy, nigdy nie korzystał z pomocy socjalnej, czy też innej formy wsparcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (a więc poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania K. K. prawa pomocy w żądanym zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Biorąc pod uwagę treść wniosku złożonego przez K. K. oraz kolejnych pism Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, a tylko wówczas, zgodnie z art. 246 ustawy, możliwe jest przyznanie stronie prawa pomocy. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia z dnia 19 kwietnia 2012 r. i nieustosunkowanie się do zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony i nienadesłanie dokumentów źródłowych pozwalających na taką ocenę. W takiej sytuacji nie jest bowiem możliwa pełna ocena sytuacji materialnej strony, a z uwagi na okoliczność, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy i w interesie strony leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku, stąd wniosek należało oddalić. W złożonym wniosku na formularzu PPF K. K. przede wszystkim nie wskazał żadnych dochodów i źródeł utrzymania. Dopiero po wezwaniu do ich wskazania, w piśmie z dnia 12 kwietnia 2012 r., oświadczył, że jako wykładowca podejmuje się dorywczo kilku serii wykładów rocznie z tytułu umów o dzieło, sporadycznie wykonuje ekspertyzy, wskazał też, że ostatnio uzyskał gratyfikację z tytułu wykładu na organizowanym przez Starostwo Powiatowe w [...] sympozjum, a w ubiegłym miesiącu oddał do druku książkę (w piśmie tym skarżący również nie wskazał jednak wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów). Ponownie wezwano zatem skarżącego m.in. do wskazania wysokości dochodów uzyskiwanych z poszczególnych źródeł, a zwłaszcza do wskazania wszystkich dochodów uzyskanych w 2012 r., Skarżący jednak nie udzielił jednak żądanych informacji, stwierdzając w piśmie z dnia 30 kwietnia 2012 r., że dostarczył wyczerpujące informacje w poprzedniej korespondencji. Wbrew przekonaniu skarżącego udzielone przez niego informacje nie są wystarczające, aby uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Zauważyć bowiem trzeba, że z żadnego ze złożonych przez skarżącego pism nie wynika, jakiej wysokości dochody uzyskuje, a takie dane są kluczowe do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy bowiem jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej czy o niskich dochodach. Jak wyżej zaznaczono to na stronie składającej wniosek ciąży obowiązek wykazania. Brak informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów nie pozwala na ustalenie możliwości finansowych skarżącego. Uznać zatem należy, iż K. K. nie wykazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.