VII SA/Wa 546/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Krystyna Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędzia WSA, , Protokolant Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 1998r., Nr [...] o nałożeniu na D. W. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki części dobudowanej od strony zachodniej do istniejącego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W., wynikającego z ostatecznej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 1996r., Nr [...], postanowieniem z dnia [...] maja 2005r., Nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność przedmiotowego postanowienia. W uzasadnieniu podał, iż kontrolowane postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 3.000 zł wydane zostało w oparciu o art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji " co samo w sobie należy uznać za błąd, gdyż z uwagi na treść tego artykułu jest to wskazanie nazbyt ogólne". Zdaniem organu, badane postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 121§ 2 oraz art. 121§ 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rażące naruszenie prawa polega na wadliwym obliczeniu wysokości grzywny, której sposób wyliczenia został ściśle określony w art. 121 § 5 ustawy i pozbawiony jest elementu uznaniowości. Organ I instancji ustalił, iż w dacie wystawienia tytułu wykonawczego - [...].02.1998r. cena 1 metra kwadratowego powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego wynosiła 1.450 PLN (Obwieszczenie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, M.P. z dnia 31 grudnia 1997r.) tym samym wysokość nałożonej grzywny powinna wynieść 11.502 PLN. Błędne obliczenie wysokości grzywny wypełnia przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa i skutkuje stwierdzeniem nieważności ostatecznego postanowienia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania D. W., postanowieniem z dnia [...] lutego 2008r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu pierwszej instancji stwierdzając, iż D. W. doręczono skutecznie upomnienie wzywające do wykonania określonego obowiązku, a następnie prawidłowo wystawiono tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 1998r., Nr [...] oraz postanowieniem z dnia [...] lutego 1998r., Nr [...] wydanym na podstawie art. 119 § 1 i art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożono grzywnę w celu przymuszenia wysokości 3.000 PLN. Zdaniem organu odwoławczego " w rozpatrywanej sprawie właściwą podstawę prawną stanowi przepis art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Wysokość grzywny obliczona zgodnie z powołanym wyżej przepisem powinna wynieść około 11.500 zł. Po przeanalizowaniu akt sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znalazł " merytorycznych podstaw do innej oceny materiału, niż dokonana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia [...] maja 2005r., Nr [...]". Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła D. W. Skarżący wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz ustalenie, " że nie ma obowiązku rozbiórki domu przy ul. [...] w W. od strony zachodniej, gdyż nigdy niczego nie dobudowano do istniejącego budynku". W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Korzystając z możliwości, jakie stwarza dla Sądu powyższy przepis, należało skargę uznać za uzasadnioną. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z dnia 18 lipca 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności lub wadliwości decyzji bądź postanowienia będących podstawą egzekucji gdyż nie może ingerować w kwestie merytoryczne które rozstrzygnął inny organ. Należy zaznaczyć, że kontrolowane przez sąd postanowienia zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym, które ma charakter nadzwyczajny, a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia dotkniętego kwalifikowaną wadą nieważności. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) mamy do czynienia wtedy gdy treść decyzji (postanowienia) jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja (postanowienie) taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 22 marca 2002r. I SA 1130/00, LEX nr 82641, wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2002r., I SA 1506/00, LEX nr 81968, wyrok NSA 26 września 2000r., VSA 2998/99, LEX nr 51249, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000r., III SA 1935/99, LEX nr 47008, wyrok NSA z dnia 09 marca 2000r., I SA/Ka 1582/98, LEX nr 42914). Przepis art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym określa sposób obliczenia wysokości grzywny, a zatem jego przekroczenie powinno być jasne i niedwuznaczne co stanowi cechę rażącego naruszenia prawa. W dacie wydania kwestionowanego postanowienia przepis art. 121 § 5 w/w ustawy miał następujące brzmienie "wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1 m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ustalonej przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych, obowiązującej w kwartale w którym grzywna jest nakładana". Zarówno Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jak i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dokonali kontroli postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 1998r., Nr [...] o nałożeniu na D. W. grzywny w celu przymuszenia zgodnie z treścią przepisu art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązującego w dacie wydania badanego postanowienia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ powołuje się na cenę 1 m 2 powierzchni ustalonej i ogłoszonej przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, a nie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Ponadto, obwieszczenie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na które powołuje się organ dotyczy ustalenia ceny 1 m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za III kwartał 1997r., a nie odnosi się do ceny 1 m 2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ustalonej przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych, obowiązującej w kwartale w którym grzywna jest nakładana. Uznać zatem należy, iż kwestia naruszenia przepisu art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie została przez organ prawidłowo ustalona. O tym, czy naruszenie prawa jest "rażące" decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za rażące należy uznać mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Naruszenie przepisu art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pociąga za sobą skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Grzywna w celu przymuszenia jest jednym ze środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku rozbiórki. W razie wykonania obowiązku nałożona grzywna na wniosek zobowiązanego podlega umorzeniu. Uznając zatem, iż naruszenie przepisu art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pk 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.