VII SA/Wa 548/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. E. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenie decyzji ostatecznej i odmowa zarejestrowania pojazdu postanawia: 1. odmówić W. E. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać W. E. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 20 kwietnia 2015 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek W. E. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Strona utrzymuje się z emerytury o łącznej wysokości 2 799,14 zł brutto, co netto wynosi 2 514 zł. Posiadany majątek obejmuje samochód osobowy volkswagen passat z 1999 r. Wnioskodawczyni wskazała, że mieszka z synem w komunalnym lokalu mieszkalnym o pow. 34 m2. Wnioskodawczyni wskazała, że stałe miesięczne wydatki, poza wyżywieniem, wynoszą około 1 700 zł. Głównie składają się na ww. wydatki opłaty za lokal 511 zł. i za leki 550 zł. Wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku (83 lata), choruje na cukrzycę, arytmię serca, tarczycę, nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienie stawów, żylaki, kamicę dróg żółciowych. Syn wnioskodawczyni jest diabetykiem, choruje na tarczycę i nadciśnienie tętnicze, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Dodała, że samochód osobowy jest potrzebny z uwagi na trudności w przemieszczaniu się środkami komunikacji miejskiej. Dodała, że z synem opiekują się ponadto siostrą wnioskodawczyni, która mieszka w innej dzielnicy W. Do wniosku dołączono kopię decyzji o waloryzacji emerytury, kopie dokumentów wskazujących na stan zdrowia, zaświadczenie z urzędu pracy o pozostawaniu przez syna wnioskodawczyni osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych lub opłacenie zawodowego pełnomocnika. Analizując całokształt sprawy należy wskazać, że zasadnym jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku strony i ustanowienie pełnomocnika. Uznano, że strona uzyskując wskazany dochód oraz posiadając wskazany majątek, kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, gdyż jest w stanie opłacić koszty sądowe, tym bardziej, że koszty te strona ponosi solidarnie z A. E. Należy również pamiętać, że obecnie na stronie spoczywa jedynie koszt wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Koszt ten może pozostać jedynym wydatkiem strony w sprawie, gdyż pozostałe wydatki nie muszą się pojawić (są to ewentualny koszt opłacenia wniosku o uzasadnienie wyroku - w przypadku gdyby Sąd oddalił skargę – 100 zł. i ewentualny koszt skargi kasacyjnej - w przypadku gdyby Sąd orzekł na niekorzyść wnioskodawczyni, również 100 zł.). Zdaniem orzekającego wszystkie te wydatki są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawczyni, która - należy to podkreślić - zobowiązana jest do ponoszenia kosztów w sprawie solidarnie. W tym stanie rzeczy uznano, że strona posiadając stały miesięczny dochód, jest w stanie z niego wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych. Jednocześnie uznano, że stronę nie będzie stać na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru i ustanowiono – wobec niesprecyzowania o jakiego pełnomocnika strona wnosi – adwokata z urzędu. Z tego względu przyznano prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.