VII SA/Wa 550/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Z. i J. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić B. Z. i J. Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. B. Z. i J. Z. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że skarżący posiadają budynek o powierzchni 48 m2, w którym zamieszkują, a także mieszkanie o powierzchni 51 m2 oraz 4 garaże murowane o łącznej powierzchni 60 m2. J. Z. uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1355,69 zł, natomiast B. Z. – w wysokości 1802,89 zł miesięcznie. Skarżący oświadczyli jednocześnie, że faktycznie utrzymują się tylko z pensji skarżącej, bowiem wynagrodzenie uzyskiwane przez skarżącego przekazują córce, która się usamodzielniła i zamieszkuje w należącym do skarżących mieszkaniu. Pensja córki wystarcza jedynie na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania i wydatków związanych ze studiami. Skarżący wymieniając w złożonym wniosku zobowiązania i stałe wydatki zaliczyli do nich: opłaty za prąd - 80 zł, wodę – 110 zł, wydatki na opał – 350 zł, opłatę za działkę – 60 zł, ratę kredytu – 120 zł, koszty utrzymania samochodu - 120 zł, wydatki na żywność i odzież – 715 zł, koszty leczenia – 250 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją finansową bądź rodzinną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 lipca 2013 r. II FZ 371/13 Lex nr 1347052, z dnia 13 stycznia 2011 r. I GZ 456/10 Lex nr 741446, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2010 r. I SA/Rz 478/10 Lex nr 764503, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 2014 r. I SA/Bd 1172/13 Lex nr 1457060). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek B. Z. i J. Z. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali natomiast w sposób niebudzący wątpliwości, aby znajdowali się w takiej sytuacji. B. Z. i J. Z. wskazali we wniosku z dnia 24 marca 2016 r. złożonym w niniejszej sprawie, że posiadają budynek o powierzchni 48 m2, w którym zamieszkują, a także mieszkanie o powierzchni 51 m2 oraz 4 garaże murowane, uzyskują wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 3158,58 zł netto miesięcznie. Wprawdzie wnioskodawcy oświadczyli, że faktycznie utrzymują się tylko z pensji skarżącej, bowiem wynagrodzenie skarżącego przekazują córce, która się usamodzielniła i zamieszkuje w należącym do nich mieszkaniu (a jej pensja wystarcza jedynie na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania i wydatków związanych ze studiami), to jednak oświadczenie to budzi wątpliwości. Zauważyć bowiem trzeba, że do akt sprawy VII SA/Wa 1875/15 córka skarżących nadesłała pismo z dnia 20 kwietnia 2016 r. (a więc sporządzone po dacie wypełnienia wniosku przez skarżących), w którym jako swój adres podała adres zamieszkania skarżących. Należy też zwrócić uwagę na oświadczenia składane przez skarżących w sprawie VII SA/Wa 1875/15, w której także rozpoznawano wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. W formularzu z dnia 29 września 2015 r. złożonym w sprawie VII SA/Wa 1875/15 B. Z. i J. Z. wskazali, że córka pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, do swych wydatków zaliczyli wówczas czynsz za mieszkanie w wysokości 350 zł (pismo z dnia 18 października 2015 r.). Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, wskazując m.in., że posiadanie przez skarżących oprócz domu, w którym mieszkają, także mieszkania oraz 5 garaży stwarza możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. Skarżący wnosząc pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. sprzeciw od ww. postanowienia oświadczyli, że wynajem mieszkania nie jest możliwy, bowiem zamieszkuje je rodzina skarżących z małym dzieckiem, która opłaca czynsz za to mieszkanie. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu ww. sprzeciwu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Składając w niniejszej sprawie wniosek z dnia 24 marca 2016 r. skarżący oświadczyli, że obecnie nie prowadzą z córką wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazali, że córka się usamodzielniła i zamieszkuje należące do nich mieszkanie, a wnioskodawcy przekazują jej pensję skarżącego, gdyż wynagrodzenie córki wystarcza tylko na wydatki związane ze studiami i z utrzymaniem mieszkania. W ocenie referendarza sądowego zmienność oświadczeń skarżących co do sposobu wykorzystywania mieszkania oraz tego, kto opłaca za nie czynsz, nie pozwala na jednoznaczne ustalenie ich sytuacji majątkowej i finansowej. Przypomnieć też trzeba, że już po złożeniu przez skarżących wniosku w niniejszej sprawie córka skarżących nadesłała do akt sprawy VII SA/Wa 1875/15 pismo z dnia 20 kwietnia 2016 r., w którym jako swój adres podała adres zamieszkania skarżących. Ta okoliczność dodatkowo pogłębia wątpliwości odnośnie oświadczenia skarżących, że przekazują jedną pensję córce, zamieszkującej należące do nich mieszkanie, której wynagrodzenie wystarcza tylko na wydatki związane ze studiami i z utrzymaniem mieszkania. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali zatem w sposób wystarczający i bezsporny, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, brak jest więc podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).