VII SA/Wa 555/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr), , Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] marca 2005 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na wykonanie zabezpieczenia ściany budynku. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 36 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 89 pkt 2 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162/03 poz. 1568), art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106/00, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez E.P. w dniu 5 października 2004 r. (uzupełnionego w dniu 25 listopada 2004 r.) wydał pozwolenie na wykonanie prowizorycznego zabezpieczenia wschodniej ściany budynku poprzez przedłużenie okapu w budynku restauracji [...] usytuowanym przy ul. [...] w oparciu o przedłożony projekt. Jednocześnie organ wskazał, iż z uwagi na uwzględnienie w całości żądań strony, odstąpiono od uzasadnienia decyzji. Odwołanie od decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków złożyli B. i J. W. podnosząc, iż doprowadzi ona do "zawłaszczenia ich własności". Skarżący wyjaśnili, że już w dniu 3 sierpnia 1995 r. przeprowadzona została wizja konserwatorska dotycząca złego stanu technicznego przedmiotowej ściany budynku restauracji [...]. Wskazano wówczas na konieczność wykonania ekspertyzy geotechniczno-konstruktorskiej i mykologicznej oraz projektu technicznego zabezpieczenia całej ściany. Wyrazili wówczas zgodę na przeprowadzenie remontu ściany. Ponownie taką zgodę wyrazili (pisemnie) w dniu 3 marca 2003 r. wysyłając ją m.in. do E. P., warunkując ją jednak wykonaniem ekspertyz określonych podczas wizji z dnia 3 sierpnia 1995 r. W dalszej części skargi podali, że żadne roboty remontowe nie zostały podjęte, nie wykonano też zaleconych przez służby konserwatorskie ekspertyz. Dlatego też nie zgadzają się na prowizoryczne zabezpieczenie ściany, która przez cały czas ulega degradacji. Zamontowanie okapu na ścianie naruszy granicę między posesjami, która określona została wyrokiem sądowym o rozgraniczeniu z 1998 r. w którym ustalono, że ściana stanowi granicę między posesjami. Dodatkowo wskazali, że ich budynek wraz z działką jest także wpisany do rejestru zabytków. Zamierzają w najbliższym czasie realizować budowę podpiwniczonych podziemi, uzyskali w tym przedmiocie decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Realizacja okapu może w znacznym stopniu ograniczyć ich plany inwestycyjne. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Minister Kultury, po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 ust. 1, art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 89 pkt 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 kpa - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł: - nie pozwolić na wykonanie prowizorycznego zabezpieczenia wschodniej ściany budynku restauracji [...], usytuowanego przy ul. [...], poprzez przedłużenie okapu tego budynku, zgodnie z "Projektem prowizorycznego zabezpieczenia zniszczonej wschodniej ściany restauracji [...]". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wschodnia ściana omawianego budynku stanowi granicę pomiędzy nieruchomością przy ul. [...] a nieruchomością przy ul. [...] w [...]. Zgodnie z "Projektem prowizorycznego zabezpieczenia zniszczonej wschodniej ściany restauracji [...] w [...] przy ul. [...]" przedłużony okap tego budynku byłby usytuowany nad nieruchomością przy ul. [...]. Wobec powyższego należy stwierdzić, że planowane prace dotyczą zarówno nieruchomości przy ul. [...], jak i nieruchomości przy ul. [...]. Stosownie do przepisu art. 143 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Tym samym należy uznać, że zgodnie z przepisem art. 36 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dla uzyskania pozwolenia na przeprowadzenie robót określonych w wyżej wymienionym projekcie, niezbędne jest złożenie zgodnego wniosku zarówno przez właścicielkę nieruchomości przy ul. [...], tj. przez Panią E. P., jak i przez B. i J. W. - właścicieli nieruchomości przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika, że odwołujący się B. i J. W. takiego wniosku nie złożyli. Pismem z dnia 3 marca 2003 r., a więc przed opracowaniem projektu, w oparciu o który wydana została zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji, wyrazili jedynie zgodę na remont ściany wschodniej budynku restauracji [...], a także zobowiązali się do udostępnienia terenu ich posesji, niezbędnego do przeprowadzenia prac remontowych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Kultury złożyła E. P. Wskazała, że jej budynek zawsze [posiadał okapy ze wszystkich stron dachu. Sąsiedzi, małżonkowie W. samowolnie usunęli rynnę powodując niszczenie ściany, która wymaga szybkiego osuszenia i zabezpieczenia przez zamakaniem. Wstępne osuszenie będzie trwało około roku. Dopiero po tym okresie można przystąpić do dalszego fachowego osuszania, odgrzybiania i uzupełniania ściany. Dopiero po wykonaniu tych czynności można będzie przystąpić do następnego etapu remontu, który obejmować będzie kompleksowy remont dachu. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Minister Kultury nie pozwalając na wykonanie robót budowlanych polegających na przedłużeniu okapu przy wschodniej ścianie budynku restauracji [...] położonej w [...] przy ul. [...] wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji na brak wniosku B. i J. W. - właścicieli nieruchomości przy ul. [...]. Tym samym uznał, iż nie został spełniony wymóg określony w przepisie art. 36 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (nie przywołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji), który stanowi, że pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wydaje się na wniosek podmiotu posiadającego tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Na wstępie należy wskazać, iż przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami określają m.in. zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, przy czym nie naruszają przepisów innych wskazanych ustaw, w tym przepisów Prawa budowlanego (art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy). Ustanawiając wymóg uzyskania pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru (art. 36 ust. 1 pkt 1) ustawa nie wprowadza żadnych dodatkowych warunków, które miałby spełnić właściciel zabytku składając wniosek o wydanie pozwolenia. Nie określa też żadnych, poza merytorycznych kryteriów, którymi może się kierować organ ochrony zabytków orzekając w przedmiocie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku. Pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych udzielone przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków stanowi też warunek uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 39 ust. 1 ustawy Prawo budowlane), po spełnieniu wszystkich wymogów określonych przepisami Prawa budowlanego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszego postępowania stwierdzić należy, iż Minister Kultury nie mógł odmówić wydania pozwolenia na wykonanie prowizorycznego zabezpieczenia ściany wschodniej budynku restauracji [...] z powodu braku wniosku małżonków W., o którym mowa w art. 35 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z akt postępowania wynika, iż granica między nieruchomością położoną przy ul. [...] w [...] stanowiącą własność K. D. - syna skarżącej E P., a nieruchomością położoną przy ul. [...] w [...] - stanowiącą własność małżonków B. i J. W., przebiega przy wschodniej ścianie budynku nr [...], po jej wschodnim licu, co oznacza cała wschodnia ściana jest częścią składową nieruchomości położonej przy ul. [...] (por. wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18 października 1999 r. - sygn. akt II Ca 579/99). Wniosek o wykonanie robót budowlanych dotyczył tejże ściany wschodniej budynku restauracji [...] i pochodził od uprawnionego podmiotu. W tej sytuacji, zdaniem Sadu, brak było podstaw do uznania, iż wniosek o wydanie, przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, pozwolenia na roboty budowane powinni także złożyć małżonkowie W., gdyż roboty te dotyczyć będą także ich nieruchomości. Dodatkowo wskazać należy, iż właściciele nieruchomości przy ul. [...] w [...], pismem z dnia 3 marca 2003 r. wyrazili zgodę na wykonanie remontu, podkreślając że taką zgodę wyrazili już w dniu 3 sierpnia 1995 r., podczas wizji przeprowadzonej przez Komisję Konserwatorską, a także wyrazili gotowość udostępnienia terenu swojej posesji w celu prowadzenia robót budowlanych. Okoliczności powyższe nie mają istotnego znaczenia z punktu widzenia przepisów zawartych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gdyż stanowią przedmiot regulacji Prawa budowlanego i późniejsze cofnięcie tej zgody (w skardze) nie może wywoływać negatywnych skutków w postaci odmowy Ministra Kultury na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku. Zważywszy na powyższe, uznając iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekła jak w sentencji.