VII SA/Wa 558/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. M. w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Z. M. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez Z. M. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Wnioskodawca wskazał że dochodami rodziny są emerytura żony i wynagrodzenie za funkcję sołtysa pełnioną przez wnioskodawcę w łącznej wysokości 1 105,37 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że na media i leki przeznacza 590 zł., na żywność i środki czystości 515,37 zł. Wskazał, że nie posiada nieruchomości, mienia rzeczowego, oszczędności i zasobów pieniężnych. Posiada samochód osobowy Opel Astra z 2006 r. Do formularza dołączono kopię decyzji KRUS z 25 marca 2017 r. o waloryzacji emerytury. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 19 kwietnia br. wnioskodawca został zobowiązany na podstawie art. 255 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wykazania czy wnioskodawca posiada nieruchomości (dom, gospodarstwo rolne), jeżeli wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne należało wskazać jego wielkość oraz uzyskiwane z prowadzenia tego gospodarstwa dochody (z uprawy ziemi, z dopłat bezpośrednich); - wskazania kto jest właścicielem domu wskazanego jako adres dla doręczeń wnioskodawcy (C. 4, B.); - wskazania czy wnioskodawca posiada sprzęt rolniczy, jeżeli tak należało wskazać jaki; - podanie miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności kosztów żywności, opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy (gaz, prąd, woda, ścieki) a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości; - nadesłania kopii dokumentów PIT wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które się rozliczały z urzędem skarbowym, z rozliczeniem podatku za rok 2016; - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc; - nadesłania kopii wyciągu bankowego z wszystkich kont bankowych posiadanych przez wnioskodawcę i wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące. Wnioskodawca pomimo odebrania zarządzenia w dniu 28 kwietnia 2017 r. nie nadesłał dodatkowych wyjaśnień w sprawie. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez Z. M. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że złożony wniosek nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawcy. W ocenie starszego referendarza sądowego dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie były na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Trudno bowiem uznać, że możliwe jest utrzymanie się dwóch osób jedynie z kwoty 1105 zł., bez wsparcia ze strony najbliższej rodziny. Przy czym należy pamiętać, że wnioskodawca mieszka na wsi pełniąc funkcję sołtysa, zatem albo dysponuje niewykazanym w sprawie gospodarstwem rolnym, albo gospodarstwo przekazał następcom (rodzinie) i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe, jeżeli przyjąć za zgodne ze stanem faktycznym, że wnioskodawca nie posiada żadnej nieruchomości, nawet domu w którym zamieszkuje. Zamieszkuje zatem w domu, który nie jest jego własnością, przy czym wnioskodawca nie wskazał, by ponosił z tego tytułu jakieś koszty. Ponadto we wskazanych wydatkach strona nie uwzględniła chociażby kosztów utrzymania samochodu, do których należy zaliczyć - nawet jeżeli samochodu się nie używa i nie ponosi kosztów paliwa - koszty ubezpieczenia i przeglądu technicznego. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawca nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej w sposób nie budzący wątpliwości. Nie nadesłano także żadnych dokumentów źródłowych - dokumentów PIT, wyciągów ze stanu konta, ani nie ustosunkowano się do okoliczności posiadania kont bankowych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcach spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej. Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawca podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.