VII SA/Wa 560/17

Dnia 26 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. J. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 czerwca 2017 r. odmawiającego A. J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 czerwca 2017 r. odmawiającego A.J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 560/17 wpłynął na formularzu PPF wniosek A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z treści złożonego wniosku wynika, iż A. J. gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i córką. Wskazała, że utrzymują się z środków uzyskanych z własnej działalności rolniczej w wysokości 1 000,75 zł. oraz dopłat obszarowych w wysokości 408 zł i zasiłku rodzinnego w wysokości 192 zł., łącznie 1 600,75 zł. Wskazała, że posiada dom o pow. 137 m2, gospodarstwo rolne o pow. 6,81 ha., zabudowania gospodarcze to stodoła o pow. 169 m2 i obora 270 m2 Posiada ponadto samochód osobowy marki Kia z 2000 r., nie wskazała posiadania innych pojazdów rolniczych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest w trudnej sytuacji materialnej, gdyż dochód na członka rodziny to 533,58 zł. utrzymuje się z rodziną wyłącznie z dochodów z gospodarstwa rolnego, znaczne środki pochłania utrzymanie gospodarstwa rolnego oraz nauka córki dojeżdżającej do szkoły poza miejscem zamieszkania. Dodała, że chorują z mężem na cukrzycę. Wskazała następujące wydatki – telefon i internet 200 zł., gaz 50 zł., ubezpieczenie 100 zł., woda 100 zł., prąd 30 zł., leki 100 zł., paliwo 200 zł. W związku z niedostatecznymi informacjami, po wezwaniu do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, wnioskodawczyni pomimo odebrania wezwania - zarządzenia nie wykonała. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 560/17 odmówiono A.J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawczyni wskazała, że złożyła właściwe oświadczenie o stanie majątkowym. Dostarczyła zaświadczenia: w tym o stanie posiadanego gospodarstwa rolnego wraz z dochodami ze sprzedaży płodów rolnych, ponadto oświadczyła, że nie wnioskowała nigdy o świadczenie z pomocy społecznej. Nadmieniła że oboje z mężem chorują na cukrzycę i poruszanie się w terenie i zdobywanie kolejnych zaświadczeń sprawia im trudności. Mając na uwadze zasadę wiarygodności w przedmiotowej sprawie nie miała jednak na względzie zatajenia bądź zeznania nieprawdy dotyczącej jej sytuacji materialnej. Jedynie stan zdrowia nie pozwala jej na uwiarygodnienie jej oświadczenia majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 2 czerwca 2017 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 2 czerwca 2017 r. - z wniosku nie wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest aż tak trudna. Biorąc pod uwagę sytuację finansową A. J. Sąd uznał, iż brak jest niezbędnych przesłanek do przychylenia się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego z urzędu. Trudno przyjąć, że wnioskodawczyni jest osobą aż tak ubogą, że jej rzeczywiste możliwości finansowe uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku opłacenia kosztów postępowania sądowego. Z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, aby strona była w tak trudnej sytuacji finansowej. Nie bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia jest niewykonanie zarządzenia z dnia 26 kwietnia 2017 r. a więc i nieustosunkowanie się do zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Złożone przez skarżącą oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia jej faktycznych możliwości finansowych, a na wezwanie Sądu wnioskodawczyni nie przedstawiła żądanych informacji. Podkreślenia zatem wymaga, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Sąd nie mając żądnych dowodów na poparcie przedstawionych faktów i sytuacji materialnej nie może dać im wiary bez posiadania wiarygodnego źródła potwierdzającego wskazane dane. Takimi dokumentami byłyby zaświadczenia i wyciągi bankowe, o które wezwano w zarządzeniu z 26 kwietnia 2017 r. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Przykładowo należy wskazać, że w formularzu wnioskodawczyni podała, że posiada oborę o pow. 270 m2, natomiast z formularza PPF nie wynika by miała jakikolwiek inwentarz żywy. Wnioskodawczyni posiada ponad 6 hektarowe gospodarstwo rolne przy czym nie wskazała posiadania żadnych maszyn rolniczych, nie jest również wiadome, czy gospodarstwo służy do uprawy roślin, czy tez posiadane tereny to np. łąki służące do wypasu zwierząt. Z tych względów Sąd uznał, że wniosek jest niewystarczający, niewiarygodny, nie przedstawia w sposób wyczerpujący sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Do sprzeciwu skarżąca nadal nie dołączyła zaświadczeń, nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego, nadto w zasadzie, poza oświadczeniem o niekorzystaniu z pomocy społecznej, nie odpowiada również na zadane wcześniej pytania i w ten sposób skarżąca odebrała Sądowi możliwość realnej i rzetelnej oceny jej sytuacji materialnej. Dlatego należało odmówić przyznania prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.