VII SA/Wa 585/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. znak [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić J. M. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W dniu 14 lipca 2014 r. do sprawy VII SA/Wa 585/14 wpłynął złożony przez J. M. na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, posiada dom o powierzchni 129 m2, jego żona jest współwłaścicielką (w ½ części) domu z 1900 r. Skarżący oświadczył, że otrzymuje emeryturę w wysokości 2461 zł brutto, dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, jego żona natomiast otrzymuje emeryturę w wysokości 1943 zł brutto miesięcznie. Pismem z dnia 18 lipca 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia danych zawartych we wniosku (w terminie 7 dni) poprzez: nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur skarżącego i jego żony lub ostatnich odcinków emerytur; wskazanie wysokości miesięcznych wydatków (w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu); nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego/ rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 25 lipca 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 27 lipca 2014 r. wskazał, że nie posiada konta w banku, konto posiada jedynie żona. Nadesłał wyciągi z rachunku bankowego żony z ostatnich trzech miesięcy oraz kopię decyzji o waloryzacji emerytury żony i ostatni odcinek emerytury skarżącego. Jednocześnie w piśmie z dnia 27 lipca 2014 r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu "uzupełnienia dodatkowych danych wskazanych przez Sąd". Zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 2014 r. odmówiono skarżącemu przedłużenia terminu. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania J. M. prawa pomocy, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika, że łączna wysokość otrzymywanych przez skarżącego i jego żonę emerytur wynosi 3649 zł netto miesięcznie, skarżący otrzymuje ponadto dodatek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Warto też wskazać, że skarżący wraz z żoną nie mają innych osób na utrzymaniu. Zauważyć jednocześnie trzeba, że skarżący nie wskazał, nawet orientacyjnie, jaka jest wysokość ponoszonych przez niego co miesiąc wydatków. Podkreślenia wobec tego wymaga, że do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Podkreślić też trzeba, że dopiero zestawienie posiadanych przez stronę środków finansowych z ponoszonymi przez nią wydatkami pozwala na dokonanie oceny jej sytuacji finansowej. Jak wynika z akt sprawy, skarżący wraz z żoną utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości ok. 3800 zł netto, jednakże nie jest możliwe ustalenie wysokości ponoszonych przez nich wydatków, z uwagi na nieudzielenie przez skarżącego odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 lipca 2014 r. w tym zakresie, a to uniemożliwia dokonanie jednoznacznej oceny możliwości płatniczych skarżącego. Uznać zatem należy, że J.M. nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Należy jednocześnie zauważyć, iż w dniu wydawania niniejszego postanowienia wpłynęło do akt sprawy pismo żony skarżącego, w którym wskazała, że postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. wydanym w sprawie sygn. IV SA/Wa 488/14 przyznano mężowi prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zwróciła się też o wyjaśnienie, czy dokumenty dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawione w ww. sprawie mogłyby być wykorzystane w sprawie VII SA/Wa 585/14. Podkreślenia wobec tego wymaga, że okoliczność przyznania prawa pomocy w innej sprawie sądowej nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Należy też podkreślić, że to strona ma obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Niedopuszczalnym jest, aby strona, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w konkretnym postępowaniu, odsyłała Sąd czy rozpoznającego wniosek referendarza sądowego do innych spraw, przenosząc tym samym na niego ciężar poszukiwania dowodów oraz okoliczności mających potwierdzić zasadność jej wniosku. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).