VII SA/Wa 59/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2008r. po rozpatrzeniu odwołania J. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] czerwca 2006r., umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego na działce nr [...], będącą współwłasnością R. i J. G. a położoną przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na wyniki czynności kontrolnych z 2005r. wykazujące samowolne wybudowanie przez R. G. murowanego budynku mieszkalnego w 1974r. w oparciu o pozwolenie na remont budynku mieszkalnego drewnianego podkreślił, że inwestor nie zastosował się do ustaleń pozwolenia na remont i przedmiotowy budynek wybudował od fundamentów, po rozebraniu budynku drewnianego. Zważywszy, że nie jest remontem wykonywanie robót budowlanych, jeśli odtwarzany obiekt nie istnieje i efektem ich wykonania jest powstanie nowego obiektu, organ odwoławczy stwierdził, iż prawidłowo organ powiatowy przyjął samowolę budowlaną i zastosował przepisy prawa budowlanego z 1974r. Wg art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zastosowanie przymusowej rozbiórki warunkowane jest wystąpieniem dwóch przesłanek tj. rozpoczęcia budowy bez pozwolenia wymagane prawem oraz naruszenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie budowy. Zważywszy, że dla przedmiotowej działki nr [...] do roku 1980 nie było obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego wyłączona jest możliwość nakazania przymusowej rozbiórki obiektu w oparciu o w/w przepis ustawy. Biorąc pod uwagę również fakt, że przedmiotowy budynek nie powoduje niebezpieczeństwa oraz nie pogarsza warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (co wykazane zostało w dokumentach technicznych i ocenach technicznych) – organ odwoławczy stwierdził, że zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego budynku a zatem prawidłowo organ powiatowy umorzył prowadzone postępowanie. Skargę sądową na powyższą decyzję wniósł J. G. – współwłaściciel nieruchomości, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego z decyzji tej nie wynika, aby organ wojewódzki dokonał oceny dokumentacji technicznej oraz ocen technicznych, wobec czego nie mógł stwierdzić, że przedmiotowy budynek nie pogarsza warunków użytkowych otoczenia. Pobudowany samowolnie przez R. G. budynek murowany, w co najmniej znacznym stopniu ogranicza skarżącemu możliwość zagospodarowania gruntu z którego korzysta, a zatem skarga jest zasadna. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem postępowania sądowego jest kontrola decyzji organu odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie budynku mieszkalnego samowolnie wybudowanego na działce nr [...] położonej w W. przy ul. [...], a stanowiącej współwłasność R. i J.G. Jak wynika z materiału dowodowego, przedmiotowy budynek został wybudowany w 1974r., kiedy inwestor uzyskał decyzję Urzędu Miejskiego z dnia [...] lutego 1974r. o pozwoleniu na remont istniejącego budynku mieszkalnego drewnianego. Nie stosując się do ustaleń tej decyzji, inwestor dokonał rozbiórki istniejącego domu drewnianego i wybudował budynek murowany od fundamentów (vide protokół oględzin nr [...] z dnia 22 kwietnia 2005r.). Zważywszy, że budynek wybudowano przed rokiem 1995, w sprawie prawidłowo zastosowane zostały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r., Prawo budowlane (Dz. U. 38/74, poz. 229) o czym przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 lipca 2007r., VII SA/Wa 17/07 uchylającym decyzję organu wojewódzkiego o treści identycznej jak kontrolowana decyzja w nin. postępowaniu. W orzeczeniu tym Sąd wskazał, iż szczegółowego ustalenia wymaga kwestia czy inwestor w 1974r. dopuścił się samowoli budowlanej czy też doszło do robót budowlanych przewidzianych w pozwoleniu na remont generalny ewentualnie czy miały miejsce odstępstwa od tego pozwolenia, zaś w przypadku ustalenia samowoli budowlanej konieczne jest rozważenie możliwości jej legalizacji z ustawy 1974r. Z akt sprawy wynika że inwestor zobowiązany do przedłożenia stosownych dokumentów w związku z samowolną budową domu, przedłożył inwentaryzację geodezyjną oraz dokumentację inwentaryzacyjną sporządzoną przez L. S. i ocenę techniczną autorstwa A. G. Powyższa dokumentacja pozwoliła organowi dokonać oceny, że budowę zrealizowano zgodnie ze sztuką budowlaną, a obiekt nadaje się do użytkowania. Z uzyskanego zaświadczenia Prezydenta [...] z 27 lutego 2006r. wynikało zaś, iż dla przedmiotowej działki nr [...] nie było do 1980r. obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Brak w czasie samowolnej budowy planu zagospodarowania przestrzennego powodował, iż myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. organ nie mógł zastosować instytucji przymusowej rozbiórki obiektu, uwarunkowanej łącznym wystąpieniem dwóch przesłanek tj. budowy bez pozwolenia i naruszenia planu zagospodarowania obowiązującego w czasie budowy (por. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku I SA 1933/81). Powyższe przy dokumentacji technicznej wykazującej, iż przedmiotowy budynek nie powoduje pogorszenia warunków użytkowych otoczenia, stanowiło dla organu argument do przyjęcia stanowiska o braku podstaw do wydania decyzji z art. 37 ust. 1 pkt 1 jak tez decyzji z art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974r. Pominął jednak organ odwoławczy kwestię podniesioną w wyroku sądowym z dnia 4 lipca 2007r., wiążącą organ orzekający w niniejszej sprawie, iż w przypadku ustalenia samowoli budowlanej, organ rozważy możliwość jej legalizacji w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r., mając na uwadze, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. Powyższe wykluczało możliwość umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowanego samowolnie budynku, natomiast stanowiło o możliwości przeprowadzenia legalizacji z art. 42 w/w ustawy a więc wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. I tak choć organ zgodnie ze wskazaniami wyroku sądowego dokonał oceny, iż nie był to remont, lecz powstanie nowego obiektu w drodze samowoli (zmiana konstrukcji drewnianej na stalową nie jest remontem) jak również dokonał oceny co do braku możliwości nakazania przymusowej rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 1 wobec nie zaistnienia jednej z przesłanek, to zupełnie pominął dalszy tok postępowania z art. 40 i 42 tej ustawy dotyczącej legalizacji, który winien był zastosować zwłaszcza, że był do tego zobowiązany wiążącą go oceną Sądu z wyroku z dnia 4 kwietnia 2007r. Przepisy proceduralne pozwalają organowi odwoławczemu dokonać korekty błędnego orzeczenia I instancji, przyjmując nawet przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów (art. 136 kpa). Podkreślić tu należy i powtórzyć za Sądem, który już orzekał w sprawie, iż organ odwoławczy musi brać pod uwagę, iż zastosowanie art. 138§2 kpa jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy i nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów mieści się w kompetencjach organu odwoławczego jeżeli uzna on potrzebę uzupełnienia postępowania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138§1 kpa, art. 105 kpa oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co stanowiło w świetle art. 145§1 pkt 1a i c tej ustawy podstawę jej uchylenia. Orzekając ponownie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego będzie miał na uwadze powyższe stanowisko sądu i wyda decyzję merytoryczną w sprawie, po rozważeniu możliwości legalizacji z ustawy 1974r. względem stwierdzonej samowoli budowlanej. Przy orzekaniu zastosowano art. 152 ustawy ppsa.