VII SA/Wa 59/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. P. i J. P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. P. i J. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2010 r. A. i J. P., skarżący w sprawie, wystąpili do Wojewody [...] w [...] o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], którym Starosta sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. P. i J. P. pozwolenia na budowę budynku gospodarczo - magazynowego, na działce nr ewid. [...], w miejscowości [...]. Po rozpatrzeniu wniosku postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, że ww. postanowieniem Starosta [...] na podstawie art. 113 § 1 Kpa sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w decyzji własnej z dnia [...] listopada 2007 r., znak: [...] wydanej w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-magazynowego w miejscowości [...] na działce nr ew. [...]. Sprostowaniu uległ zapis dotyczący kategorii obiektu tzn. w miejsce kategorii I wpisano kategorię XVIII a także zmieniono zapis w punkcie 5 decyzji tzn. zamiast "Inwestor jest zobowiązany zawiadomić właściwy organ nadzoru budowlanego co najmniej 21 dni przed zamierzonym terminem przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego, o zakończeniu budowy" wpisano "Inwestor przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego jest zobowiązany uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego". W ww. decyzji obiekt ten zaliczony został do kategorii I. Według załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) do kategorii I obiektów budowlanych zaliczane są tylko budynki mieszkalne jednorodzinne. Natomiast do kategorii XVIII budynki przemysłowe, obiekty magazynowe oraz budynki kolejowe. Zatem zaliczenie budynku gospodarczo-magazynowego (o pow. zabudowy 76,4 m2) służącego do przechowywania artykułów i sprzętu technicznego związanego z prowadzoną działalnością handlową do kategorii I było oczywista omyłką organu, którą należało sprostować. Skoro kategoria obiektu została niewłaściwie określona, sprostowanie omyłki było konieczne i nie wymagało zgody inwestora. Kategorie obiektu określa tabela w załączniku do ustawy. Budynek gospodarczo-magazynowy nie mieści się w III kategorii. Do kategorii tej mogą być zaliczone inne niewielkie budynki nie mieszczące się w kat. I i II, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze oraz garaże do dwóch stanowisk włącznie. Jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego wymagane było pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii wymienionej w art. 55 ustawy Prawo budowlane, to przed przystąpieniem do użytkowania należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wynika z przepisów prawa. W związku z powyższym mylnie dokonany zapis w punkcie 5 decyzji należało również sprostować. Zauważone w decyzji o pozwoleniu na budowę omyłki nie stanowią wady decyzji nie dającej się sprostować postanowieniem. Tym samym Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia. Na powyższe postanowienie skarżący złożyli zażalenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnosząc o uchylenie postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie k.p.a poprzez błędną wykładnię art. 113 § 1, art. 156 § 1, art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. naruszenie prawa materialnego polegające na przypisaniu błędnej kategorii budynku, nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, skutkiem czego ustalono błędny stan faktyczny. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż stwierdzenie nieważności postanowienia administracyjngo jest odstępstwem od zasady trwałości aktów administracyjnych, wyrażonej w art. 16 Kpa i może mieć miejsce w wyjatkowych wypadkach. Organ odwoławczy opisał instytucję “oczywistej omyłki". Wskazał, że Starosta [...], wydając postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] wykroczył jednak poza dopuszczalny zakres sprostowania oczywistych omyłek określony w kpa. i w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 113 § 1 Kpa. Jednakże, w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez Starostę [...]. Organ odwoławczy uznał, że wprawdzie przepis art. 113 § 1 Kpa został niewątpliwie naruszony, jednak skutki analizowanego uchybienia nie mogą być uznane za niemożliwe do zaakceptowania. Zmiana kategorii planowanej inwestycji nie nakłada na inwestorów, A. P. i J. P., nowych praw i obowiązków. Ma dla nich jedynie charakter informacyjny. Obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie, jak również kategoria danego obiektu, wynikają z przepisów Prawa budowlanego. Fakt "nałożenia" takiego obowiązku oraz określenie kategorii obiektu w decyzji o pozwoleniu na budowę nie wywołuje więc jakichkolwiek skutków prawnych. Tym samym, wszelkie "zmiany" - w tym dokonane w trybie sprostowania oczywistej omyłki na podstawie art. 113 § 1 Kpa - powyższych elementów decyzji, pozostają w istocie bez wpływu na sferę materialnych praw i obowiązków stron postępowania. W szczególności są one obojętne z punktu widzenia tego, czy przystąpienie do użytkowania danego obiektu wymaga, czy też nie, uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r. skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dochodząc uchylenia zaskarżonego postanowienia i stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., ewentualnie uchylenia postanowień organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenia kosztów postępowania. W skardze wskazali, iż organ odwoławczy naruszył postanowieniem przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Podnieśli, że w projekcie budowlanym wyraźnie określono przeznaczenie budynku, że będzie on wykorzystywany wyłącznie przez właścicieli nieruchomości do przechowywania sprzętu związanego z utrzymaniem działki (taczki, łopaty, miotły, kosiarka, odśnieżarka) oraz częściowo z prowadzoną działalnością handlową (rury, grzejniki itp). Budynek oprócz instalacji elektrycznego oświetlenia nie posiada żadnych sieci uzbrojenia. Ponadto budynek znajduje się w zabudowie usługowo-administracyjnęj centrum [...] tj. bezpośrednim otoczeniu rynku.Teren sąsiadujący z przedmiotem lokalizacji związany jest z grupową zabudową usługową i mieszkaniową związaną z centrum miejscowości. Budynek nie jest związany z produkcją przemysłową i działalnością uciążliwą stwarzającą hałas, czy emitującą inne czynniki szkodliwe dla środowiska. Skarżący na przedmiotowej działce prowadzą działalność handlową w innym, istniejącym budynku, który w zupełności spełnia swoją rolę gospodarczą. Podnieśli również, że na mocy decyzji ostatecznej [...] z dnia [...] listopada 2007 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę nabyli oni prawa, które stanowią o trwałości decyzji administracyjnej chroniąc te prawa przed dowolną ingerencją organów administracji publicznej przez wymaganie zgody stron na jej wzruszenie. Zgoda stron stanowi podstawową przesłankę stosowania art. 155 kpa, jej brak lub wadliwość prowadzi do rażącego naruszenia prawa. Zaś zgoda stron nie może być ani dorozumiana, ani domniemana, tylko udzielona wprost i wyrażona organowi poprzez stosowne oświadczenie skarzących złożone organowi. Tymczasem skarżący takiego oświadczenia nie złożyli w Starostwie Powiatowym w [...], zatem podważanie decyzji ostatecznej jest nieuzasadnione. Zarzucili również, że przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji ani mylne zastosowania przepisu prawnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zarzucili, że niezależnie od rażącego naruszenia procedury administracyjnej, Starosta [...] naruszył również prawo materialne. Skarżący stanowczo podważają ustalenie przez organ kategorii XVIII przedmiotowego budynku. Organy nie wypowiedziały się na jakiej podstawie uznały zaliczenie obiektu do kategorii XVIII. Ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że powyższe wynika z przepisów Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153,poz. 1269 ze zm.) kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz 1270 ze zm.) przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2010r., utrzymujące w mocy postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2010r., odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe. Postępowanie prowadzone w tym trybie umożliwia weryfikację ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji publicznej, posiadających przymiot trwałości. Ogranicza się do ustalenia, czy badane rozstrzygnięcie nie zawiera kwalifikowanych wad prawnych, wymienionych wart. 156 § 1 kpa. Jedną z tych wad - wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa - jest wydanie decyzji lub postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na oczywistej sprzeczności treści rozstrzygnięcia z naruszonym przepisem prawa. Rażące naruszenie prawa powoduje bezwzględną eliminację rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, gdyż stanowi zaprzeczenie jednego z elementów normy prawnej, wywołujące skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Podstawą prawną kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym postanowienia jest art. 113 § 1 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej może z urzędu albo na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Poprzez art. 126 k.p.a. powyższy przepis ma także zastosowanie do postanowień. Organ może prostować błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w każdym czasie. Przepis art. 113 § 1 k.p.a. nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa), zawarte w decyzji. Możliwe jest zatem sprostowanie okoliczności zaistniałych zarówno w sentencji, jak i uzasadnieniu decyzji bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję. Natomiast nie mogą podlegać sprostowaniu w tym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu praw, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Zatem zmiana postanowienia wyrażonego w decyzji chociażby nawet powziętego na skutek błędu, mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym nie może być uznane za błąd czy omyłkę których dotyczy art. 113 § 2 kpa. Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu wydając kontrolowane w postępowaniu nadzorczym postanowienie organ rażąco naruszył art. 113 § 1 kpa albowiem dokonał weryfikacji istotnych wad decyzji w trybie przewidzianym dla usuwania wad nieistotnych ( błędów i omyłek). Przy ponownym rozpatrzeniu zażalenia skarżących na postanowienie Wojewody [...] organ odwoławczy błędzie zobowiązany uwzględnić powyższe uwagi Sądu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.