VII SA/Wa 596/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi P.A. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2005 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] listopada 2005 nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 596/06 UZASADNIENIE P.A. wniósł zażalenie w dniu [...] października 2005 roku do Głównego Inspektora Sanitarnego w trybie art. 37 K.p.a. na niezałatwienie jego sprawy w terminie ustawowym. W zażaleniu podał, iż składał liczne skargi do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] w sprawie uchybień przy organizacji młodzieżowego, charytatywnego obozu w D. gm. M. (brak bieżącej wody, energii elektrycznej, sanitariatów itp.). P.A. podkreślił, iż pomimo skarg kierowanych do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], organ pozostawał w bezczynności. Działania organu (Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]), który unika wydania decyzji w kwestii wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania, prowadząc przy tym ze skarżącym korespondencję, która nie spełnia wymogów prawnych dla decyzji, pozbawiły go możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do odwołania się. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku nr [...] umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z brzmieniem przepisu na który powołuje się skarżący na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Natomiast w sprawie dotyczącej ewentualnych uchybień przy organizacji obozu młodzieżowego P. A. nigdy nie dysponował przymiotem strony i powołał się przy tym na art. 61 § 1 K.p.a. zgodnie którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skoro zatem nie toczyło się w sprawie postępowanie administracyjne, a P.A. nie miał przymiotu strony to nie jest uprawniony do dochodzenia swych praw przez wnoszenie zarzutu bezczynności organu administracji publicznej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] powołał się na treść art. 105 § 1 K.p.a. który to przepis umożliwia organowi administracji publicznej wydanie decyzji o umorzeniu postępowania gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł P.A. podnosząc, że prawa strony wywodzi z negatywnego oddziaływania nieruchomości na której posadowiony był obóz na prowadzone przez odwołującego się gospodarstwo rolne. Podnosząc powyższe zarzuty P.A. wnosił o uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]. Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. w związku z art. 37 § 1 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w całości i uznał zażalenie P.A. za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ zgodził się z argumentacją skarżącego iż jako właściciel sąsiedniego gruntu, w stosunku do miejsca organizacji obozu w D. koło O. miał prawo być poinformowany o załatwieniu sprawy. W dalszej części tego uzasadnienia organ dodał, że nie każde działanie organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej musi kończyć się wydaniem decyzji administracyjnej. Stąd domaganie się przez P.A. wydania decyzji przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] było nieuzasadnione. Od decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P.A. Skarżący podniósł, że nie może się zgodzić z twierdzeniem, iż nie każde działanie organów administracji publicznej, których inicjatorem jest strona postępowania, musi kończyć się wydaniem decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 104 K.p.a. organ załatwia sprawę przez wydanie decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną. Skarga P.A. umożliwia wyeliminowanie z porządku prawnego wadliwej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], jednakże z innych przyczyn niż przytoczone w skardze. Zgodnie z art. 35 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a dla sprawy skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] października 2005 roku P.A. wniósł zażalenie do Głównego Inspektora Sanitarnego w trybie art. 37 K.p.a. Natomiast Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] uznał się właściwym do rozpatrzenia zażalenia P.A. i w dniu [...] listopada 2005 roku wydał decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] Organ I instancji potraktował zażalenie P.A. jako żądanie wszczęcia postępowania czyli błędnie odczytał intencje skarżącego. Zamysłem wnioskodawcy było wniesienie zażalenia na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] co jest warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla oceny charakteru i formy stanowiska, które ma zająć organ wyższego stopnia. Ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, iż stanowisko organu administracji publicznej wyższego stopnia podejmowane w trybie art. 37 § 2 K.p.a. ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia, skoro nie rozstrzyga merytorycznie sprawy z zakresu administracji publicznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2001 roku IV SA 572/99). Z tych względów należało uznać, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2005 roku naruszyła przepis art. 37 K.p.a. i 105 K.p.a. bowiem została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ administracji publicznej wyższego stopnia miał obowiązek zgodnie z art. 37 K.p.a. (gdyby uznał zażalenie za uzasadnione) wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjąć środki zapobiegające naruszeniu terminów załatwienia spraw w przyszłości. Skoro więc, zarówno decyzje I jak i II instancji wydane zostały bez podstawy prawnej Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ich nieważność na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) i orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.