VII SA/Wa 616/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-04

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Tadeusz Nowak, Bożena Więch-Baranowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki samowoli budowlanej, jeśli obiekt jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bez przeprowadzania postępowania legalizacyjnego?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do przeprowadzania postępowania legalizacyjnego, jeśli obiekt budowlany jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W takiej sytuacji, gdy brak jest możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej, organ jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy było uzasadnione brakiem precyzyjnego określenia przedmiotu rozbiórki i skierowania nakazu do wszystkich trzech obiektów jednocześnie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki trzech wolnostojących nośników reklamowych, które znajdowały się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, gdzie wyłączono możliwość lokalizacji urządzeń reklamowych. Organ pierwszej instancji uznał obiekty za budowle wymagające pozwolenia na budowę i wszczął postępowanie w trybie samowoli budowlanej. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji z powodu braku precyzyjnego określenia przedmiotu rozbiórki i skierowania nakazu do wszystkich trzech obiektów jednocześnie. Spółka będąca właścicielem nośników wniosła skargę, zarzucając przedwczesne wydanie decyzji rozbiórkowej bez przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2013 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja nr [...] wydaną [...] stycznia 2013r. na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] września 2012r. wydaną w przedmiocie rozbiórki. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie było prowadzone na skutek pisma Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] przez powiatowy organ nadzoru budowlanego z urzędu, a jego przedmiotem było zbadanie legalności trzech wolnostojących nośników reklamowych usytuowanych na działce nr ewid. [...] przy skrzyżowaniu ul. [...] z Al. [...] w [...]. W piśmie tym (z dnia 11 lipca 2012r.) podano, iż przedmiotowe nośniki reklamowe znajdują się na terenie objętym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu [...], uchwalonym przez radę [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2008r. Zgodnie z tym planem przedmiotowe nośniki znajdują się na terenie, na którym wyłączono możliwość lokalizacji urządzeń reklamowych. Ponadto z treści w/w pisma wynika, iż do organu administracji architektoniczno-budowlanej nie wpłynęło zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę ani wniosek o wydanie pozwolenia na budowę. Przedmiotowe nośniki reklamowe są własnością spółki [...] SA z siedzibą w [...]. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji uznał, iż przedmiotowe urządzenia reklamowe są trwale związane z gruntem, zawierając elementy zabezpieczające konstrukcję przed zniszczeniem. W ocenie organu cechy konstrukcyjne, takie jak tablica zamontowana na stalowej konstrukcji, zakotwiona w grunt oraz wielkość nie pozwalają zaliczyć tych obiektów ani jako budynku (brak przegród budowlanych, fundamentu i dachu - art. 3 pkt 3), ani jako obiektu małej architektury, którym są zazwyczaj obiekty niewielkie, nieskomplikowane pod względem technicznym, łatwe do posadowienia czy przeniesienia w inne miejsce (w szczególności obiekty kultu religijnego, architektury ogrodowej, czy obiekty użytkowe służące codziennej rekreacji i utrzymaniu porządku - art. 3 pkt 4 cytowanej ustawy). Sporne obiekty niewątpliwie są konstrukcją przestrzenną stanowiącą budowlaną i techniczno-użytkową całość, odpowiadają zatem ogólnym cechom budowli, o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego - a zatem ich realizacja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy podał, że powiatowy organ nadzoru budowlanego prawidłowo uznał, iż właściwym trybem postępowania w przedmiotowej sprawie jest tryb przewidziany w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Reguluje on kwestię samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, która skutkuje, co do zasady, nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje bowiem do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z obowiązującymi przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy umożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ nadzoru budowlanego I instancji prawidłowo zaniechał prowadzenia postępowania legalizacyjnego w związku z niezgodnością przedmiotowych nośników reklamowych z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nieruchomość, na której usytuowane są przedmiotowe nośniki reklamowe znajduje się bowiem na obszarze objętym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, oznaczonym jako [...]. Zgodnie z § 4 pkt 10 w/w uchwały oznaczenie ZP oznacza tereny zieleni urządzonej, na których zakazuje się lokalizowania m.in. urządzeń reklamowych. Ponadto na terenach zieleni urządzonej nie dopuszcza się umieszczania reklam, nośników reklamowych i słupów ogłoszeniowych. Postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do obiektów, do których zastosowanie znajduje art. 48 ustawy Prawo budowlane możliwe jest w sytuacji, gdy zgodnie z przepisem art. 48 ust. 2 w/w ustawy, budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W związku z niezgodnością przedmiotowych nośników reklamowych z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - brak jest prawnej możliwości ich zalegalizowania. W sytuacji takiej właściwy organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest nałożyć na inwestora nakaz rozbiórki, zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy zauważył jednak, iż postępowanie dotyczyło trzech odrębnych budowli. Organ powiatowy w treści skarżonego rozstrzygnięcia nie określił dokładnych parametrów nośników reklamowych objętych nakazem rozbiórki. Ponadto zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa organ administracji publicznej winien w stosunku do każdego obiektu objętego postępowaniem administracyjnym wydać odrębną decyzję odnoszącą się do precyzyjnie określonego podmiotu postępowania. Nieuprawnione jest zakończenie postępowania administracyjnego poprzez wydanie jednej decyzji w odniesieniu do kilku odrębnych budowli. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła spółka akcyjna [...] w [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji powiatowego organu nadzoru budowlanego skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 48 prawa budowlanego - podnosząc, iż organy poprzez niezobowiązanie inwestora do złożenia stosownych dokumentów - a to zaświadczenia wskazanego wskazanego w art. 48 ust 3 pkt 1 Prawa budowlanego - wydał decyzję przedwczesną i uniemożliwił przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej ppsa, uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku jednak, gdy wskazane uchybienia nie występują, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ppsa, Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów; może zatem uwzględnić skargę z uwagi na okoliczności, których skarżący nie podnosił w skardze. Z kolei, na mocy art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak również - z mocy art. 135 ppsa - pozostałych aktów wydanych w toku postępowania, które zostało nią zakończone, wykazała, że nie doszło do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, jak również prawa procesowego, w stopniu mającym jakikolwiek wpływ na wynik sprawy i skutkującego koniecznością wyeliminowania ich z porządku prawnego. Precyzując przedmiot rozstrzygania w rozpoznawanej sprawie należy przypomnieć, że skarga wniesiona została na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który uchylił decyzję organu i instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na fakt, iż kontrolowana decyzja orzekała o nakazie rozbiórki trzech tablic reklamowych na działce nr ewid. [...] przy skrzyżowaniu ulicy [...] z Al. [...] w [...]. Uchylając decyzję organu I instancji w ocenie Sądu - organ odwoławczy słusznie uznał, że po to aby rozstrzygnięcie merytoryczne mogło być wykonane, organ nakazujący rozbiórkę obowiązany jest zindywidualizować przedmiot postępowania w taki sposób aby ani zobowiązany inwestor (do którego skierowano nakaz), ani też (w przypadku nie wykonania obowiązku), organ egzekucyjny nie miał żadnych wątpliwości - jakiego obiektu dotyczy obowiązek. Ustalenie danych, koniecznych do precyzyjnego określenia nałożonych obowiązków należy do organu I instancji, a wobec tego w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 138 § 2 Kpa, przy czym zdaniem Sądu zarzuty skarżącej Spółki, iż wydanie decyzji rozbiórkowej było przedwczesne bowiem bez przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane - nie są zasadne. Bezspornym bowiem jest, że działka inwestycyjna o nr ewid. [...] objęta jest miejscowym prawem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przez Radę [...] dnia [...] maja 2008r., jako teren [...], na którym przepisami prawa miejscowego wyłączono możliwość lokalizacji urządzeń reklamowych. Wobec tego zbędnym było (i powodującym jedynie przedłużenie postępowania) zobowiązywanie inwestora do przedstawienia organowi zaświadczenia właściwego organu o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji jednoznacznych zapisów planu organ zasadnie uznał, że brak jest możliwości legalizacji samowoli, a wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust 2 i 3 ustawy powodowałoby jedynie niezasadne przedłużenie postępowania. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło