VII SA/Wa 624/10
WyrokWSA w Warszawie2010-07-13
Skład orzekający: Jolanta Zdanowicz, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Bożena Więch-Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może umorzyć opłatę legalizacyjną, gdy jej powstanie jest konsekwencją naruszenia prawa budowlanego przez podatnika, a trudna sytuacja finansowa wynika z ryzyka gospodarczego, a nie z przyczyn nadzwyczajnych?Ratio decidendi
Organ podatkowy może umorzyć opłatę legalizacyjną na podstawie art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, jeśli zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednakże, umorzenie jest instytucją nadzwyczajną i powinno być stosowane w przypadkach wyjątkowych, gdy sytuacja podatnika jest wynikiem zdarzeń nadzwyczajnych, na które nie miał wpływu. Powstanie opłaty legalizacyjnej w wyniku samowoli budowlanej, a trudności finansowe wynikające z ryzyka gospodarczego, nie stanowią podstawy do umorzenia, gdyż są konsekwencją działań podatnika. W takich przypadkach, zamiast umorzenia, dopuszczalne jest rozłożenie należności na raty.Stan faktyczny
Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody o odmowie umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000 zł, nałożonej z tytułu samowolnie wybudowanego garażu. Skarżący podnosili, że ich oszczędności uległy stracie z powodu bessy gospodarczej, co uniemożliwia im uiszczenie opłaty. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję Ministra Finansów, oceniając zasadność odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. L., K. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej skargę oddala
Minister Finansów decyzją z dnia [...].02.2010r. [...]
utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].08.2009r. w przedmiocie odmowy umorzenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 25.000zł z tytułu samowolnie wybudowanego budynku garażowego (z pomieszczeniem gospodarczym i poddaszem użytkowym) na działce nr [...] i [...] przy ul. [...] w L.
W uzasadnieniu organ centralny podkreślił, że możliwość umorzenia należności przewidziana w art. 67a §1 ptk 3 Ordynacji podatkowej uzależniona jest od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego a decyzja o udzieleniu ulgi w spłacie należności publicznoprawnej ma charakter uznaniowy co nie jest jednak równoznaczne z dowolnością działania. Umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucja nadzwyczajną i jak wskazał organ znajduje zastosowanie w sytuacjach, na które podatnik nie miał wpływu. W przedmiotowej sprawie okoliczności nadzwyczajne nie występują, gdyż są one konsekwencją działania strony naruszającej prawo budowlane.
Organ centralny podkreślił, że podejmowanie wszelkiego rodzaju działalności gospodarczej jest związane z ryzykiem niepowodzenia , lecz nie mogą one skutkować umorzeniem należności publicznoprawnej, gdyż w ten sposób zostałyby przerzucone na społeczeństwo konsekwencje działania podmiotu gospodarczego. W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały w przedmiotowej sprawie przesłanki do umorzenia należności, natomiast z uwagi na sytuacje materialną strony, decyzja o rozłożeniu na raty należności jest uzasadniona.
Skargę sądową na powyższą decyzję wniósł zainteresowany podkreślając , że jest tu ważny interes podatnika i interes społeczny. Skarżący stwierdził, że jego oszczędności uległy stracie z przyczyn ogólnoświatowej bessy w gospodarce, co spowodowało, że pozostał bez środków do życia i nie jest w stanie ponieść opłaty legalizacyjnej. Stąd też wnosi o całkowite odstąpienie od tych zobowiązań, a po zalegalizowaniu obiekty będą funkcjonowały przynosząc dochód właścicielom i Skarbowi Państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył co następuje :
Skarga nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art.3 ustawy z 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (DZ.U. nr 153, poz.1270 ) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Oznacza to , że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustaw Kodeks postępowania administracyjnego ( k.p.a.) oraz Ordynacja podatkowa albowiem zgodnie z art.59g ust.5 w związku z art.49b ust.5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.-Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r.,nr 156, poz.1118,z późn. zm.)do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia1997. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. nr 8 ,poz. 60 z późn. zm.)
Zgodnie z art.67a §1 ptk.3 ustawy- Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art.67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Bezspornym jest, że inwestorzy M. i K. L. samowolnie wybudowali budynek garażowy( z pomieszczeniem gospodarczym i poddaszem użytkowym) na działce nr [...] i [...] przy ul. [...] w L. W związku z samowolą budowlaną organ powiatowy nadzoru budowlanego nałożył na inwestorów opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000zł. Wnioskiem z dnia [...].02.2009r. inwestorzy zwrócili się z prośbą o umorzenie opłaty legalizacyjnej bądź o rozłożenie jej na raty z uwagi na sytuację finansową .
"Ważny interes podatnika " przewidziany w art. 67a Ordynacji podatkowej zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodów nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych.
Oznacza to, że instytucja umorzenia należności powinna znajdować zastosowanie jedynie w wyjątkowych, nagłych i szczególnych przypadkach. Zgodzić się tu należy z organem, że trudna sytuacja finansowa nie może stanowić podstawy umorzenia zaległości podatkowej zwłaszcza gdy należność ta powstała nie w wypadku nadzwyczajnej sytuacji, lecz jako konsekwencja działań inwestora niezgodnych z przepisami prawa budowlanego. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające które ustaliło, że inwestor nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej a jego przychód w roku 2008 wzrósł względem przychodu z 2007r. Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy ryzyko zmniejszenia rentowności firmy bądź nawet ewentualność zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej są zjawiskami typowymi występującymi w obrocie gospodarczym i organ administracji nie może strony od nich uwolnić. Podejmowanie każdego rodzaju działalności gospodarczej jest związane z ryzykiem niepowodzenia przedsięwzięcia a także niesie ze sobą ewentualność istnienia gorszych i lepszych okresów działalności. Niepowodzenia działalności nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia należności publicznoprawnych, gdyż konsekwencji działalności podmiotu gospodarczego nie można przerzucać na społeczeństwo.
Organ I instancji dokonywał oceny sytuacji finansowej strony na podstawie dokumentów podatkowych i zaświadczeń, a strona nie kwestionuje uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu. Należy podzielić pogląd organów, iż ogół występujących w sprawie okoliczności , nie stanowi dostatecznej i wystarczającej podstawy do umorzenia ustalonej opłaty legalizacyjnej z uwagi na ważny interes podatnika .
Natomiast zgodnie z wnioskiem strony, mając na względzie sytuacje materialną strony i uzyskiwane dochody organ zasadnie podjął decyzję o rozłożeniu należności na raty.
Legalizacja samowoli jest uprawnieniem zainteresowanego, a uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest środkiem prawnym pozwalającym wyłączyć inną formę przeciwdziałania samowoli jaką jest nakaz rozbiórki
Reasumując skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z 30.08.2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. nr 153, poz.1270)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło