VII SA/Wa 636/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 maja 2017 r. odmawiającego przyznania R. S. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. S. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: I. zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 16 maja 2017 r. w ten sposób, że przyznać skarżącemu R. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; II. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek R. S. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca jest współwłaścicielem domu o powierzchni 130 m2 i działki o powierzchni 928 m2. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Oświadczył, iż utrzymują się z żoną z dochodów w łącznej wysokości 5616 zł netto miesięcznie, na które składają się wynagrodzenia za pracę, renta skarżącego i dochody z umowy zlecenia. Skarżący do zobowiązań i stałych wydatków zaliczył: raty kredytów - łącznie 3500 zł, opłaty za media – 530 zł, wydatki na leki skarżącego – 250 zł, ubezpieczenie na życie – 174 zł, koszty utrzymania samochodu, opłaty za telewizję i telefony – 530 zł. Postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W ocenie starszego referendarza sądowego sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia przychylenia się do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze wysokość dochodów skarżącego i jego żony, przy uwzględnieniu koniecznych wydatków, stwierdził, że skarżący będzie w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wniósł skarżący domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania prawa pomocy. Podniósł, że nie uwzględniono wysokości rat kredytu bankowego, który skarżący spłaca. Wskazał, że zgromadzenie środków finansowych nie jest dla skarżącego możliwe, ponieważ po uiszczeniu opłat pozostaje mu 600 zł na życie. Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy m.in. przez wyjaśnienie: - czy syn wnioskodawcy K. S. pozostaje z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym; - wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i żonę wnioskodawcy rachunków bankowych i syna, jeżeli pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, na których gromadzone są środki pieniężne z ostatnich trzech miesięcy bądź oświadczenia każdej z tych osób o ich nieposiadaniu, - dokumentów źródłowych wskazujących wysokość otrzymywanych przez wnioskodawcę i pozostałych osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (świadczenia emerytalno-rentowych, dochody z pracy). W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. skarżący podał, że z dniem 31 sierpnia 2017 r. stracił pracę, którą wykonywał na podstawie umowy o pracę i na zlecenie. Podał, że zlecenia nie wykonuje już w sierpniu, natomiast z tytułu umowy o pracę do dnia [...] 2017 r. przebywa na urlopie wypoczynkowym. Skarżący wyjaśnił, że szuka pracy, ale bezskutecznie. Wskazał, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i nie wie jak poradzi sobie ze wszystkimi zobowiązaniami finansowymi. Dodatkowo podał, że jego syn prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i tylko zamieszkuje wraz ze skarżącym i jego żoną pod tym samym adresem. Wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy rodziny, ani z ośrodka pomocy społecznej. Do pisma skarżący dołączył harmonogramy spłat bankowych kredytów i pożyczek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowe zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 15 marca 2016 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), które weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również w sprzeciwie oraz w piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. pozwalają uznać, że sytuacja skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec powyższego Sąd uznał, że zasadne jest przychylenie się do wniosku w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, bowiem jak wskazał skarżący w piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. stracił pracę z dniem [...] 2017 r. Ponadto, skarżący udokumentował wysokość spłacanych kredytów i pożyczek. Sąd uznał, że wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie jest niezasadny. Sąd wskazuje, że na obecnym etapie postępowania sądowego, tj. na etapie wniesienia skargi, do toczenia sporu nie jest niezbędna pomoc profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie nie będzie prowadzone postępowanie dowodowe, lecz będą oceniane fakty zawarte w aktach administracyjnych sprawy. Do tych czynności nie jest niezbędny osobisty udział skarżącego, pełnomocnika z urzędu czy przedstawiciela organu administracji (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 121/17). Zatem, uwzględniając zakres badania sprawy przez sąd I instancji (art. 133 i art. 134 p.p.s.a.), jak też obowiązek czuwania przez ten sąd, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.), niezależnie od sytuacji życiowej strony, Sąd zadecydował o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.