VII SA/Wa 636/17
WyrokWSA w Warszawie2018-01-18
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku niewykonania przez inwestora obowiązku przedłożenia oceny technicznej wraz z inwentaryzacją samowolnie wykonanych robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego może automatycznie wydać decyzję nakazującą rozbiórkę na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, czy też powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe z urzędu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo nieprzedłożenie przez inwestora wymaganej dokumentacji (oceny technicznej wraz z inwentaryzacją) nie zwalnia organów nadzoru budowlanego z obowiązku przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia, czy samowolnie wykonane roboty budowlane mogą zostać zalegalizowane. Nakaz rozbiórki jest rozwiązaniem ostatecznym i powinien być stosowany dopiero wtedy, gdy wyczerpano wszelkie możliwości legalizacji robót budowlanych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę instalacji wodno-kanalizacyjnej wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestor, R. S., wykonał nową instalację w trakcie przebudowy budynku w 2010 r. Organy nadzoru budowlanego wszczęły postępowanie w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, wstrzymały roboty i nakazały przedstawienie oceny technicznej z inwentaryzacją. Po nieprzedłożeniu dokumentacji, wydano decyzję nakazującą rozbiórkę. Inwestor zaskarżył tę decyzję, argumentując, że prace zostały wykonane zgodnie z projektem i wpisane do dziennika budowy, a następnie budynek został oddany do użytkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły ( spr.), , Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Przedmiotem skargi R. S. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2017 r. nr [...], znak: [...], wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Wskazana decyzja zapadła w postępowaniu wszczętym na wniosek R. D. z [...] marca 2011 r., w którym to wnioskodawca wskazał na to, że rura spustowa odprowadzająca opady ze stropodachu budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...], zlokalizowanego na dz. ew. nr [...] obr. [...], wykorzystywana jest jako rura kanalizacyjna.
Podczas podjętych w dniu [...] lipca 2012 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] czynności kontrolnych na przedmiotowej nieruchomości ustalono, że ubytek w fundamencie powstały w celu przeprowadzenia rury wodociągowej nie powoduje po zewnętrznej i wewnętrznej stronie zniszczeń konstrukcyjnych, rys ani pęknięć w ścianie. Ponadto stwierdzono, że po zewnętrznej stronie ściany budynku mieszkalnego poprowadzono rurę kanalizacyjną.
Podczas kolejnych czynności podjętych w dniu [...] listopada 2013 r. przez organ powiatowy, nie ustalono nowych okoliczności w sprawie, a pracownicy organu powiatowego zlecili wypełnianie pianką otworu z rurą wodociągową.
Następnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w [...] decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...], znak: [...], umorzył w całości wszczęte na wniosek R. D. postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie wykonywania przez R. S. robót budowlanych przy budynku mieszkalnym położonym przy ulicy [...] w miejscowości [...], w tym: dotyczących rury kanalizacyjnej na zewnętrz budynku oraz pozostawienia "ubytku w fundamencie po doprowadzeniu rury spustowej".
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. nr [...], zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, m. in. przez ustalenie czy kanałem wentylacyjnym z piwnicy przedmiotowego budynku została poprowadzona rura wodociągowa na piętro oraz czy piwnica posiada odpowiednią wentylację, przedstawienie w formie szkicu sytuacyjnego oraz materiału zdjęciowego usytuowania rury kanalizacyjnej po ścianie budynku wraz ze wskazaniem zmiany usytuowania rury spustowej, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.
Podczas podjętych 10 lipca 2014 r. przez organ I instancji czynności kontrolnych na przedmiotowej nieruchomości ustalono istnienie otworu wentylacyjnego w ścianie zewnętrznej budynku, zabezpieczonego kratą metalową. Ponadto stwierdzono, że w otworze wentylacyjnym pionu kominowego piwnicy (który według oświadczenia R. S. służył do odprowadzania spalin nieczynnego pieca gazowego) przeprowadzono na I piętro rurę instalacji wodnej w otulinie. W piwnicy stwierdzono zaślepienie kanału wentylacyjnego szmatami i papierem. Natomiast rura kanalizacyjna PCV o przekroju Ø 110 przebiega po zewnętrznej stronie ściany, w odległości 30 cm od narożnika budynku. Według oświadczenia inwestora nie ma możliwości zmiany lokalizacji tej rury.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] października 2014 r. nr [...], uchylił decyzję PINB w [...] z [...] marca 2014 r. nr [...], w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 czerwca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2806/14 odrzucił skargę R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2014 r. nr [...].
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w [...] podczas kolejnych czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] stycznia 2016 r. stwierdził, że w trakcie wykonywania przebudowy budynku w 2010 r. zostało poprowadzone nowe przyłącze wodno-kanalizacyjne. Woda została poprowadzona w nieczynnym przewodzie kominowym po odłączonym przew. C.O. gazowym znajdującym się w piwnicy. Współwłaściciel tego budynku nie wyraził zgody na poprowadzenie rur w swoich pomieszczeniach. Natomiast instalacja kanalizacyjna została poprowadzona na zewnętrz budynku, w miejscu zlikwidowanej rury spustowej odprowadzającej wody opadowe, która została przeniesiona w inne miejsce.
Mając na uwadze powyższe, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w [...] postanowieniem z [...] września 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 260 ze zm.; dalej: Prawo budowlane), wstrzymał R. S. prowadzenie robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji wodno-kanalizacyjnej w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...], zlokalizowanym na dz. ew. nr [...] obr. [...], wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, ustalił wykonanie niezbędnych zabezpieczeń dla zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia oceny technicznej wraz z inwentaryzacją zrealizowanych robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji wodno-kanalizacyjnej, wraz ze wskazaniem robót budowlanych koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia przedmiotowej instalacji do zgodności z przepisami prawa, sporządzonej przez specjalistę posiadającego uprawnienia budowlane i aktualne zaświadczenie o wpisie do właściwej izby samorządu zawodowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] września 2016 r. nr [...], wstrzymujące R. S. prowadzenie robót budowlanych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], z uwagi na nieprzedłożenie przez zobowiązanego żądanej ww. postanowieniem organu powiatowego dokumentacji, decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2016 r., poz. 290 ze zm.), nakazał R. S. rozbiórkę instalacji wodno - kanalizacyjnej wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce ew. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...], w terminie 4 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Odwołanie od powyższej decyzji z [...] listopada 2016 r. w ustawowym terminie wniósł R. S.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał R. S., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, rozbiórkę instalacji wodno - kanalizacyjnej, wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce ew. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu powyższej decyzji z [...] stycznia 2017 r. organ odwoławczy podał, że decyzja organu I instancji nakazująca rozbiórkę instalacji wodno - kanalizacyjnej w przedmiotowym budynku mieszkalnym jest zasadna, jednak ze względu na uchybienie organu I instancji w zakresie nieprawidłowego określenia terminu wykonania rozbiórki należało zaskarżaną decyzję uchylić i orzec co do istoty sprawy.
Uzasadniając nakaz rozbiórki organ ten podał, że Starosta [...] decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na przedmiotowej nieruchomości. Przedmiotowy budynek mieszkalny został przebudowany i rozbudowany na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] oraz skutecznie oddany do użytkowania. Skutkiem powyższego, pomieszczenie łazienki powstało w miejscu zlikwidowanej klatki schodowej wewnętrznej, natomiast pomieszczenie kuchni zostało zlokalizowane w dobudowanej części budynku. Z przebudową wiązała się zatem budowa nowej instalacji wodno - kanalizacyjnej. Zgodnie z projektem pierwotnym z lat 60-tych XX wieku, jak i inwentaryzacją budynku zawartą w projekcie budowlanym dotyczącym przebudowy i rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego sporządzonego przez inż. arch. L. N. (nr upr. bud. [...]) z 2009 r., piętro budynku nie posiadało pomieszczeń wymagających instalacji wodno-kanalizacyjnej. Natomiast, zgodnie z dokonanymi wpisami w dzienniku budowy, w dacie [...] października 2010 r. wykonano przyłącze kanalizacji i wodociągowe, pion kanalizacyjny, a w dacie 21 grudnia 2010 r. wykonano instalację wodno-kanalizacyjną. Organ odwoławczy wskazał jednak, że ww. projekt budowlany dotyczący przebudowy i rozbudowy piętra budynku mieszkalnego nie uwzględniał budowy wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, w tym wykonania nowego pionu kanalizacyjnego.
Zatem, w ocenie organu wojewódzkiego, dokonana przez R. S. ww. budowa wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, w tym wykonanie nowego pionu kanalizacyjnego w przedmiotowym budynku mieszkalnym, stanowią roboty budowlane objęte wymogiem uzyskania zgody właściwego organu, której inwestor nie uzyskał, co uzasadniało wydanie przez PINB w [...] postanowienia z [...] września 2016 r. na podstawie art. 50 Prawa budowlanego. Pomimo upływu wyznaczonego terminu inwestor nie przedłożył żądanej ww. postanowieniem organu I instancji dokumentacji.
Organ II instancji zaznaczył, że legalizacja samowolnie wykonanych prac nie jest obowiązkiem inwestora. Skarżący miał możliwość zalegalizowania budowy instalacji wodno - kanalizacyjnej w przedmiotowym budynku mieszkalnym, jednak z tej możliwości nie skorzystał nieprzedkładając żądanej postanowieniem z [...] września 2016 r nr [...] dokumentacji. Wskazał, że organ nadzoru budowlanego z uwagi na zakres wykonanych prac nie może samodzielnie dokonać ich oceny. Również do odwołania nie załączono dokumentacji niezbędnej do legalizacji samowolnej budowy ww. instalacji.
W takich okolicznościach zasadne jest więc wydanie w niniejszej sprawie decyzji nakazującej R. S. rozbiórkę przedmiotowej instalacji wodno - kanalizacyjnej, wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu organ II instancji wskazał, że są one niezasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2017 r. nr [...], skarżący – R. S. wniósł o umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że po uzyskaniu zezwolenia na przebudowę i zgłoszeniu zamiaru przebudowy rozpoczął przebudowę. Wykonanie przyłącza i instalacji wodno-kanalizacyjnej zostało wpisane w dziennik budowy, który był prowadzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia. Podniósł, że przyłącze wodno-kanalizacyjne, które zostało wykonane zgodnie z projektem zostało zinwentaryzowane. Po wykonaniu wszystkich prac skarżący złożył wszystkie stosowne dokumenty do organu powiatowego w [...] i zostało mu wydane pozwolenie na użytkowanie nieruchomości po przebudowie.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Orzeczeniem tym organ odwoławczy uchylił decyzję I instancji (błędnie, jak przyjął, określającą termin wykonania wydanego nakazu), a orzekając co do istoty, nakazał skarżącemu rozbiórkę instalacji wodno - kanalizacyjnej wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce ew. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]. Orzekając w ten sposób co do istoty, organ odwoławczy przyjął za organem I instancji, że przedmiotowa instalacja została wykonana w warunkach samowoli budowlanej, a wobec niewykonania przez inwestora obowiązku przedłożenia oceny technicznej wraz z inwentaryzacją tych robót, nie ma możliwości zalegalizowania tej inwestycji, stąd zachodzi konieczność zastosowania ww. art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
W ocenie Sądu, oceny tej nie sposób w pełni podzielić, stąd też skarga okazała się zasadna.
Przy czym, nie budzą wątpliwości Sądu ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, uzasadniające w efekcie wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego.
Jak bowiem ustalono, i nie jest to przez strony kwestionowane, skarżący – R. S. wykonał bez właściwego zezwolenia nową instalację wodno - kanalizacyjną w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...]. Roboty te przeprowadzono w 2010 r., w trakcie inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie przedmiotowego obiektu; instalację wody poprowadzono w nieczynnym przewodzie kominowym po odłączonym piecu gazowym, znajdującym się w piwnicy; natomiast instalacja kanalizacyjna została poprowadzona na zewnątrz budynku, w miejscu zlikwidowanej rury spustowej odprowadzającej wody opadowe z dachu. Zważyć przy tym też trzeba, że przedmiotowy budynek mieszkalny został przebudowany i rozbudowany na podstawie ostatecznej decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], a skutkiem tej inwestycji, pomieszczenie łazienki powstało w miejscu zlikwidowanej klatki schodowej wewnętrznej, natomiast pomieszczenie kuchni zostało zlokalizowane w dobudowanej części budynku. Ze wskazaną inwestycją wiązała się zatem budowa nowej instalacji wodno - kanalizacyjnej, ale wykonania tej instalacji nie przewidziano w dokumentacji projektowej zatwierdzonej ww. decyzją z 2010 r.
W konsekwencji, prawidłowym było wszczęcie wobec ww. robót, procedury uregulowanej w art. 50-art. 51 Prawa budowlanego; przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wykonania wskazanej instalacji wodno - kanalizacyjnej nie umożliwiały bowiem jej realizacji bez -wcześniej uzyskanej- zgody organu. Jednocześnie zaznaczyć należy, że roboty budowlane polegające na wykonaniu nowej instalacji (na przykład wodno-kanalizacyjnej) nie są budową obiektu budowlanego, a wobec tego – w przypadku ich samowolnego wykonania, nie mogą mieć do nich zastosowania przepisy art. 48 - 49b Prawa budowlanego. Tego rodzaju instalacja jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 ww. ustawy, w związku z tym w przypadku nielegalnego jej wykonania, właściwy jest tryb naprawczy, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Zatem, Sąd nie ma wątpliwości, że sprawa winna być prowadzona w ww. trybie naprawczym. Sąd stwierdza nadto, że w żaden sposób na tę ocenę nie mogła wpłynąć argumentacja podniesiona przez skarżącego, a wskazująca na to, że przedmiotowe roboty zostały wykonane podczas przebudowy budynku, a następnie wpisane w dzienniku budowy; wskazanie przedmiotowych robót budowlanych polegających na wykonaniu nowej instalacji wodno - kanalizacyjnej w dzienniku budowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i rozbudowie budynku (co nie jest w sprawie sporne), nie oznacza bowiem ich legalności, skoro nie były przewidziane w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją zezwalającą na przebudowę i rozbudowę budynku. Z uwagi zaś na to, że wskazane roboty dotyczą wykonania urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, w postępowaniu należało wziąć pod uwagę przesłankę z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a nie – ust. 1 pkt 4 tego artykułu. Stąd też, dla wszczęcia i prowadzenia postępowania naprawczego w odniesieniu do ww. robót, nie miało też znaczenia skuteczne oddanie do użytkowania budynku po jego przebudowie i rozbudowie (tym bardziej w sytuacji, gdy nastąpiło to jedynie na podstawie zawiadomienia o zakończeniu inwestycji, a nie decyzji właściwego organu o pozwoleniu na użytkowanie).
Podsumowując, Sąd podziela ocenę organów uzasadniającą zastosowanie w okolicznościach sprawy trybu naprawczego z art. 50-51 Prawa budowlanego. Sąd zauważa przy tym, że taka też ocena zawarta została w wyroku tut. Sądu o sygn. akt VII SA/Wa 366/17, dotyczącym postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2016 r. nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji wydane w przedmiocie wstrzymania prowadzenia ww. robót budowlanych, a także nałożenia obowiązku przedstawienia w terminie 30 dni oceny technicznej wraz z inwentaryzacją tych robót.
Sąd nie zgadza się jednak, aby te ustalenia, które dotychczas w sprawie poczyniono, i które to stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji (i decyzji ją poprzedzającej), uzasadniały orzeczenie nakazu rozbiórki wykonanej instalacji wodno - kanalizacyjnej, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
I tak, Sąd zauważa, że zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przepis ten, dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować, np.: gdy okaże się że nastąpiło takie naruszenie prawa, którego nie można usunąć. Wówczas organ wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części albo o doprowadzeniu go do stanu poprzedniego. Co istotne, nakaz rozbiórki lub doprowadzenie do stanu poprzedniego jest rozwiązaniem ostatecznym, a jako taki winien znaleźć zastosowanie dopiero wówczas, gdy nawet wykonanie dodatkowych czynności nie umożliwi doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego nie ma bowiem charakteru bezwzględnego, a celem wskazanego postępowania jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez ustalenie, czy wykonane roboty budowlane nadają się do zalegalizowania, a tym samym m. in. zbadanie, czy nie naruszają przepisów, w tym warunków technicznych, w stopniu uniemożliwiającym taką legalizację. To też oznacza, że przed zastosowaniem jednego z rozwiązań (o charakterze ostatecznym), przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego powinny wyczerpać możliwości zmierzające do legalizacji wykonanych robót budowlanych. Dopiero brak możliwości nakazu wykonania odpowiednich czynności lub robót, przy jednoczesnym ustaleniu, że doszło do wykonania robót budowlanych naruszających obowiązujący porządek prawny, może skutkować nakazem rozbiórki bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie tego rodzaju postępowanie wyjaśniające nie miało miejsca, nadto – stosując art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nie wykazano braku możliwości zalegalizowania przedmiotowych robót; wskazano jedynie na to, że inwestor nie wykazał się konieczną inicjatywą i nie przedłożył wymaganej od niego dokumentacji – oceny technicznej wraz z inwentaryzacją. Wprawdzie wskazane dokumenty (pomimo takiego obowiązku) do akt sprawy nie zostały złożone, mogły zaś okazać się przydatne w ocenie prawidłowości wykonanych robót; niemniej brak wykonania przez inwestora obowiązku o charakterze dowodowym, nałożonego postanowieniem na podstawie art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego, nie mógł sam w sobie stanowić wystarczającej podstawy dla zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1. Nieprzedłożenie przez inwestora ww. dokumentów, nie zwalniało bowiem organów od przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego, z uwzględnieniem przy tym wszelkich możliwych środków dowodowych, i wyjaśnienia, czy wymagane prace mogą zostać zalegalizowane. Obowiązek organów nadzoru budowlanego w tym zakresie (dotyczącym poczynienia pełnych ustaleń w sprawie – co do zgodności wykonywania czy wykonania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, w szerokim rozumieniu) wynika z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 ust. 1 pkt 1 i art. 84a ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a bierne zachowanie inwestora w żaden sposób nie może organów z tego obowiązku zwalniać. Zważyć również trzeba, że dopiero wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, daje rzeczywisty jej obraz i pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisu prawa; w trakcie postępowania naprawczego organ nadzoru budowlanego może zaś uzyskać szereg koniecznych dowodów dla skutecznego przeprowadzenia tego postępowania, czy to korzystając z instytucji przewidzianych w przepisach prawa budowlanego, czy wynikających z k.p.a.
W konsekwencji, Sąd stwierdzając w niniejszej sprawie naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez co najmniej przedwczesne zastosowanie tego ostatniego, wobec brak właściwego postępowania wyjaśniającego, za konieczne uznał uchylenie tak zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji. Sąd zauważa przy tym, że nieprzedłożenie przez inwestora wymaganej oceny technicznej wraz z inwentaryzacją wykonanych robót, obligowało organ do wydania decyzji z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego w oparciu o ustalenia poczynione bez tych dokumentów; nie mogło natomiast skutkować odstąpieniem organu od poczynienia ustaleń w spawie i automatycznym zastosowaniem tylko z tego powodu art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Z tych też przyczyn, nie przesądzając końcowego wyniku sprawy, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Orzekając ponownie w sprawie organ powiatowy winien uzupełnić postępowanie wyjaśniające, a w tym zakresie: wziąć pod uwagę m. in. wyjaśnienia skarżącego, z których wynika, że przedmiotowe prace wykonane zostały pod kierunkiem osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Winien przy tym zważyć, że znajduje to odzwierciedlenie w dzienniku budowy dotyczącym przebudowy i rozbudowy budynku, w którym to odnotowano wykonanie nowej instalacji wodno - kanalizacyjnej, a podpisał się pod tym kierownik budowy, posiadający stosowne uprawnienia budowlane.
W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło