VII SA/Wa 640/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak ( spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi E. C., A. C i J. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2016r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania E. C., A. C. i J. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2015r., Nr [...] nakazującej E. C., A. C. i J. C. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 3,80m x 6,00m i usytuowanego na działce nr ew. [...] w narożniku z działkami o nr ew. [...] i [...] położonych w [...] wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prowadzi postępowanie naprawcze w sprawie budynku gospodarczego o wymiarach ok. 3,80m x 6,00m, usytuowanego na działce oznaczonej nr ew. [...], położonej przy ul. [...] w [...] w narożniku z działką oznaczoną nr ew. [...] i [...], wykonanego bez wymaganego zgłoszenia. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy - Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budynku gospodarczym oraz nałożył na E. C., A. C. oraz J. C. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia dokumentów o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, opisu rodzaju, zakresu i sposobu (szkice i rysunki) wykonania robót budowlanych, projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] o zgodności budowy w/w budynku gospodarczego, z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na nie przedłożenie wymaganych dokumentów, na podstawie art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3 ustawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. , nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego będącego przedmiotem postępowania. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2015r., po rozpatrzeniu odwołania uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że zobowiązani w toku postępowania odwoławczego przedstawili wymagane dokumenty. Ponownie rozpoznając sprawę organ powiatowy po dokonaniu analizy złożonych dokumentów uznał, iż są one niekompletne w związku z czym nie można stwierdzić wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r.. Zobowiązani nie przedłożyli bowiem oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak również opisu rodzaju, zakresu i sposobu wykonania robót przy budynku gospodarczym. Pismem z dnia [...] października 2015r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wezwał pełnomocnika inwestorów do uzupełnienia złożonych dokumentów, o których mowa w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2015r., tj. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, opisu rodzaju, zakresu i sposobu wykonania robót budowlanych przy w/w budynku gospodarczym, projektu zagospodarowania działki lub terenu. Z uwagi na nieprzedłożenie wszystkich dokumentów wynikających z w/w postanowienia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015r., nr [...] nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego. Organ drugiej instancji ponownie rozpoznając sprawę uznał, że brak jest podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazał, że podczas kontroli w dniu [...] września 2011r. E. C. oświadczyła, że "obiekt został odbudowany na pożarze ok. 2000r. Zakres robót był następujący: od strony działki sąsiedniej na istniejących fundamentach wymurowano ścianę tylną i szczytową, od strony podwórka wykonano nowe fundamenty zwiększając szerokość budynku o ok. 1,00m od pierwotnego wymiaru, wymurowano ścianę z dwoma otworami drzwiowymi, wykonano konstrukcję dachu oraz pokrycie. Zakres wykonanych robót budowlanych wskazuje na odbudowę, a nie remont i wymagał dokonania zgłoszenia . Brak zgłoszenia zamiaru wykonania wskazanych robót budowlanych oznacza , że przedmiotowy obiekt budowlany został wykonany w warunkach samowoli budowlanej . Analizując okoliczności rozpoznawanej sprawy (wezwanie inwestorów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. do przełożenia stosownych dokumentów, złożone dokumenty przy piśmie z dnia [...] maja 2015r., przedłożenie w dniu [...] września 2015r., w ramach prowadzonego postępowania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego szkiców i rysunków przedmiotu postępowania, kolejne wezwanie inwestorów z dnia [...] października 2015r.) organ uznał, że zobowiązani pomimo wezwania nie wywiązali się w terminie z obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015r. i nie uzupełnił żadnej dokumentacji co skutkowało nakazem rozbiórki. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wnieśli E. C., A. C. i J. C. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postepowania: - art. 7,77 § 1 w związku z art.. 64 § 2 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie zebranie oraz nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także - art. 8 kpa, art. 9, art. 10 kpa; oraz przepisów prawa materialnego: - art. 48, art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Skarżący podnieśli, że żądano od nich wciąż nowych dokumentów, nierzadko wymagających sporządzenia przez uprawnionych ekspertów w terminie dłuższym niż narzucony przez Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego . Podkreślili, że mimo przekazania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprawy do ponownego rozpatrzenia organ powiatowy ograniczył się jedynie do wezwania strony do przedłożenia dodatkowych, nowych dokumentów narażając stronę na nieuzasadnione koszty, tym bardziej, że nakładanie na stronę obowiązku przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów, których przygotowanie w tak krótkim czasie jest niewykonalne, świadczyć może jedynie o złej woli urzędu. Podkreślili, że dołożyli wszelkich starań oraz dokonali wymaganych ustawą czynności koniecznych do legalizacji obiektu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu . Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z puntu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r. zapadła z naruszeniem art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 49b ust. 1, 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.) zgodnie z którym, w przypadku niewypełnienia w terminie obowiązków, o których mowa w ust. 2 stosuje przepis ust. 1 – a więc orzeka nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu lub jego części. Jak wynika z akt postępowania skarżący w wykonaniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r. przedłoży wypis z rejestru gruntów , wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] oraz uchwałę w sprawie zmiany tegoż planu, a także rysunki budynku gospodarczego . Brak przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane organ uznał za niewykonanie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015r. w konsekwencji czego orzekł rozbiórkę W związku z powyższym przypomnieć należy, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest najdalej idącą i najbardziej dokuczliwą sankcją za naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Ustawodawca odstępując od orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki obiektu budowlanego samowolnie wybudowanego, stworzył możliwość przeprowadzenia postępowania dotyczącego legalizacji dokonanej samowoli budowlanej. Istota regulacji art. 48 i 49b Prawa budowlanego, ma na celu umożliwienie inwestorowi wykazania, że samowolnie zrealizowana budowa nie narusza ustaleń obowiązującego na tym terenie planu zagospodarowania przestrzennego oraz innych przepisów określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wobec tego nakaz rozbiórki obiektu może zostać orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. Oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009r. II OSK 1879/07). O ile co do zasady racje ma organ, że zgodnie z brzmieniem art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 2, należy nakazać rozbiórkę obiektu, o tyle przepis ten nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie na tym etapie postępowania. Skarżący podjęli bowiem kroki w celu wykonania nałożonych obowiązków i część z nich wykonali, co powinno zostać przez organ uwzględnione, tym bardziej, że z akt postępowania (wypis z rejestru gruntów) wynika, że są oni współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Niezależnie od powyższego wątpliwości Sądu budzi ustalony przez organ zakres wykonanych przez skarżących robót budowlanych. Organ na podstawie oświadczenia E. C. złożonego do protokołu kontroli uznał, iż obiekt został po pożarze odbudowany. Okoliczność ta jest kwestionowana przez skarżących, którzy twierdzą, że uszkodzeniu w wyniku pożaru uległa jedynie część dachu budynku, w związku z czym wykonano niezbędne prace remontowe w zakresie jego naprawy. Podkreślić w związku z tym należy, że precyzyjne ustalenie zakresu i charakteru wykonanych robót budowlanych jest jednym z podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego, gdyż przekłada się to na kwalifikację wykonanych robót budowlanych, a w konsekwencji zastosowanie materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia. Brak samodzielnych ustaleń organu w tym zakresie i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie o oświadczenie E. C., która nie ma żadnego prawnego tytułu do nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek gospodarczy, a także brak odniesienia się twierdzeń skarżących co do zakresu wykonanych robót budowlanych oznacza wadliwość zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn Sąd uznał, iż organ z naruszeniem przepisów postępowania nie ustalił istotnych okoliczności sprawy, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718) orzekł, jak w sentencji.