VII SA/Wa 647/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H. Ł. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków skargę oddala Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, na podstawie art. 61a i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), po rozpoznaniu wniosku H. Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków: 1. lokalu Aptecznego Przedsiębiorstwa Przemysłowego wraz z jego nazwą "A." przy ul. K. [...] w L. do rejestru zabytków nieruchomych, 2. wyposażenia lokalu aptecznego jako "rzeczy przynależnych aptece" przy ul. K. [...] w L. do rejestru zabytków ruchomych woj. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył art. 61a Kpa, zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że wniosek H. Ł. dotyczył wpisania do rejestru zabytków Aptecznego Przedsiębiorstwa Przemysłowego wraz z jego nazwą "A.", co należało odnieść do lokalu przy ul. K. [...] w L. oraz "rzeczy przynależnych aptece", co należało rozumieć jako wyposażenie apteki. Pismem z 29 października 2013 r. poinformowano wnioskodawczynię o braku podstaw prawnych do wnioskowania o wpis przedmiotowego lokalu aptecznego wraz z jego nazwą oraz o konieczności uzupełnienia wniosku i doprecyzowanie przedmiotu wpisu w odniesieniu do ruchomego wyposażenia apteki oraz potwierdzenia prawa własności w tym zakresie. W odpowiedzi wnioskodawczyni podtrzymała stanowisko dotyczące wpisu w obu zakresach, jednocześnie załączyła kserokopię dokumentu ze zbiorów Archiwum Państwowego w [...]: "Spis przedmiotów A. Nr [...] w L. ul. K. Nr [...]", będący wykazem przedmiotów stanowiących majątek ruchomy ww. apteki wg stanu na dzień przejęcia apteki pod zarząd państwowy, sporządzony 23 stycznia 1951 r. Organ uzyskał w dniu 27 listopada 2013 r. kserokopię protokołu przejęcia pod zarząd państwowy apteki mgr Ż. E. w L., ul. K. [...] spisany w dniu 9 stycznia 1951 r. oraz pisemną informację dotyczącą historii przejęcia mienia Skarbu Państwa przez [...] S.A. w latach 1996-1999. Ponadto dysponował kopią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 kwietnia 1997 r. sygn. I SAB 72/96, oddalającego skargę H. Ł. na bezczynność Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Państwa, Przedsiębiorstwa Przemysłowego – A. w L. przy ul. K. [...]. Po analizie sprawy, organ stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych i ruchomych wnioskowanych obiektów. Podniósł, że kamienica przy ul. K. [...], w której znajduje się lokal użytkowany do sierpnia 2013 r. jako apteka, będący przedmiotem wniosku H. Ł. , nie stanowi jej własności. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162 z 2003, poz. 1568 z późn. zmianami) do rejestru zabytków wpisuje się zabytek nieruchomy na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu. Wnioskodawczyni H. Ł. nie dysponuje prawem do nieruchomości (w tym do lokalu) przy ul. K. [...] w L., a prawo to posiada rektorat kościoła p.w. Św. D. na mocy orzeczenia Komisji Majątkowej w W. z 25 listopada 1992 r., co zostało ujawnione w treści księgi wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...]. Nadto wskazał, że kamienica położona jest w obrębie układu urbanistycznego Starego Miasta i [...] miasta L., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...]. Organ stwierdził, że powoływane przez H. Ł. jej prawo do własności lokalu nie zostało potwierdzone żadnym rozstrzygnięciem sądowym, nadto lokal nie jest wydzielony jako odrębna własność. Obecnie nie funkcjonuje wskazane we wniosku przedsiębiorstwo. Zdaniem organu nie zachodzi również podstawa do wpisu nazwy "A." wskazane przez wnioskodawczynię, gdyż zgodnie z art. 9 ust. 2 cyt. ustawy, do rejestru zabytków może być wpisana nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna zabytku. Nazwa przypisana była do lokalu aptecznego, którego wnioskodawczyni nie jest właścicielką. Wobec braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków lokalu apteki, nie było możliwe wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków historycznej nazwy tego lokalu. Dalej organ wywodził, że w odniesieniu do żądania wpisu do rejestru zabytków "rzeczy przynależnych aptece", rozumianego jako ruchome wyposażenie apteki, nie został określony przedmiot wpisu, jak również nie zostały przedstawione dowody potwierdzające prawo własności wnioskodawczyni. Przedstawiony "Spis przedmiotów A.Nr [...] w L. ul. K. Nr [...]", obejmujący 84 pozycje według stanu na dzień 23 stycznia 1951 r., sporządzony został przez kierownika apteki mgr E. Ż. i E. P., w związku z przejęciem apteki pod zarząd państwowy, na mocy ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1 z 1951 r., poz. 1). Przedstawiona przez wnioskodawczynię, umowa darowizny z dnia 21 maja 1996 r. (akt notarialny Repetytorium [...]), w której M. Z. daruje H. Ł. prawa i roszczenia do "Przedsiębiorstwa Przemysłowego-A. wraz z wyposażeniem", nie precyzuje darowanego wyposażenia, ani nie odwołuje się do wskazanego spisu z natury z roku 1951. Jak wskazał organ, brak jest dowodów potwierdzających fakt przyjęcia darowizny i jej wydania na rzecz obdarowanej. Z kopii wyroku NSA w Warszawie z 11 kwietnia 1997 r. sygn. akt I SAB 72/96 wynikało, że Sąd oddalił skargę H. Ł. na bezczynność Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Państwa Przedsiębiorstwa Przemysłowego – A. w L. przy ul. K. nr [...]. Organ podkreślił, że wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego przyznanie własności apteki na jej rzecz. Natomiast ustalono, że mienie Skarbu Państwa zostało oddane [...] S.A. do odpłatnego korzystania, aktem notarialnym Repetytorium [...] nr [...] z [...] marca 1996 r., a własność została przeniesiona na mocy Umowy Przeniesienia Własności Przedsiębiorstwa w dniu 29 grudnia 1999 r. i przekazana [...] S.A. aktem notarialnym Repetytorium [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. Z wyposażenia apteki pozostały meble z sali ekspedycyjnej, których właścicielem jest [...] S.A. Meble zostały zdemontowane i przewiezione do magazynów [...] S.A. w L. przy al. S. [...]. Zdaniem organu powyższe okoliczności wskazują, że wnioskodawczyni H. Ł. nie ma przymiotu strony we wnioskowanym postępowaniu, nie jest bowiem właścicielką lokalu, w którym istniała apteka, jak też pozostałego po niej wyposażenia. Z tych względów organ uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek H. Ł. w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych i ruchomych wnioskowanego przedsiębiorstwa aptecznego wraz z nazwą i jego wyposażeniem ruchomym. Organ wskazał jednocześnie, że kwestia ewentualnego wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków ruchomych wyposażenia apteki zostanie rozważona w przypadku zaistnienia podstaw prawnych wynikających z art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, natomiast aktualnie okoliczności takie nie zachodzą. Podniósł, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 2 grudnia 2013 r. w siedzibie [...] S.A. przy al. S. [...] stwierdzono, że meble apteczne przeniesione z lokalu przy ul. K. [...] w L. są właściwie przechowywane i zabezpieczone, nie zachodzą uzasadnione obawy ich zniszczenia lub uszkodzenia. H. Ł. złożyła zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2013 r., zarzucając dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, jak i niewłaściwe zastosowanie przepisów. Wskazała, że posiada interes prawny we wpisaniu apteki na listę zabytków, bowiem jest właścicielką apteki i jej zabytkowego wyposażenia, czego dowodem jest akt notarialny z 1996 r. Mimo to potwierdziła, że w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości przy ulicy K. [...] w L. wpisany jest Rektorat Kościoła Świętego D., ale domniemanie zgodności z prawem tego wpis może zostać obalone na skutek procesu o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o którego wszczęciu [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków został zawiadomiony. Zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Wojewódzki konserwator zabytków wpisuje zabytek do rejestru m.in. na wniosek właściciela zabytku nieruchomego, a nie zawsze właścicielem zabytku nieruchomego jest właściciel nieruchomości. Podnosiła, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wzywał ją dwukrotnie do uzupełnienia wniosku, prowadził z nią korespondencję, tym samym traktował jako stronę i prowadził postępowanie. W jej ocenie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie mogło być wydane, gdyż postępowanie faktycznie już zostało wszczęte i toczyło się. Organ został zawiadamiany o powództwie o uzgodnienie treści księgi wieczystej, dlatego domagała się zawieszenie postępowania, jednak wniosek taki nie został rozpatrzony. Zdaniem H. Ł. akt notarialny z dnia 29 grudnia 1999 r. nie przenosił własności apteki. Akt ten zawarto 29 grudnia 1999 r., a więc później, niż H. Ł. nabyła własność A. przy ul. K. [...] w L. [...] S.A. nie nabył zatem apteki na własność. Skarżąca kwestionowała ustalenia organu płynące z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 1997 r. sygn. akt I SAB 72/96. Przypomniała ponadto, że Państwowa Służba Ochrony Zabytków pismem z dnia 8 lutego 1999 r. wskazała na konieczność dążenia do wpisania całego lokalu jako zabytkowego farmaceutycznego przedsiębiorstwa przemysłowego do rejestru zabytków. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu zażalenia H. Ł, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2013 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków: 1. lokalu Aptecznego Przedsiębiorstwa Przemysłowego wraz z jego nazwą "A." przy ul. K. [...] w L. do rejestru zabytków nieruchomych, 2. wyposażenia ww. lokalu aptecznego do rejestru zabytków ruchomych. Organ odwoławczy wskazał, że H. Ł. nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, wobec czego nie mieści się w kręgu podmiotów legitymowanych w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do skutecznego złożenia wniosku o wpisanie lokalu apteki do rejestru zabytków. Formułowane przez H. Ł. roszczenia nie zostały bowiem dotychczas potwierdzone. Odnosząc się do kwestii wyposażenia ruchomego apteki organ wskazał na art. 10 ustawy, zgodnie z którym do rejestru wpisuje się zabytek ruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na wniosek właściciela tego zabytku, natomiast z urzędu organ może wydać decyzję o wpisie zabytku ruchomego do rejestru w przypadku uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub nielegalnego wywiezienia zabytku za granicę albo wywiezienia za granicę zabytku o wyjątkowej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Minister wskazał, że aktualnie nie zachodzą przesłanki wszczęcia postępowania określone w art. 10 ust. 2. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 2 grudnia 2013 r. w siedzibie [...] stwierdzono, że meble apteczne przeniesione z lokalu przy ul. K. są właściwie przechowywane i zabezpieczone. H. Ł. złożyła skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2014 r. zarzucając naruszenie: - art. 9 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie przysługuje jej prawo wnioskowania o wpis do rejestru zabytków, w sytuacji, gdy jest jedyną właścicielką ruchomości stanowiących wyposażenie apteki (mebli aptecznych) i całego przedsiębiorstwa jako zorganizowanej masy składników majątkowych, - art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 28 Kpa przez twierdzenie, że skarżąca nie jest stroną postępowania, w sytuacji gdy ze sposobu postępowania, a w szczególności z faktu utrzymywania z nią stałej korespondencji, wezwania do uzupełnienia braków formalnych, wynika, że organ traktował ją jak stronę i prowadził postępowanie; - art. 98 § 1 Kpa w zw. z art. 9 Kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa w zw. z art. 7 Kpa przez nierozpoznanie wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na występujące w sprawie zagadnienie wstępne, - art. 124 § 2 Kpa w zw. z art. 11 Kpa przez nieprzekonujące uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zażalenia, - art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 85 § 1 Kpa przez niezawiadomienie o mających się odbyć w dniu 2 grudnia 2013 r. oględzinach mebli w siedzibie [...]. Skarżąca zarzuciła, że Minister nie odniósł się m.in. do kwestii złożenia wniosku o zawieszenie postępowania związanego z wytoczeniem procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Skarżąca sygnalizowała także, że toczy się postępowanie karne w przedmiocie ukrycia i wywozu mebli aptecznych. Zdaniem skarżącej organy nie dostrzegają różnicy pomiędzy własnością nieruchomości, a prawem własności odnoszącym się do przedsiębiorstwa jako zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych. Własność A. jako przedsiębiorstwa przysługuje jej niezależnie od okoliczności, iż zarząd nad nią sprawował C. Ze sposobu prowadzenia postępowania wynikało, że organ traktował ją jak stronę, kierował do niej pisma, wezwał do uzupełnienia braków formalnych w postaci brakującej opłaty, skarżąca uzyskała wgląd do akt, a także udzielano jej informacji telefonicznie. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie mogło więc zostać wydane, bo faktycznie już zostało wszczęte i toczyło się. Podniosła także, że powinna zostać zawiadomiona o planowanych oględzinach mebli, które stanowiły przedmiot postępowania zainicjowanego jej wnioskiem. W ocenie skarżącej uzasadnienie postanowienia organu II instancji jest nieprzekonujące. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli aktów administracyjnych tylko w oparciu o kryterium legalności, a więc zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Organy zasadnie stwierdziły brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych i ruchomych wnioskowanych przez skarżącą obiektów. W toku postepowania ustalono, że kamienica przy ul. K. [...] w L., w której znajduje się lokal użytkowany do sierpnia 2013 r. jako apteka, będący przedmiotem wniosku H. Ł., nie stanowi jej własności. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162 z 2003, poz. 1568 z późn. zmianami) do rejestru zabytków wpisuje się zabytek nieruchomy na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu. H. Ł. nie kwestionowała faktu, ze obecnie nie posiada prawa do nieruchomości (w tym do lokalu) przy ul. K. [...] w L., gdyż prawo takie posiada rektorat kościoła p.w. Św. D. na mocy orzeczenia Komisji Majątkowej w W. z 25 listopada 1992 r., co jest ujawnione w treści księgi wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy L. Powoływane przez H. Ł. prawo własności do lokalu aptecznego nie zostało potwierdzone żadnym rozstrzygnięciem sądowym ani żadnym innym dokumentem z którego wynikałoby prawo własności na rzecz wnioskodawczyni. Nie było także kwestionowane, że przedmiotowy lokal nie jest prawnie wydzielony jako odrębna własność. Nadto nie funkcjonuje obecnie w obrocie gospodarczym wskazane we wniosku przedsiębiorstwo. Nazwa przedsiębiorstwa związana była z lokalem aptecznym, którego wnioskodawczyni nie jest właścicielką. Wobec braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków lokalu apteki, nie było możliwe wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków historycznej nazwy tego lokalu. Zatem nie zachodziła podstawa do wpisu nazwy "Apteczne Przedsiębiorstwo Przemysłowe-A." wskazana przez wnioskodawczynię, gdyż zgodnie z art. 9 ust. 2 cyt. ustawy, do rejestru zabytków może być wpisana nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna zabytku. W odniesieniu do żądania wpisu do rejestru zabytków "rzeczy przynależnych aptece", będącego ruchomym wyposażeniem apteki, także nie zostały przedstawione dowody potwierdzające prawo własności wnioskodawczyni. Przedstawiony "Spis przedmiotów A. Nr [...] w L. ul. K. Nr [...]", według stanu na dzień 23 stycznia 1951 r. sporządzony został przez kierownika apteki mgr E. Ż. i E. P., w związku z przejęciem apteki pod zarząd państwowy, na mocy ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1 z 1951 r., poz. 1). Przedstawiona przez wnioskodawczynię, a mająca być dokumentem prawa własności wyposażenia apteki, umowa darowizny z dnia 21 maja 1996 r. (akt notarialny Repetytorium [...] nr [...]), w której M. Z. daruje H. Ł. prawa i roszczenia do "Przedsiębiorstwa Przemysłowego-A. wraz z wyposażeniem", nie jest dokumentem który wzruszał przejęte wcześniej przez Skarbu Państwa prawo własności. W toku postepowania ustalono, że mienie Skarbu Państwa zostało oddane [...] S.A. do odpłatnego korzystania, aktem notarialnym Repetytorium [...] nr [...] z 27 marca 1996 r., a własność została przeniesiona na mocy Umowy Przeniesienia Własności Przedsiębiorstwa w dniu 29 grudnia 1999 r. i przekazana [...] S.A. aktem notarialnym Repetytorium [...] nr [...] z dnia 29 grudnia 1999 r. Należy podkreślić, że do tej pory wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego przyznanie własności apteki na jej rzecz. Z wyposażenia apteki pozostały meble z sali ekspedycyjnej, których właścicielem jest [...] S.A. Meble zostały zdemontowane i przewiezione do magazynów [...]S.A. w L. przy al. S. [...]. Powyższe okoliczności wskazują, że wnioskodawczyni H. Ł. nie ma przymiotu strony we wnioskowanym postępowaniu, nie jest bowiem właścicielką lokalu, w którym istniała apteka, jak też pozostałego po niej wyposażenia. Z tych względów słusznie organ uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek H. Ł. w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych i ruchomych wnioskowanego przedsiębiorstwa aptecznego wraz z nazwą i jego wyposażeniem ruchomym. Żaden z wyżej opisanych zarzutów skargi, zarówno o charakterze merytorycznym jak i formalnym - nie był zasadny. Interes prawny w domaganiu się wszczęcia określonego postępowania musi być aktualny i bezpośredni. Tym samym nie było podstaw do zawieszania postępowania (zwłaszcza, że wbrew twierdzeniu skarżącej nie było ono wszczęte przez czynności faktyczne organu, zmierzające do ustalenie treści wniosku i jego zakresu) do czasu ustalenia rzeczywistego stanu prawnego, nawet wobec ewentualnego zakwestionowania treści księgi wieczystej. Mając powyższe na uwadze, stwierdzając bezzasadności skargi, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).