VII SA/Wa 651/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia przeglądania akt sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu zażalenia J. S., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] października 2009 r., Nr [...], odmawiające w/w umożliwienia przeglądania akt sprawy postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], dotyczącego budowy budynku handlowo-usługowego, warsztatu samochodowego, sklepu, stacji demontażu samochodów osobowych i dostawczych usytuowanych na działce o nr ew. [...] przy Al. J. w S., gm. R. Organ odwoławczy wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: J. S. w dniu [...] września 2009 r. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o udostępnienie do przeglądania akt sprawy z 2007 r. Na wniosek J. S. z dnia [...] lipca 2007 r. organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej budowy budynku handlowo-usługowego, warsztatu samochodowego, sklepu, stacji demontażu samochodów osobowych i dostawczych usytuowanych na działce o nr ew. [...] przy Al. J. w S., gm. R. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], nakazującą zaniechanie robót budowlanych w w/w inwestycji. J. S. w w/w sprawie kilkakrotnie zapoznawała się z aktami sprawy i była o toku postępowania informowana. Na wniosek J. S. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. wszczął nowe postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy w/w inwestycji wykonywanych na podstawie nowej decyzji o pozwoleniu na ich wykonywanie. Z tymi aktami skarżąca zapoznała się w dniu 24 września 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. odmówił J. S. umożliwienia przeglądania akt sprawy postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] dotyczącego budowy budynku handlowo-usługowego, warsztatu samochodowego, sklepu, stacji demontażu samochodów osobowych i dostawczych usytuowanych na działce o nr ew. [...] przy Al. J. w S., gm. R. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła J. S. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził, że organ I instancji dokonał właściwej analizy stanu faktycznego sprawy, zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty podnoszone w zażaleniu pozostają bez wpływu na kształt podjętego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy, przytoczył przepis art. 73 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "W każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów" oraz stwierdził, że przepis ten zapewnia stronie w każdym stadium postępowania przed organem administracji publicznej (w trybie zwykłym lub trybach nadzwyczajnych), możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Prawo to dotyczy akt, a więc nie tylko dotyczących postępowania w danej instancji, lecz wszystkich stadiów postępowania, a więc od jego wszczęcia aż do zakończenia. Organ podniósł, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła do organu I instancji o udostępnienie jej akt sprawy z 2007 r. w sprawie budowy budynku handlowo-usługowego, warsztatu samochodowego, sklepu, stacji demontażu samochodów osobowych i dostawczych usytuowanych na działce o nr ew. [...] przy Al. J. w S., gm. R. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr ., rozstrzygnięcie to stało się ostateczne. W związku z powyższym zakończyło się postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie przed organami nadzoru budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle więc powyższego organ I instancji nie miał obowiązku prawnego udostępnienia akt sprawy, o której mowa wyżej. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, organ wyjaśnił, że decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...] została doręczona skarżącej. Nie została ona zaskarżona do organu II instancji. Tak więc nadal znajduje się w obrocie prawnym. Wskazał ponadto, że postępowanie przed Naczelnym Sądem administracyjnym dotyczy postanowienia wydanego w w/w sprawie. Postanowienie to nie rozstrzyga o istocie sprawy. Merytoryczne zakończenie sprawy może jedynie nastąpić w formie decyzji co miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ zauważył również, że strona powinna mieć prawo do przeglądania akt sprawy także po zakończeniu postępowania, gdy są one już archiwalne, jednakże należy to traktować jako postulat zmierzający do zapewnienia ochrony jej interesów, a nie jako uprawnienie procesowe. Skargę na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. S., wnosząc o: " 1) zasądzenie kosztów postępowania od MINB 2) uchylenie zaskarżonej decyzji 3) zobowiązanie do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego za decyzję o odmowie udzielenia wglądu w akta, jak również podtrzymującego te postanowienie 4) zdyscyplinowania urzędów poszczególnych instancji do przestrzegania wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz prawa administracyjnego 5) zasądzenie obowiązku bezpłatnego dostarczenia przez PINB w W. mi jako stronie odpisów pełnej dokumentacji w tej sprawie nielegalnej budowli na działce o [...] z potwierdzeniem wierzytelności w terminie 7 dni". W uzasadnieniu swojej skargi J. S. przedstawiła historię toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej budynku na działce o nr ew. [...] przy Al. J. w S., gm. R. oraz stwierdziła, że decyzja o nr [...], nie mogła zakończyć postępowania w sprawie. Tym samym niezasadna jest odmowa udostępnienia do wglądu akt przedmiotowej sprawy. Wskazała, że w sprawie przedmiotowego budynku zostało wszczęte kilka postępowań, jednakże dostępna jest jedynie tylko cześć dokumentacji. J. S. zwróciła również uwagę na przewlekłość postępowania w kwestii rozpatrzenia jej zażalenia od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] października 2009 r., Nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z poźn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd stwierdził, iż skarga powinna zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...], jak również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] października 2009 r., zapadło bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc z naruszeniem art. 7, art. 77 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Uprawnienie to może być jednakże zrealizowane po uprzednim ustaleniu zakresu żądania zawartego we wniosku o umożliwienie przeglądania akt sprawy. W ocenie Sądu, zarówno z wniosku skarżącej z dnia 24 września 2009 r., jak i z dnia 8 października 2009 r., nie jest możliwe w sposób jednoznaczny ustalenie, o udostępnienie jakich konkretnie akt sprawy strona wnosi, dotyczących jakich konkretnych postępowań. Z treści wniosku wcale nie wynika, jak to przyjął organ, że J. S., wnosi o przeglądanie akt sprawy postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2008 r., Nr [...], dotyczącego budowy budynku handlowo-usługowego, warsztatu samochodowego, sklepu, stacji demontażu samochodów osobowych i dostawczych usytuowanych na działce o nr ew. [...] przy Al. J. w S., gm. R. Organ tej kwestii nie wyjaśnił w sposób dostateczny. Stwierdzić również należy, że samo ustalenie żądania zawartego we wniosku, nie oznacza, że strona ma pełne prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów. Treść przytoczonego wyżej przepisu art. 73 § 1 k.p.a. wskazuje, że uprawnienie do przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek odpisów, przysługuje wyłącznie podmiotowi posiadającemu interes prawny do występowania w sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ powinien zatem ustalić treść żądania zawartego we wniosku oraz status osoby występującej z wnioskiem o umożliwienie przeglądania akt sprawy. Zauważyć także należy, przepis art. 73 § 1 k.p.a. nie zawiera żadnych ograniczeń w uprawnieniach strony do przeglądania akt w celu zapoznania się z ich treścią. Realizacja tego uprawnienia przez stronę wynika z art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który wskazuje, iż każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić jedynie ustawa (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Sz 80/06, Lex nr 296025). Powyższe oznacza, że strona ma prawo do przeglądania akt postępowań administracyjnych, w tym zakończonych, archiwalnych, w których była bądź jest stroną, na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. Reasumując, organ winien ustalić przedmiot podania, status strony występującej z żądaniem wglądu do akt, a następnie podjąć odpowiednie czynności, mając na uwadze, że strona ma prawo przeglądania akt sprawy bez względu na stadium postępowania. Na marginesie Sąd wskazuje, że nie ma prawnych możliwości, aby zobowiązać organ do ukarania dyscyplinarnego pracownika, jak również do nakazania bezpłatnego dostarczenia odpisów dokumentacji sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.