VII SA/Wa 666/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.L. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 666/12 w sprawie ze skargi M.H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku garażowo-gospodarczego postanawia odmówić K.L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. wpłynął nadesłany przez uczestniczkę postępowania K.L. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje matka. Wnioskodawczyni podała, że wraz z matką utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez nią z tytułu zatrudnienia w wysokości około 4.000,00 złotych netto miesięcznie, dochodu uzyskiwanego z tytułu wynajmu parteru budynku mieszkalnego w wysokości około 1.200,00 złotych miesięcznie oraz emerytury matki w wysokości około 700,00 złotych miesięcznie, co stanowi łączny dochód w wysokości 5.900,00 złotych miesięcznie. Wskazała również, że posiada dom o powierzchni 321 m ², budynki gospodarcze o powierzchni 222 m ², działkę o powierzchni 1.700 m ² oraz oszczędności pieniężne w wysokości około 3.000,00 złotych oraz jest współwłaścicielką razem z ojcem samochodu marki Mercedes-Benz rok produkcji 1996 r. o wartości rynkowej około 3.000,00 złotych. Do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni dołączyła zaświadczenie z dnia 30 grudnia 1994 r. o wpisie do ewidencji gospodarczej działalności ojca i matki prowadzących firmę handlową pod nazwą "[...]" w [...], deklarację rozliczeniową za styczeń 1995 r., decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 1994 r., fakturę VAT/rachunek uproszczony Nr [...] z dnia 1 lutego 1996 r. za czynności wykonane w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego w obiekcie Hurtownia [...] "[...]" w [...], umowę najmu lokalu zawartą pomiędzy wnioskodawczynią a [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wynajem powierzchni magazynowej wielkości 96,17 m ² oraz powierzchni parkingowej o wielkości 278.00 m ² na 3 lata, z możliwością przedłużenia umowy na dalszy okres. Z nadesłanych informacji wynika również, że ojciec wnioskodawczyni nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza na terenie posesji była prowadzona od 1990 r. do 2010 r. Wnioskodawczyni oznajmiła, że nie uzyskuje dochodów z tytułu najmu budynków gospodarczych o powierzchni 222,00 m ², powierzchni magazynowej wielkości 96,17 m ² i powierzchni parkingowej o powierzchni 278,00 m ². Dalej wskazała, że opłaty za utrzymanie domu (gaz, energię elektryczną, wywóz nieczystości i śmieci, ochronę, TV cyfrową, telefon plus usługa telecardio) wynoszą około 1.200,00 złotych miesięcznie. Dodała, że podatek od nieruchomości jest płacony w stosunku rocznym. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na dojazdy do pracy w tym paliwo i parking przeznacza około 1.200,00 złotych miesięcznie. Podała, że na bieżące potrzeby życia codziennego swoje oraz matki przeznacza kwotę w wysokości około 2.000,00 złotych miesięcznie. Zaznaczyła, że do wydatków tych należy doliczyć także koszty związane z utrzymaniem zwierząt domowych w wysokości około 300,00 złotych miesięcznie, wydatki związane z zakupem lekarstw dla matki w wysokości około 300,00 złotych miesięcznie oraz z tytułu usług medycznych w wysokości około 200,00 złotych miesięcznie. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 666/12 odmówiono K.L. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 5 października 2012 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. W sprzeciwie K.L. wskazała, iż "nie akceptuje opinii sądu, gdyż może być ona słuszna jedynie w "świecie wirtualnym". To że ktoś posiada dom, budynki gospodarcze, działkę i stary samochód, skromne na dzisiejsze czasy oszczędności - nie jest podstawą by sądzić że jest "bogaty" i na wszystko go stać. Budynki, które były budowane w latach 1988-1994 są do kosztownego remontu, na który brak środków." Pozostałe argumenty podniesione w sprzeciwie, nie dotyczą sytuacji materialnej K.L. W podsumowaniu sprzeciwu K.L. zmodyfikowała swój wniosek i wniosła o "zwolnienie od kosztów sądowych, jak również o wyjątkową rezygnację z ustanowienia radcy prawnego". Tak więc aktualnie rozpoznawany przez sąd wniosek dotyczy jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zw. dalej "p.p.s.a.") postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznać należy, że nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni wraz z matką posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu zatrudnienia, wynajmu i emerytury o łącznej wysokości około 5.900,00 złotych netto. Taki dochód pozwala na zaspokojenie nie tylko podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem domu o powierzchni 321 m², na bieżące potrzeby życia codziennego, zakup paliwa oraz opłaty za parking, zakup lekarstw dla matki, jak również na poczynienie oszczędności pieniężnych w wysokości 3.000,00 złotych. Zdaniem Sądu, wnioskodawczyni uzyskując stały dochód miesięczny nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. W niniejszej zaś sprawie na dzień dzisiejszy jedynym kosztem jaki uczestniczka postępowania K.L. ewentualnie musiałaby ponieść koszt wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 złotych, a także ewentualne inne opłaty lub wpisy znajdują się, w ocenie Sądu, w zakresie możliwości finansowych uczestniczki postępowania. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego. Ponownie Sąd podkreśla, iż instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Prawo pomocy powinno być udzielane w szczególności osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawczyni zaś do grona takich osób nie należy. Uzyskując wraz z matką stały miesięczny dochód w wysokości 5900,00 złotych netto, posiadając oszczędności i nieruchomości - nie można uznać wnioskodawczyni za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia, bądź też za osobę zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe, co kwalifikowałoby ją do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów zgromadziła oszczędności pieniężne. Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić zatem należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i jest w stanie ponieść koszty sądowe. Podkreślić należy, że strona winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.