VII SA/Wa 67/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia : I. przyznać M.L. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 złotych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wpłynęło zażalenie skarżącego wraz z nadesłanym na formularzu wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona. Wnioskodawca wraz z małżonką utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej (taxi osobowe) w wysokości 600,00 złotych netto miesięcznie oraz z emerytury żony w wysokości 882,23 złotych plus kwota około 1.000,00 złotych tytułem wynagrodzenia za wykonywaną przez żonę dodatkową pracę, co łącznie stanowi dochód w wysokości 2.482,23 złotych miesięcznie. Wnioskodawca wyjaśnił, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (taxi osobowe) jego przychód za okres od 1 stycznia 2012 r. do 12 lutego 2013 r. wyniósł 30.650,00 złotych, co po przeliczeniu stanowi kwotę w wysokości około 2.300,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca dodał, że z kwoty tej po odliczeniu składek na ZUS w wysokości 1.000,00 złotych oraz kwoty 700,00 złotych na zakup paliwa pozostaje mu do dyspozycji kwota w wysokości 600,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca zaznaczył, iż jego dochód jest niski i wciąż maleje, co wynika z sytuacji finansowej społeczeństwa, które na skutek kryzysu rezygnuje z ponoszenia kosztów przewozu taksówką. Wnioskodawca dodał, że z uzyskiwanego dochodu ponosi koszty spłaty kredytu, jaki posiada w banku w wysokości 10.500,00 PLN złotych, który zaciągnął na pokrycie długu w elektrowni. Do nadesłanego formularza wnioskodawca dołączył listę wydatków jakie ponosi miesięcznie wraz z żoną tj. z tytułu spłaty kredytu w banku w wysokości 302,43 złotych, na zakup lekarstw dla żony w wysokości 250,00 złotych, tytułem opłat za energię elektryczną w wysokości 300,00 złotych, za telefon komórkowy swój oraz żony w wysokości 200,00 złotych, za telefon stacjonarny w wysokości 70,00 złotych, za wywóz śmieci i szambo w wysokości 100,00 złotych, ogrzewanie mieszkania w skali rocznej – miesięcznie w wysokości 300,00 złotych, z tytułu rocznego ubezpieczenia OC samochodu i jego przegląd techniczny w skali rocznej – miesięcznie w wysokości 100,00 złotych, na zakup środków czystości i kosmetyków w wysokości 150,00 złotych, na zakup butli z gazem w wysokości 50,00 złotych, z tytułu podatku za nieruchomość w wysokości 100,00 złotych miesięcznie, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 1.922,43 złotych miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że na życie, tj. na zakup żywności, ubrań, rozrywki kulturalne pozostaje mu kwota w wysokości około 600,00 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy przy uwzględnieniu wysokości dochodów uzyskiwanych miesięcznie wspólnie z małżonką w wysokości około 2.500,00 złotych netto i ponoszonych wydatkach w wysokości około 1.922,43 złotych miesięcznie uznano, że wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze wysokość wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych uznano, że poniesienie tego kosztu przekracza obecne możliwości finansowe wnioskodawcy. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w całości, tj. w kwocie 500,00 złotych. Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca posiadający stały dochód miesięczny nie będzie w stanie w jakikolwiek sposób partycypować choćby w części kosztów sądowych. Wskazać należy, że wysokość miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako kierowca taksówki osobowej może być inna w każdym miesiącu. Miesięczny dochód wnioskodawcy może być zatem zarówno niższy, jak i wyższy od uzyskiwanego dotychczas dochodu miesięcznego. Zauważyć przy tym należy, że wysokość wyszczególnionych stałych wydatków miesięcznych oraz kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej może być także w każdym miesiącu inna, a zatem wysokość środków finansowych pozostałych wnioskodawcy po uregulowaniu wszystkich wydatków stałych może się zmieniać i może być także wyższa niż kwota, jaka obecnie pozostaje wnioskodawcy do dyspozycji. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach może być przyznane stronie prawo pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Jak wskazano powyższej w szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Instytucja ta nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca wraz z małżonką ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe oraz stały dochód miesięczny. Z tego względu stwierdzono, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie takie jak wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 złotych, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100,00 złotych, które podkreślić należy, iż mogą wystąpić w sprawie, bądź też nie pojawić się w ogóle. Z tego względu, wniosek wnioskodawcy w pozostałym zakresie oddalono. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.