VII SA/Wa 672/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić M. H. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca M. H. reprezentowana przez adw. A. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osobą chorą po udarze, sparaliżowaną, poruszającą się na wózku inwalidzkim. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwoma synami – młodszy choruje na schizofrenię i pobiera rentę, starszy jest bezrobotny i opiekuje się skarżącą oraz bratem. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącej w wysokości około 2 200 zł netto miesięcznie, z renty młodszego syna w wysokości 950 zł oraz z kwoty otrzymywanej za wynajmu lokalu w wysokości 900 zł miesięcznie. Środki te przeznaczają na miesięczne stałe wydatki: spłatę kredytów w łącznej wysokości 1 300 zł., alimenty, które straszy syn uiszcza w wysokości 700 zł., opłaty czynszu za mieszkanie 450 zł., media 550 zł., koszty leczenia 1 000 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada połowę domu do remontu oraz mieszkanie o powierzchni 60 m² w G. oraz mieszkanie o pow. 37 m² w G. Nie posiada żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Z uwagi na fakt, że informacje zawarte we wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niewystarczające do oceny możliwości finansowych strony, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm. dalej p.p.s.a.), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych aktualnych oświadczeń i dokumentów źródłowych tj.: - wskazania czy wnioskodawczyni wynajmuje, bądź czerpie dochód w inny sposób z któregoś z posiadanych mieszkań (nieruchomości), jeżeli tak należało wskazać wysokość tych dochodów, - wskazania jakie nieruchomości posiada wnioskodawczyni oraz osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe (w formularzu PPF nie wskazano działki na której znajduje się budynek garażowo-gospodarczy odnośnie którego została nałożona opłata legalizacyjna), - nadesłania dowodów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (np. kopia ostatniego przekazu emerytury, ew. wyciąg z rachunku bankowego na którym wyszczególnione są wpłaty z tytułu emerytury), - wskazania czy wnioskodawczyni posiada bądź ktoś z osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, pojazdy mechaniczne, jeżeli tak należało wskazać markę i rocznik, - wskazania czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc od rodziny, jeżeli tak, to należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak, to należało nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłanie kopii dokumentu PIT rozliczającego podatek dochodowy za rok 2015, wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi w piśmie z dnia 6 czerwca 2016 r. skarżąca podała, że nie wynajmuje żadnego z mieszkań, syn R. utrzymuje jedynie dochód 900 zł z tytułu dzierżawy. Wyjaśniono, że wnioskodawczyni jest kuratorem spadku po R. G. i M. G. ustanowionym dla nieznanych współwłaścicieli nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. Wnioskodawczyni posiada dwa samochody osobowe – Suzuki Wagon z 2001 r. i Nissan 100 NX z 1992 r. Wnioskodawczyni obecnie porusza się na wózku inwalidzkim korzysta z całodziennej pomocy syna R. Do pisma dołączono kopie dokumentów PIT z 2015 r. wnioskodawczyni i jej synów. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez skarżącą dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie złożone przez stronę oświadczenie na formularzu PPF było niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, stąd na wezwanie Sądu wezwano do uzupełnienia ww. oświadczenia. Wnioskodawczyni nie wykonała ww. zarządzenia w pełnym zakresie (nie udokumentowano wysokości uzyskiwanych dochodów wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz nie nadesłano wyciągów z rachunków bankowych wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym). Jak wyżej zaznaczono, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Należy również zauważyć, że z danych przedstawionych przez skarżącą wynika, że łączne dochody rodziny wynoszą 4 050 zł netto miesięcznie. Natomiast zadeklarowane stałe koszty utrzymania rodziny wynoszą 4 000 zł miesięcznie. Doliczyć do tego należy koszty utrzymania dwóch samochodów osobowych (paliwo, ubezpieczenie OC, koszty przeglądów), które skarżąca według oświadczenia ponosi oraz koszty wyżywienia, które nie zostały uwzględnione w ww. wyliczeniu. Uznać zatem należy, że niezbędne koszty utrzymania skarżącej i jej rodziny, przewyższają uzyskiwane przez całą rodzinę dochody, gdyż nie sposób miesięcznie przeznaczać na wyżywienie trzech osób i utrzymanie dwóch samochodów tylko 50 zł. Oznacza to, że oświadczenie skarżącej co do wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów jest niespójne i niewiarygodne Zauważyć przy tym należy, że skarżąca nie podała by miała jakieś problemy z bieżącymi płatnościami, zaległości w regulowaniu zobowiązań miesięcznych, czy trudności z obsługą rat kredytowych. Wynika z tego, że dysponuje środkami na zaspokojenie wszystkich koniecznych potrzeb swoich i rodziny. Skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma, nawet nie tyle stan wolnych środków na rachunku, co wysokość miesięcznych obrotów na tym rachunku. Przepływy finansowe najpełniej, bowiem obrazują realną wysokość środków jakimi skarżąca i jej rodzina dysponuje. Okoliczność ta znacząco rzutuje na możliwość zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych wpływa na negatywną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy, chociażby w części. Wobec powyższego brak pełnej współpracy skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy oraz wskazanie niespójnych danych dotyczących sytuacji materialnej strony, skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Sytuacja ta uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie, jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżącej i jej rodziny, a w związku z tym jej możliwości finansowe od których zależało ewentualne zwolnienie od kosztów sądowych - wnioskodawczyni nie wykazała, aby zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym było obiektywnie niemożliwe i jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.