VII SA/Wa 68/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż M. S. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Mieszka w mieszkaniu córki o pow. 29,9 m2. Strona podała, że utrzymuje się z pracy wykonywanej na umowę o dzieło, za którą otrzymuje 500 zł. wynagrodzenia. Nie wskazała posiadania majątku, ani oszczędności. Wskazała, że ponosi wydatki związane z mieszkaniem, leczeniem i rehabilitacją. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 4 lutego 2016 r. wydanego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wnioskodawczyni została zobowiązana do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania jakie nieruchomości posiada skarżąca, gdyż z akt sprawy wynika, że jest właścicielką co najmniej dwóch nieruchomości, które nie zostały wykazane w formularzu PPF, należy wskazać wielkość tych nieruchomości, dochody z nich uzyskiwane (działalność rolnicza, dzierżawa, dopłaty otrzymywane z funduszy Unii Europejskiej itp.), - wskazania czy wnioskodawczyni mieszka samotnie, z córką, czy innymi osobami, jeżeli wnioskodawczyni mieszka z innymi osobami i prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe należało wskazać ich dochody, - wyszczególnienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem (żywność, leki, prąd, gaz, telefon, podatki, inne) poprzez podanie ich przybliżonych kwot, - podania jaki rodzaj działalności prowadzi wnioskodawczyni, czy jest to działalność stała, czy okresowa, - udokumentowania stanu zdrowia (poprzez nadesłanie zaświadczenia o stanie zdrowia, bądź kopii ostatniego wypisu ze szpitala), - podania czy wnioskodawczyni prowadzi działalność rolniczą (uprawa zbóż, innych roślin, hodowla zwierząt), - podania czy, a jeśli tak to jaki inwentarz żywy posiada wnioskodawca w gospodarstwie rolnym, należało też podać ilość inwentarza żywego, - podania czy wnioskodawczyni posiada pojazdy mechaniczne, a jeśli tak należało je wyszczególnić, - wskazania czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc, - podania czy otrzymuje pomocy materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega, - nadesłania kopii dokumentu PIT za 2015 i 2014 r. wszystkich osób pozostających w gospodarstwie domowym, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego domowym za ostatnie 3 miesiące wnioskodawczyni i wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni w odpowiedzi na ww. zarządzenie wskazała, że posiada nieruchomości (wskazała, że wynikają z załączonego wydruku), dodała, że nie uzyskuje z nich żadnego dochodu, gdyż nie ma tam zabudowań, nie uprawia tej ziemi, ani nie otrzymuje dotacji. Nie prowadzi z córką wspólnego gospodarstwa domowego. Do miesięcznych wydatków zaliczyła leki, żywność, wizyty lekarskie, badanie w laboratorium, podatek gruntowy. Nie prowadzi żadnej działalności, pracuje na umowę o dzieło, nie posiada pojazdów mechanicznych, nie otrzymuje świadczeń społecznych. Do pisma dołączyła kartę leczenia szpitalnego z 2012 r., kopię wydruku mapy ewidencyjnej, kopię wykazu zmiany danych ewidencyjnych dotyczących działki, ksero paragonów, ksero dokumentów PIT za 2015 r. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Rozpoznając złożony przez M. S. wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie z dwóch powodów. Po pierwsze wniosek nie przedstawia sytuacji materialnej strony w sposób wiarygodny. Trudno przyjąć by wnioskodawczyni potrafiła utrzymać się jedynie z 500 zł. dochodu, ponosząc koszty opłat za mieszkanie, leków, rehabilitacji, podatków za posiadane nieruchomości. Do tego należy doliczyć wydatki na żywność, środki czystości. Zdaniem orzekającego wnioskodawczyni nie przedstawiła wszystkich swoich dochodów, lub faktycznej sytuacji majątkowej (pomoc od rodziny, osób trzecich). Po drugie – należy wskazać, że wnioskodawczyni nie wykonała należycie zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków wniosku. Przedstawione dokumenty są nieczytelne. Z przedstawionych kopii map w ogóle nie wynika które nieruchomości należą do wnioskodawczyni, nie wynika jakie są to nieruchomości (działki rolne, budowlane, nie wynika jaka jest ich powierzchnia i ile ich wnioskodawczyni posiada), z przedstawionych 8 kopii paragonów za leki tylko trzy są skserowane w taki sposób, że jest możliwe pełne odczytanie dat ich wystawienia i leków które wnioskodawczyni wykupiła. Dodatkowo wnioskodawczyni nie załączył wyciągu z rachunku bankowego, ani nie wskazała, że nie posiada takiego rachunku. W tej sytuacji zdaniem orzekającego nie jest możliwe ustalenie faktycznej sytuacji materialnej strony. Na marginesie należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy podejmowane w ramach postępowania, które ma charakter incydentalny (wpadkowy) w stosunku do zawisłej przed Sądem sprawy, w sferze faktów winno się opierać, co do zasady, na treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu. W razie niekompletności lub niejasności danych zawartych we wniosku informacje te powinny być uzupełnione przez stronę na wezwanie Sądu w określonym terminie (art. 255 p.p.s.a.). Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawca podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny, a składając dalsze wyjaśnienia przedstawia kolejne, nowe okoliczności, które nie korespondują z wcześniejszymi oświadczeniami. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę. Jak już wskazano wyżej, ciężar dowodu w tym zakresie i co się z tym wiąże jednoznaczne i precyzyjne wykazanie swojej aktualnej sytuacji majątkowej spoczywa na stronie zainteresowanej przyznaniem prawa pomocy. Wnioskodawczyni nie przedstawiając wszystkich żądanych informacji, pozbawiła orzekającego możliwości pełnego ustalenia sytuacji materialnej strony, tym samym złożone oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.