VII SA/Wa 684/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Asesor WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Asesor WSA Paweł Groński (spr.), , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego Z. O. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco. Pismem z dnia 19 stycznia 2007 r. Z. O. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej informując jednocześnie, że działalność nie została zlikwidowana. Do wniosku dołączył zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] kwietnia 2005 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., znak: [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, działając w oparciu o art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) w zw. z art. 8 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Z. O. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej zarejestrowanej pod numerem [...] od kwietnia 2001 r. do nadal. W uzasadnieniu organ powołał się na treść zaświadczenia wydanego przez Burmistrza Miasta B., Wydział Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 2005 r., z którego wynika, że Z. O. od dnia 1 kwietnia 2001 r. rozpoczął prowadzenie działalności zarejestrowanej pod nr [...], której nie zlikwidował, co wynika z jego wniosku. Od powyższej decyzji Z. O. złożył odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wskazując, że działalność gospodarczą rozpoczął dopiero w dniu 1 maja 2005 r. natomiast nie prowadził tej działalności w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o wydanie odpowiednich zaświadczeń, które następnie przedstawił przy piśmie z dnia [...] lutego 2007 r. jako uzupełnienie do odwołania. Po rozpatrzeniu ww. odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego -tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa), utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu Prezes NFZ wskazał, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Organ podkreślił, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wskazanych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, art. 12 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 11 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Zgodnie zaś z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Stosownie zaś do art. 7 ust. 2 ustawy -Prawo działalności gospodarczej przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, natomiast zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę -osobę fizyczną powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. W konsekwencji - zdaniem organu - decydujące znaczenie dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego ma wpis oraz wykreślenie z tej ewidencji. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podniósł, że zarówno obowiązujące jak i uchylone przepisy nie przewidywały pojęcia "zawieszenia" prowadzenia działalności gospodarczej, które miałoby polegać na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności bez wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Powołał się przy tym na treść zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika, że Z. O. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nr [...] z dniem 1 kwietnia 2001 r. i jej nie zlikwidował. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący wyraził niezadowolenie z treści zaskarżonej decyzji i podniósł, że nie prowadził działalności w okresie od 1 kwietnia 2001 r. do 1 maja 2005 r., na dowód czego przedstawił dokumenty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego w T. oraz Ośrodka Edukacji w B. W odpowiedzi na skargę Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, mających wpływ na wynik sprawy. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia błędnie utożsamił moment dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia faktycznego prowadzenia tej działalności opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na treści zaświadczenia wydanego przez Burmistrza Miasta B. Tymczasem -jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - nie jest zasadne nadawanie takiego znaczenia wykazanemu w ewidencji okresowi prowadzenia działalności gospodarczej bez możliwości skorygowania tego okresu na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu dowodowym. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Dlatego też wpisowi do ewidencji nadawano charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Wprawdzie określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji, jednakże takie domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. W trakcie tego postępowania czasokres prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne. Pogląd taki - zaprezentowany m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 179/06 - w pełni podzielił skład orzekający w niniejszej sprawie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozstrzyganej sprawy należy stwierdzić, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia prowadząc postępowanie odwoławcze całkowicie pominął dowody przedstawione przez Z. O. dotyczące faktycznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego skarżący wywodzi skutki prawne związane z ustaleniem właściwego okresu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia okres prowadzonej działalności gospodarczej wynika wprost z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] kwietnia 2005 r., z którego wynika, że Z. O. od dnia 1 kwietnia 2001 r. rozpoczął prowadzenie działalności i jej nie zlikwidował. Tymczasem do odwołania Z. O. dołączył zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., Inspektorat w T. z dnia [...] lutego 2007 r., znak: [...], z którego wynika, że skarżący zgłosił obowiązek do ubezpieczeń społecznych w okresie od 31 grudnia 1998 r. do 31 października 1999 r. oraz od 1 lipca 2006 r. do 30 listopada 2006 r., natomiast do ubezpieczenia zdrowotnego od 1 stycznia 1999 r. do 31 października 1999 r. oraz od 1 maja 2005 r. do 30 listopada 2006 r. Ponadto w dniu 30 stycznia 2007 r. płatnik złożył zgłoszenie, w którym wskazał datę powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od 1 grudnia 2006 r. Z kolei z załączonego również zaświadczenia nr [...] wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. w dniu [...] lutego 2007 r. wynika, że wnioskodawca jest podatnikiem podlegającym opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych i w latach od 2001 do 2004 r. nie osiągnął żadnych przychodów, natomiast za rok 2005 przychód wyniósł [...] zł Dowody te, mające istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia faktycznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej przez Z. O., a tym samym dokonania właściwego ustalenia okresu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę w toku postępowania odwoławczego prowadzonego przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w każdym postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania bezwzględnie obowiązujących reguł procesowych, a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konieczne jest zatem wyczerpujące zebranie, rozpatrzenie i ocena całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Sąd bada zatem czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd uznał, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchybił bezwzględnie obowiązującym przepisom proceduralnym, w szczególności art. 7, 77 oraz art. 80 kpa, a naruszenie to miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik postępowania. Jednocześnie organ ten naruszył przepisy prawa materialnego w szczególności błędnie interpretując przepis art. 7 ust. 2 ustawy-Prawo działalności gospodarczej i utożsamiając wpis do ewidencji działalności gospodarczej z jej faktycznym prowadzeniem. Ustalenia te obligują Sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz art. 152, zaś o kosztach w oparciu o art. 200 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.