VII SA/Wa 686/12

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E.S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia : I. przyznać E. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych oraz ustanowienie adwokata, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 19 kwietnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez E.S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu renty w wysokości 360,00 złotych oraz z jednorazowego dochodu jaki uzyskał z tytułu sprzedaży jałówki w październiku 2011 r. w wysokości 2.790,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że jego średni miesięczny dochód wynosi około 1.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 60 m ² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 18 ha. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawca oznajmił, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, iż prowadzone przez niego gospodarstwo rolne położone jest na bardzo słabych glebach. Oświadczył, iż orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS w Z. został uznany za niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym dlatego zmuszony jest do ograniczenia produkcji do mniej dochodowej. Dodał, iż z tego względu musi jest wynajmować pracowników do najcięższych prac w gospodarstwie, co podnosi koszty produkcji. Wskazał, iż w 2011 r. poniósł straty w plonach oszacowane przez Komisję Wojewody na kwotę 12.400,00 złotych i z tego powodu od lutego 2012 r. brakuje mu paszy dla bydła. Wnioskodawca oznajmił, iż prowadzone są przeciwko niemu 4 postępowania egzekucyjne i organy zajmują jego wierzytelności i ruchomości. Wnioskodawca zaznaczył, iż brakuje mu środków na zakup paliwa do ciągnika oraz nawozów mineralnych i nasion. Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2012 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, jakie wnioskodawca ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu o powierzchni 60 m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, wywóz nieczystości, podatek od nieruchomości). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy otrzymuje dopłaty unijne lub inne do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak, należało wskazać jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości je otrzymuje. Zapytano wnioskodawcę, czy uzyskuje dochód z tytułu posiadania inwentarza żywego, jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta wnioskodawca hoduje i w jakiej ilości oraz jaki uzyskuje dochód z tytułu ich sprzedaży bądź też ze sprzedaży produktów zwierzęcych. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy uzyskuje dochody ze sprzedaży mleka, a jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości, gdyż z nadesłanych do sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 1295/08 w 2009 r. dodatkowych informacji wynika, że takie dochody wnioskodawca wówczas uzyskiwał oraz czy uzyskuje dochody ze sprzedaży zboża lub innych płodów rolnych, a jeśli tak, należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, oraz czy wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość. Zapytano także wnioskodawcę z jakiego tytułu prowadzone są przeciwko niemu cztery postępowania egzekucyjne i jaka kwota miesięcznie potrącana jest tytułem zajęcia komorniczego oraz czy wnioskodawca uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania zaświadczenia z Urzędu Gminy o dochodach uzyskanych z gospodarstwa rolnego za II półrocze 2011 r. oraz wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawca je posiada. W dniu 28 maja 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia oraz wyciąg miesięczny z rachunku bankowego wnioskodawcy za okres od 5 kwietnia 2012 r. do 22 maja 2012 r. Z nadesłanych informacji wynika, że miesięczne koszty wnioskodawcy związane z utrzymaniem domu wynoszą około 400,00 złotych, na które składają się opłaty za energię elektryczną w wysokości w wysokości 160,00 złotych, za wodę w wysokości 30,00 złotych, za telefon w wysokości 150,00 złotych, za wywóz nieczystości w wysokości 36,00 złotych. Wnioskodawca podał, iż na zakup wyżywienia przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości około 600,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, iż otrzymuje dopłaty bezpośrednie z Unii Europejskiej, które w 2011 r. wyniosły 21.400,00 złotych zaznaczając, że w 2012 r. nie otrzymał jeszcze żadnej dopłaty. Wskazał, iż obecnie utrzymuje 8 sztuk bydła, w tym 4 krowy jednak nie uzyskuje dochodów ze sprzedaży mleka. Zaznaczył, iż sprzedaż zboża miała ostatnio miejsce w sierpniu 2011 r. za kwotę 2.000,00 złotych, a z tytułu dzierżawy uzyskał w roku ubiegłym dochód w wysokości 1.000,00 złotych. Wnioskodawca oznajmił, iż w tym roku nie sprzedawał zboża, gdyż okres żniw dopiero się zacznie. Wnioskodawca wyjaśnił, iż prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne dotyczą odmowy przyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej i kosztów jakie w związku z nią poniósł, kosztów sądowych ze sprawy o wykroczenie oraz kary za brak ubezpieczenia O.C. pojazdu. Wnioskodawca zaznaczył, że ze względu na to, iż komornicy nie mają z czego potrącać środków finansowych zajmują mu bydło. Wnioskodawca oznajmił, iż nie otrzymuje żadnej pomocy ze strony rodziny i organizacji społecznych. Dodał, iż dom w którym zamieszkuje wymaga natychmiastowego remontu oraz że zalega z zapłatą kilku rachunków m.in. za energię elektryczną, wodę, usługi i inne. Wnioskodawca poinformował, iż Urząd Gminy w K. odmówił mu wydania zaświadczenia o dochodach uzyskanych z gospodarstwa rolnego za II półrocze 2011 r. Nadesłał natomiast wyciąg z konta bankowego za okres od 5 kwietnia do 22 maja 2012 r. z którego wynika, iż suma środków na koncie wnioskodawcy wynosi 778,88 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że poniesienie jednorazowo wydatku w wysokości 200,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru jest to wydatek, który mógłby spowodować uszczerbek w niezbędnych kosztach utrzymania koniecznego wnioskodawcy. Z tego względu, celem zapewnienia wnioskodawcy prawa do Sądu, zwolniono go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200,00 złotych oraz ustanowiono adwokata z urzędu. Rozstrzygnięcie takie zabezpiecza bowiem wnioskodawcy prawo do Sądu, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Jednocześnie stwierdzono, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie i w tym zakresie wniosek oddalono. Podkreślić należy, że wnioskodawca oprócz stałego dochodu uzyskiwanego z tytułu renty uzyskuje także dochody z tytułu sprzedaży bydła. Ponadto, otrzymuje dopłaty bezpośrednie z Unii Europejskiej, które jak oświadczył w 2011 r. wyniosły 21.400,00 złotych, a których w 2012 r. jeszcze nie otrzymał. Ze względu na zbliżający się okres żniw sytuacja finansowa wnioskodawcy może również ulec polepszeniu, gdyż wnioskodawca może uzyskać dodatkowy dochód z tytułu sprzedaży zboża, który w 2011 r. wyniósł 2.000,00 złotych. Uznano zatem, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie poczynić oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Stwierdzono zatem, że wnioskodawca ze sprzedaży bydła czy zboża, jak również z dodatkowych środków finansowych jakie może otrzymać z Unii Europejskiej będzie w stanie zgromadzić środki finansowe by ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Dodać należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe, takie jak wpis od skargi kasacyjnej, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy wpis od ewentualnego zażalenia lub inne mogą się w sprawie pojawić bądź też nie wystąpić w ogóle, co zależy też od działań samego wnioskodawcy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.