VII SA/Wa 694/08
WyrokWSA w Warszawie2008-11-13
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Bogusław Cieśla, Bożena Więch-Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin 6 miesięcy na wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, liczony od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu przez organ nadzoru budowlanego, ma zastosowanie również w sytuacji, gdy postępowanie wyjaśniające i wniosek o ukaranie pochodzą od Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin 6 miesięcy na wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, liczony od dnia powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu, ma zastosowanie niezależnie od tego, czy postępowanie zostało wszczęte z wniosku organu nadzoru budowlanego, czy Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej. Kluczowa jest data powzięcia wiadomości o czynie przez organ właściwy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego i złożenia wniosku o ukaranie. W przypadku Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, datą wszczęcia postępowania jest dzień złożenia wniosku o ukaranie do sądu dyscyplinarnego, a datą początkową jest dzień powzięcia przez Rzecznika wiadomości o popełnieniu czynu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności zawodowej w budownictwie M. S., który pełnił funkcję kierownika budowy. Zarzucono mu niewłaściwe prowadzenie dziennika budowy oraz niedopełnienie obowiązków związanych z zabezpieczeniem prac ziemnych, co doprowadziło do uszkodzenia przyłącza gazowego. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał go winnym niewłaściwego prowadzenia dziennika budowy i wymierzył karę upomnienia. Krajowy Sąd Dyscyplinarny uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając, że nastąpiło przedawnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego, uznając błędną wykładnię przepisu o przedawnieniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] marca 2008 r. oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa na rzecz skarżącego Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa prowadził postępowanie z wniosku Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2007 r. w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie M. S. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej i konstrukcyjno -inżynieryjnej obwinionego o to, że:
-pełniąc funkcję kierownika budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem w W., przy ul. B. [...] nie spełniał lub spełniał niedbale swoje obowiązki (tj. o czyn z art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane),
-nie sprawował właściwego nadzoru przy wykonywaniu robót ziemnych w terenie uzbrojonym oraz nie wykonał właściwego zabezpieczenia prac związanych z prowadzeniem wykopów, niezgodnie z zasadami bhp, co w efekcie spowodowało uszkodzenie przyłącza gazowego niskiego ciśnienia i związany z tym wypływ gazu (tj. o czyn z art. 22 pkt 3a i 3b ustawy Prawo budowlane)
- niewłaściwie prowadził dziennik budowy, nie dokonując koniecznych zapisów lub pozostawiając wolne miejsca pomiędzy zapisami (tj. o czyn z art. 22 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane)
Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego i art. 95 ust 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r., Nr 5, poz. 42) w ramach zarzucanego M. S. czynu uznał go za winnego tego, że pełniąc samodzielną funkcję techniczną w budownictwie kierownika budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem w W. przy ul. B. [...], niewłaściwie prowadził dziennik budowy, w sposób umożliwiający dokonanie późniejszych uzupełnień, nie dokonując w nim stosownych wpisów dokumentujących przebieg robót budowlanych oraz innych zdarzeń w toku ich wykonywania tj. czynu określonego w art. 95 pkt 4 w zw. z art. 22 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, oraz § 2 i § 7 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia (Dz. U. z 2002 r. nr 108, poz. 953)
Za popełnienie przypisanego M. S. czynu Okręgowy Sąd Dyscyplinarny na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wymierzył mu karę upomnienia.
Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej wniósł odwołanie do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego od decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r.
Domagał się uchylenie decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zmiany składu sędziowskiego przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W uzasadnieniu odwołania Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej stwierdził, że postępowanie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego było niepełne i nieprawidłowe. Sąd ten nie uwzględnił wniosku o przesłuchanie na rozprawie świadka. Przy ocenie sprawy pominął fakty i okoliczności niekorzystne dla obwinionego udokumentowane na fotografiach załączonych do akt sprawy. Wskazał także na uchybienia proceduralne, to jest nie zapoznanie go z oświadczeniem obwinionego załączonym do akt sprawy, oraz wadliwe i naruszające prawo przebieg rozprawy i jej protokołowanie.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa od decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] listopada 2007 r.- uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. [...] Spółka Gazownictwa Oddział Gazownia W. wniosła do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wobec M. S.
W piśmie podano, że na skutek braku właściwego nadzoru i zabezpieczenia prac przez kierownika budowy M. S. związanych z prowadzaniem wykopów ziemnych w terenie uzbrojonym uszkodzone zostało przyłącze gazowe niskiego ciśnienia i nastąpił wypływ gazu.
W dniu [...] kwietnia 2007 r. Okręgowy Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej przesłuchał w charakterze obwinionego M. S.
W związku ze zdarzeniem postępowanie prowadził także Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.
W dniu [...] sierpnia 2007 r. Okręgowy Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej złożył wniosek do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa o ukaranie M. S. w trybie odpowiedzialności zawodowej karą upomnienia z jednoczesnym obowiązkiem zdania egzaminu.
W toku postępowania odwoławczego Krajowy Sąd Dyscyplinarny pismem z dnia [...] stycznia 2008r. wystąpił do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego W. o udzielenie informacji, czy prowadził on postępowanie administracyjne w sprawie wycieku gazu w dniu [...] stycznia 2007 r. na budowie budynku wielorodzinnego w W. przy ul. ul. B. [...], gdzie kierownikiem budowy był M. S.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił odpowiedzi, że w dniu [...] stycznia 2007 r. [...] Spółka Gazownictwa Oddział Gazownia W. powiadomiła organ nadzoru budowlanego o zdarzeniu zerwania w dniu [...] stycznia 2007 r. przyłącza gazowego podczas prac przy budowie budynku w W. przy ul. ul. B. [...]. W związku z tym w dniu [...] stycznia 2007 r. pracownik Inspektoratu przeprowadził oględziny na miejscu zdarzenia. Po dokonaniu czynności kontrolnych Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Krajowy Sąd Dyscyplinarny stwierdził, że odwołanie nie mogło być uwzględnione, gdyż w sprawie doszło do przedawnienia w rozumieniu art. 100 Prawa budowlanego.
W świetle tego przepisu nie można było wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność i nie później niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Wniosek Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej o ukaranie M. S. w trybie odpowiedzialności zawodowej był datowany na 20 sierpnia 2007 r. (brak daty wpływu do OSD).
Krajowy Sąd Dyscyplinarny uznał, że nawet jeśli przyjąć że wniosek o ukaranie wpłynął do Sądu Okręgowego 20 sierpnia 2007 r. to od dnia powzięcia informacji o czynie - dokonania czynności kontrolnych przez PINB (oględziny w dniu 23 stycznia 2007 r.) do 20 sierpnia 2007 r. upłynęło 6 miesięcy i 28 dni.
Porównanie tych dat dowodzi zdaniem Sądu Odwoławczego, że doszło do przedawnienia w rozumieniu art. 100 Prawa budowlanego, bowiem datą wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie jest data wniesienia przez Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej wniosku o ukaranie do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego.
Skoro czyn uległ przedawnieniu, to Okręgowy Sąd Dyscyplinarny w ogóle nie mógł wszcząć postępowania.
Skargę na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. uchylającą w całości decyzję Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] listopada 2007 r. i umarzającą postępowanie pierwszej instancji wniósł Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 100 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez przyjęcie, że:
- jeżeli rzecznik odpowiedzialności zawodowej składa wniosek do sądu dyscyplinarnego po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, to merytoryczne rozpoznanie sprawy z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie jest możliwe,
- datą wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w
budownictwie, jest data wniesienia przez rzecznika odpowiedzialności zawodowej wniosku o ukaranie do okręgowego sądu dyscyplinarnego, a nie data wszczęcia postępowania wyjaśniającego z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie przez rzecznika odpowiedzialności zawodowej.
Uzasadniając skargę Okręgowy Rzecznik wskazał, że Krajowy Sąd Dyscyplinarny błędnie przyjął daty skutkujące przedawnieniem. Rzecznik nie kwestionował daty 23 stycznia 2007 r. jako daty powzięcia wiadomości o czynie przez organ nadzoru budowlanego, jednak kwestionował przyjęcie daty 20 sierpnia 2007 r. (data wniosku o ukaranie) jako skutkującej przedawnieniem.
Argumentował, że postępowanie wyjaśniające w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie Rzecznik prowadził z urzędu wobec zawiadomienia [...] Spółki Gazownictwa przy ul. B. [...] w W., jego czynności nie pozostawały w związku z działaniami podjętymi w sprawie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Postępowanie toczyło się z urzędu i choć przepisy kpa, a nie precyzują daty rozpoczęcia postępowania z urzędu, to zdaniem skarżącego za datę wszczęcia postępowania, uważa się datę pierwszej czynności urzędowej podjętej przez organ (w tym wypadku Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej), o której powiadomiono stronę tj. W. S.
Datą tą było przesłuchanie strony w dniu 16 kwietnia 2007 r. Obliczając terminy przedawnienia, pomiędzy 23 stycznia 2007 r. a 16 kwietnia 2007 r. nie upłynął okres 6 miesięcy. Zatem w sprawie nie doszło do przekroczenia 6 miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 100 ustawy - Prawo budowlane.
Nadto skarżący zarzucił, że wykładnia art. 100 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dokonana przez Krajowy Sąd Dyscyplinarny, jest sprzeczna z poglądami wyrażonymi w piśmiennictwie.
Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej przytoczył pogląd wyrażony w Komentarzu pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2007, dotyczący wykładni art. 100 Prawa budowlanego, z którego wynikało, że "gramatyczne brzmienie tego przepisu wiąże termin sześciomiesięczny przedawnienia z dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu przez organ nadzoru budowlanego, kompetentny do złożenia wniosku wszczynającego postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Oznacza to, iż termin ten nie ma zastosowania w odniesieniu do wszczęcia postępowania na wniosek organu samorządu zawodowego".
Zdaniem Rzecznika, nawet jeśli wniosek do sądu dyscyplinarnego złożony został po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, to merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd jest możliwe oraz, że przepis art. 100 ustawy - Prawo budowlane za moment rozpoczęcia biegu przedawnienia określa moment, gdy Okręgowy Rzecznik dowiedział się o czynie i wszczął stosowne postępowanie wyjaśniające, o którym zawiadomił stronę.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z poźn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga została uwzględniona.
Podstawowym zagadnieniem w sprawie była wykładnia przepisu art. 100 Prawa budowlanego i ocena czy w stanie faktycznym związanym z czynem zarzucanym M. S. w ramach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie doszło do przedawnienia wszczęcia postępowania.
Zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nie można wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność i nie później niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Powołany przepis przewiduje przedawnienie wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, z tym zastrzeżeniem, że gramatyczne jego brzmienie odnosi termin sześciomiesięczny do powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu przez organ nadzoru budowlanego, właściwy do złożenia wniosku.
Nie oznacza to jednak w ocenie Sądu (po dokonaniu wykładni), że termin ten nie ma zastosowania w sytuacji gdy do wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej dochodzi na wniosek organu samorządu zawodowego.
Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego, właściwego dla miejsca popełnienia czynu lub stwierdzającego popełnienie czynu, złożony po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Wniosek taki, powinien zawierać określenie zarzucanego czynu, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wskazanie dowodów. Przy czym stosownie do art. 97 ust. 3 w/w ustawy wniosek o którym mowa może złożyć w zakresie swojej właściwości również organ samorządu zawodowego.
Przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r., Nr 5, poz. 42 z późn. zm.) stanowi, że okręgowy sąd dyscyplinarny rozpatruje sprawy z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków okręgowej izby wniesione przez okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej lub okręgową radę izby. Art. 26 tej ustawy określa kompetencje okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej, którzy prowadzą postępowania wyjaśniające oraz sprawują funkcje oskarżyciela w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb architektów oraz inżynierów budownictwa.
Zatem od wejścia w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, okręgowym rzecznikom odpowiedzialności zawodowej przydzielono zadania polegające m.in. na prowadzeniu postępowań wyjaśniających oraz sprawowaniu funkcji oskarżyciela w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej członków izb.
Jest to samodzielna kompetencja okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej niezależna od kompetencji organów nadzoru budowlanego określonej w art. 97 ust. 1 Prawa budowlanego.
Z powyższej analizy wynika, że dwa niezależne podmioty mogą wystąpić o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Każdy z nich (bez wiedzy drugiego) może powziąć wiadomość o nieprawidłowościach w działaniach członka samorządu zawodowego, wykonującego samodzielną funkcję techniczną w budownictwie i przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalić okoliczności popełnienia czynu oraz potwierdzić jego popełnienie.
Odpowiedzialność zawodowa w budownictwie wiąże się między innymi z popełnieniem występku lub wykroczenia określonego w ustawie Prawo budowlane i ma charakter zbliżony do odpowiedzialności karnej. Stąd też istnieje uzasadnienie dla instytucji przedawnienia takiej odpowiedzialności.
W doktrynie prawa karnego podaje się najczęściej trzy grupy argumentów wskazujących na potrzebę stosowania przedawnienia.
Po pierwsze - wskazuje się, że z upływem czasu zaciera się pamięć o krzywdzie wyrządzonej czynem, a w związku z tym ukaranie sprawcy nie jest już potrzebne dla zadośćuczynienia poczuciu sprawiedliwości.
Po drugie - byt przedawnienia w prawie karnym uzasadnia się tym, że wraz z upływem okresów przedawnienia sprawca mógł stać się innym człowiekiem i nie popadać już w konflikt z prawem, a zatem ukaranie go byłoby pozbawione sensu.
Po trzecie - wskazuje się na trudności dowodowe, jakie w związku z upływem czasu mogłyby zaistnieć w prowadzonym postępowaniu.
W kontekście tych uwag należy wskazać, że jest to instytucja o charakterze gwarancyjnym dla sprawcy czynu, która daje pewność tego, że po upływie określonego czasu nie zostanie on pociągnięty do odpowiedzialności. W prawie karnym najczęściej łączy się to z datą popełnienia czynu powodującego odpowiedzialność.
W ocenie Sądu wykładni przepisu w art. 100 Prawa budowlanego należy dokonać przy uwzględnieniu celu instytucji przedawnienia oraz przepisów regulujących odpowiedzialność zawodową zawartych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz w ustawie z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.
Nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby funkcja gwarancyjna przedawnienia wszczęcia postępowania wiązała się jedynie z powzięciem wiadomości o popełnieniu czynu przez organ nadzoru budowlanego a nie dotyczyła już Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, który co do zasady prowadzi postępowanie wyjaśniające oraz sprawuje funkcję oskarżyciela w sprawach z zakresu tej odpowiedzialności.
Dlatego też, nie jest możliwe uznanie, iż w przypadku gdy korzystając z własnej kompetencji Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej prowadzi postępowanie wyjaśniające to w ogóle nie ma zastosowania 6 miesięczny termin przedawnienia przewidziany w takiej samej sytuacji dla organu nadzoru budowlanego, który również mógłby prowadzić postępowanie wyjaśniające.
Należy bowiem zauważyć, że analizowany przepis art. 100 Prawa budowlanego w swojej zasadniczej treści nie został zmieniony (co wydaje się przeoczeniem ustawodawcy) mimo, iż od 25 stycznia 2002 r. funkcjonuje ustawa o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, która w sposób zasadniczy reguluje kwestie odpowiedzialności zawodowej i na mocy której prowadzenie postępowań wyjaśniających oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej przydzielono okręgowym rzecznikom odpowiedzialności zawodowej.
W rozważanym przypadku nie można było (jak uczynił to Krajowy Sąd Dyscyplinarny) ustalić przedawnienia wskazując, iż upłynęło ponad 6 miesięcy od dnia, w którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. dowiedział się o sprawie wycieku gazu na budowie gdzie kierownikiem był M. S. - w sytuacji gdy postępowanie wyjaśniające i wniosek o ukaranie pochodziły od Rzecznika Odpowiedzialności Dyscyplinarnej. Te dwa ograny mają własne kompetencje i ustalenie terminu przedawnienia w postępowaniu prowadzonym przez jeden z nich nie pozostaje w związku z wiedzą drugiego organu o zarzucanym czynie, skoro nie uznał on za stosowne aby takie postępowanie prowadzić.
Istnienie instytucji przedawnienia wszczęcia postępowania oznacza, iż na organie właściwym do złożenia wniosku ciąży obowiązek baczenia aby nie nastąpiło przedawnienie. Jeżeli organ prowadzący postępowanie wyjaśniające poprzedzające złożenie wniosku o ukaranie z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie stwierdzi, iż możliwość wszczęcia postępowania uległa przedawnieniu, odstępuje od złożenia wniosku o ukaranie.
Przy czym za datę wszczęcia postępowania, a zatem datę końcową, która (w tym przypadku) służy do obliczania terminu przedawnienia należy - jak wskazuje art. 97 ust. 1 Prawa budowlanego - uznać dzień złożenia wniosku o ukaranie przez organ właściwy, który przeprowadził postępowanie wyjaśniającego. Datą początkową będzie natomiast dzień powzięcia przez organ (który prowadził postępowanie wyjaśniające) wiadomości o popełnieniu czynu powodującego odpowiedzialność.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Krajowy Sąd Dyscyplinarny Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa zobowiązany będzie wziąć pod uwagę przyjętą wykładnię art.100 Prawa budowlanego oraz przy jej zastosowaniu ocenić kwestię ewentualnego przedawnienia wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie M. S.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 152 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 przedmiotowej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło