VII SA/Wa 705/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi A. K. i T . K. na decyzję [...]o Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki budynku I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. Z. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. N. [...], [...] w W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Sygnatura akt VII SA/Wa 705/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2009r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - po rozpoznaniu odwołania A. i T. K. - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia [...] stycznia 2009r. odmawiającą nakazania W. J. rozbiórki budynku oficyny mieszkalnej znajdującej się na działce nr ew. [...] oraz częściowo na działce nr ew. [...] z obrębu 3-09-27, przy ul. [...] w W.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Na skutek wniosku T. i A. K. o wydanie nakazu rozbiórki budynku oficyny mieszkalnej znajdującej się na działce nr ew. [...] oraz częściowo na działce nr [...] przy ul. [...] w W. przedstawiciele PINB W. w dniach 2.06.2000r., 27.10.2000r. i 4.11.2008r. przeprowadzili oględziny. W ich wyniku ustalono, że na działce j.w. w głębi posesji znajduje się budynek oficyny mieszkalnej z garażem po prawej stronie budynku. Budynek murowany, parterowy, o wymiarach 5,4mx14,5 m z dachem drewnianym krytym papą znajduje się na działce nr [...] stanowiący własność W. J.. Natomiast część budynku o długości 1,9m znajduje się na działce o nr [...] na posesji przy ul. [...] stanowiącej własność T. i A. K.. Część mieszkalna nie jest użytkowana. Natomiast lokal nr 2 w budynku został zmieniony na garaż. Na skutek kontroli przeprowadzonej w dniu 27.10.2000r. stwierdzono, że rozebrano pół grubości ściany podokiennika w części budynku znajdującej się na posesji przy ul. [...] o powierzchni ok. 1 m2, z cegły palonej. Rozbiórki bez pozwolenia dokonał T. K. we wrześniu 2000 roku. W wyniku dalszych czynności kontrolnych dokonanych w dniu 4.11.2008r. ustalono, że w stosunku do stanu wcześniejszych oględzin część budynku znajdującego się na działce nr [...] uległa dalszej degradacji. Narożnik ściany południowo - wschodniej jest zawalony, powstał w ścianie otwór o powierzchni ok. 2m2 z wiszącą drewnianą ramą okienną, gzyms z widocznymi ubytkami cegieł. Ponadto w ścianie narożnej szczytowej (od strony północnej) występuje ubytek części ściany warstwowej ok. 1,2 m2, brak obróbek blacharskich. Cześć budynku znajdująca się na działce nr [...] jest w stanie dostatecznym, widoczne są ślady uzupełnienia elewacji oraz ślady wykonywanych napraw. Ta cześć budynku posiada obróbki blacharskie oraz otynkowane kominy. Część mieszkalna oficyny nie jest użytkowana. W protokole oględzin zaznaczono, że istnieje prawdopodobieństwo zawalenia się części budynku, która jest użytkowana jako garaż. W. J. złożył do protokołu oględzin oświadczenie, że ma zamiar remontować omawiany budynek. Właściciel działki nr [...] – W. J., przedłożył w PINB W. zgłoszenie wykonanych robót budowlanych w budynku oficyny mieszkalnej znajdującej się na w/w działce, złożone w Wydziale Architektury Urzędu Dzielnicy R. w dniu 27.10.2008 r. Organ przyjął powyższe zgłoszenie bez sprzeciwu. W związku z powyższym PINB W. decyzją z dnia [...].01.2009r. odmówił nakazania W. J. rozbiórki budynku oficyny mieszkalnej znajdującej się na działce nr ew. [...] oraz częściowo na działce nr ew. [...] z obrębu 3-09-27, przy ul. [...] w W., gdyż w oparciu o zebrany materiał dowodowy nie znaleziono podstaw do nakazania właścicielowi działki nr [...] rozbiórki przedmiotowego budynku. Odwołanie od w/w decyzji P1NB W. w ustawowym terminie złożyli T. i A. K.. W wyniku jego rozpoznania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ I instancji zasadnie odmówił nakazania W. J. rozbiórki budynku oficyny mieszkalnej znajdującej się na działce nr ew. [...] oraz częściowo na działce nr ew. [...], z obrębu 3-09-27, przy ul. [...] w W.. W przedmiotowej sprawie zgodnie z zebranym materiałem dowodowym część budynku znajdująca się na działce nr [...] jest w stanie dostatecznym. Zgodnie z oświadczeniem W. J. złożonym do protokołu oględzin z dnia 04.11.2008 r. zamierza on remontować przedmiotowy budynek, przedłożył w PINB zgłoszenie wykonanych robót budowlanych w budynku oficyny mieszkalnej znajdującej się na w/w działce, złożone w Wydziale Architektury Urzędu Dzielnicy R. w dniu 27.10.2008r., które zostało przyjęte przez powyższy organ bez zgłoszenia sprzeciwu. Przywołując treść art. 67 ustawy z dnia 7.07.21994r. - Prawo budowlane organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z określonych w w/w przepisie przesłanek, dlatego też w ocenie [...] WINB organ I instancji zasadnie odmówił nakazania rozbiórki przedmiotowej oficyny mieszkalnej. Organ podkreślił, że fakt wskazany w protokole oględzin z dnia 04. 11. 2008r., iż istnieje prawdopodobieństwo zawalenia się części budynku użytkowanej jako garaż, nie stanowi przesłanki do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, gdyż jest to jedynie prawdopodobieństwo, a nie groźba bezpośredniego zawalenia budynku. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że wszelkie kwestie wynikające ze stosunków własnościowych między właścicielami sąsiadujących nieruchomości regulowane są przepisami prawa cywilnego, nie zaś administracyjnego, w związku z powyższym jako takie podlegają jurysdykcji sądów powszechnych. W takim przypadku poszkodowani mogą dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym. T. i A. K. złożyli skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 3 pkt. 11 ustawy Prawo budowlane, którym ustawodawca zapewnił swobodne prawo do dysponowania nieruchomością stanowiącą przedmiot własności. Podkreślili także, że organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny albowiem żądanie nie dotyczyło nakazania rozbiórki całego budynku lecz tej jego części, która była posadowiona na ich nieruchomości to jest działce nr [...]. Dodatkowo zaprzeczyli ażeby sporna cześć budynku była dewastowana przez skarżącego. Podnieśli również, że zgłoszenie z 27.10.2008r. dokonane przez W. J. dotyczyło zamiaru wykonania prac remontowych na działce nr [...] to jest stanowiącej własność W. J.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.dalej: P.p.s.a.) wskazuje, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 145§1 pkt. 1 tej ustawy sąd uchyla decyzję jedynie w sytuacji gdy stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe unormowania Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty są uzasadnione jednakże naruszenie przepisów prawa pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. I tak - zgodnie z zawartą w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 §1 kpa wskazuje, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem w/w zasad postępowania. I tak - w ocenie Sądu - z realizacją zasady prawdy obiektywnej związany jest spoczywający na organie obowiązek ustalenia w pierwszej kolejności treści żądania i rzeczywistej woli strony (tak m.in. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 13.03.2008r. sygn. IISA/OI 48/08 LEX nr 437615 oraz WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 30.01.2009r. sygn. I SA/Bk 5111/07 LEXnr437615) Jak trafnie podnoszą skarżący postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem A. i T. K. o wydanie decyzji rozbiórkowej części budynku ("oficyny usytuowanej w tylnej części ich placu przy ul. [...]"). Z okoliczności sprawy a przede wszystkim zakresu przeprowadzanego postępowania wyjaśniającego i treści decyzji wynika natomiast, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ nadzoru budowlanego dotyczyło całego budynku (oficyny mieszkalnej) to jest posadowionego zarówno na działce stanowiącej własność W. J. (nr [...]) jak i stanowiącej własność wnioskodawców (nr [...]). Wprawdzie wszelkie kwestie związane z ustaleniem tytułu władania nieruchomością zostały ustalone dopiero w trakcie (trwającego 9 lat) postępowania wyjaśniającego jednakże nie zwalniało to organu od ustalenia zakresu wniosku. Okoliczność ta pozostaje jednak - w okolicznościach niniejszej sprawy bez znaczenia dla jej rozstrzygnięcia gdy weźmie się pod uwagę, że postępowania w ramach nadzoru budowlanego toczyć się może również z urzędu (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Organ, co do zasady, miał zatem prawo zbadać stan techniczny całego budynku. W wyniku tych ustaleń uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 67 ust. 1 prawa budowlanego. Oczywistym się wprawdzie jawi, że co do części budynku posadowionej na nieruchomości nr [...] - w przypadku stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki z w/w przepisu i uznania, że postępowanie toczyło się z urzędu (a nie na wniosek) - organ winien był wydać decyzję o umorzeniu postępowania (a nie odmowie nakazania rozbiórki) jednakże biorąc pod uwagę treść uzasadnienia decyzji Sąd uznał, że wada ta pozostaje - w okolicznościach niniejszej sprawy - bez wpływu na istotę rozstrzygnięcia. Nie można również odmówić słuszności zarzutowi skargi, że wadliwe są ustalenia organu co do tego, że W. J. dokonał skutecznie zgłoszenia zamiaru przeprowadzenia prac remontowych co do całej oficyny. Wprawdzie w zgłoszeniu z dnia 27.10.2008r. w rubryce: "Rodzaj obiektu" wskazane jest:"budynek -oficyna murowana" co sugerowałoby na dokonywanie prac na całym budynku jednakże w dalszej części zgłaszający określił, że chodzi o tę część, która posadowiona jest na działce nr [...]. Co więcej - adnotacja na tym zgłoszeniu wskazuje, że zgłoszenie przyjęto bez sprzeciwu co do tej właśnie działki. W konsekwencji powyższego nieprawdziwe są twierdzenia organu, że W. J. skutecznie dokonał zgłoszenia zamiaru remontu części budynku znajdującego się na działce nr [...], a co za tym idzie, że organ jest tym zgłoszeniem związany. Należy wreszcie zauważyć, że organ nie wyjaśnił w należyty sposób czy część budynku posadowiona na działce nr [...] jest "nieużytkowanym lub niewykończonym obiektem budowlanym nienadającym się do remontu, odbudowy lub wykończenia". Z treści bowiem art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, który stanowił podstawę wydania kontrolowanej decyzji wynika, że jedynie w tym wypadku organ ma obowiązek nakazania rozbiórki tego obiektu. Po pierwsze - z wyjaśnień W. J. złożonych do protokółu rozprawy z dnia 7 października 2009r. (k. 74) wynika, że od czasu zrobienia dziury w ścianie przez skarżących (tj. od 2000 roku) nie użytkuje tej części budynku. Po drugie - nie można uznać za prawidłowe ustaleń organu -bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, że stan budynku w tej części faktycznie powoduje jedynie prawdopodobieństwo jego zawalenia. W aktach sprawy znajduje się bowiem również opinia sporządzona na zlecenie Sądu Okręgowego dla W. – [...] w sprawie [...] przez mgr inż. B. D., z której wynika, że "z uwagi na występowanie pęknięć nadproży oraz ubytków ściany konstrukcyjnej od strony południowej budynek stanowił i nadal stanowi zagrożenie dla użytkowników lub osób przebywających w pobliżu". Już jedynie na marginesie niniejszych rozważań wskazać należy, że nie zostało wyjaśnione czy, bez względu na spełnienie przesłanek z art. 67 ust. 1 cyt. prawa, jest możliwość odrębnego rozstrzygnięcia (np. nakazania rozbiórki) tylko co do części tego budynku. Wszystkie podniesione wyżej okoliczności stanowiące niewątpliwie wadę postępowania administracyjnego pozostają jednakże całkowicie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy gdy weźmie się pod uwagę treść art. 67 ust. 1. I tak ust. 1 tego przepisu stanowi, że jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. A zatem podmiotami, na które organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek dokonania rozbiórki obiektu budowlanego mogą być jedynie właściciel tegoż obiektu lub jego zarządca. Taka wykładnia tego przepisu - w ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, gdy weźmie się pod uwagę dodatkowo to, że przepis art. 67 został umieszczony w rozdziale 6 Prawa budowlanego "Utrzymanie obiektów budowlanych". W rozdziale tym ustawodawca nałożył określone obowiązki w zakresie stanu technicznego obiektów budowlanych na właściciela i zarządcę budynku. Żaden z przepisów tego rozdziału nie wskazuje ażeby takie obowiązki można było nałożyć na inne osoby. Okoliczność ta -jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji uszła uwadze organów orzekających w niniejszej sprawie. Poza sporem bowiem pozostaje, że W. J. nie jest właścicielem nieruchomości o nr ew. [...], na której posadowiona jest cześć budynku o bardzo złym stanie technicznym. A zatem nawet gdyby organ ustalił, że obiekt w tej części nie jest użytkowany oraz że nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia to i tak nie mógł uczynić zadość żądaniu skarżących i nakazać W. J. rozbiórkę obiektu albowiem stanowiłoby to rażące naruszenie przepisu art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Natomiast co do części obiektu posadowionego na nieruchomości nr [...] Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organu, że nie zostały spełnione przesłanki określone w cyt. przepisie. Okoliczność ta nie była także kwestionowana przez skarżących. W konsekwencji powyższego - pomimo naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe co skutkowało oddaleniem skargi. Jak zostało bowiem wskazane na wstępie jedynie wtedy Sąd uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie gdy stwierdzi takie naruszenie prawa, które ma wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skoro jedna z przesłanek warunkujących możliwość nakazania rozbiórki obiektu budowlanego w trybie art.67 ust. 1 omaw. prawa to jest posiadanie szczególnego prawa do nieruchomości - prawa własności lub zarządzania nią (w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami Dz.U. nr 115, poz. 741 ze zm.) nie została spełniona to jej brak musi skutkować wydaniem decyzji odmownej nawet przy spełnieniu pozostałych warunków zawartych w tym przepisie. Z tych wszystkich względów - w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść rozdziału 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.poz.163, nr 1348 ze zm.)