VII SA/Wa 709/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z [...] grudnia 2020 r. H.P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zatytułowaną "Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji", w której wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...], działający w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w tej sprawie. Organ wskazał, że decyzja będąca przedmiotem skargi była już kontrolowana przez sądy powszechne. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] marca 2020 r., [...] oddalił odwołanie H.P., a Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z [...] czerwca 2020 r., [...] oddalił apelację. Decyzja ta jest prawomocna i na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przysługuje stronie prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności, o czym poinformowano skarżącą w piśmie z dnia 22 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania oceny jej dopuszczalności, w szczególności do dokonania oceny czy z uwagi na przedmiot skargi sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., Nr 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zakres kognicji tych sądów został określony przepisami art. 3 § 2 i 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4); pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających (pkt 4a); akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6); akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Podkreślenia wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) i zakończone decyzją administracyjną zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej k.p.a.) wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. W myśl art. 180 § 2 k.p.a. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. Takimi szczególnymi przepisami w rozumieniu art. 180 § 1 k.p.a. są regulacje zawarte w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących, m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 83 ust. 2 tej ustawy od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwy będzie zatem sąd powszechny. Natomiast kompetencje sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ustawodawca ograniczył do spraw określonych w art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej: u.s.u.s.). Do wymienionych w tym przepisie spraw należą decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku i decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia, decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz decyzje w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego. Przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] września 2019 r. o odmowie przyznania prawa do zasiłku chorobowego i zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego. Kontrola tego rodzaju decyzji nie należy do właściwości sądów administracyjnych, gdyż nie są to sprawy wymienione w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Od tego rodzaju decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Jak wynika z odpowiedzi na skargę skarżąca z prawa do złożenia takiego odwołania skorzystała i sprawa ta była rozpoznawana przez Sąd Rejonowy w [...]Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. [...]) oraz Sąd Okręgowy w [...] (sygn. [...]). Sąd administracyjny nie jest również właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności tego rodzaju decyzji. Zgodnie z art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym zakresie Zakład prowadzi postępowanie z urzędu i tylko w przypadku, gdy uprzednio nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Zaznaczyć dodatkowo należy, iż w uchwale z dnia 11 czerwca 2013 r., I OPS 1/13 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ ta sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, lecz do właściwości sądu powszechnego (sądu ubezpieczeń społecznych) i zaskarżona decyzja była już kontrolowana przez ten sąd. Mając na uwadze powyższe, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a.