VII SA/Wa 728/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-07
Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Mirosława Kowalska, Elżbieta Zielińska – Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmowna co do skreślenia działki z rejestru zabytków została wydana z naruszeniem prawa materialnego i proceduralnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nie zebrał i nie ocenił w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności nie ustosunkował się do zarzutów skarżących wobec opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. W konsekwencji decyzja o odmowie skreślenia działki z rejestru zabytków została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego i została uchylona.Stan faktyczny
Wnioskodawcy złożyli wniosek o skreślenie działki z rejestru zabytków, argumentując, że działka nie posiada cech uzasadniających ochronę konserwatorską, m.in. z powodu zasłonięcia ekranami akustycznymi i budynkiem szkoły. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił skreślenia działki, opierając się na opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, który uznał działkę za istotny element krajobrazowy zespołu dworsko-parkowego. Skarżący zarzucili organowi błędy i pominięcie ich dowodów, w tym opinii architekta krajobrazu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z lutego 2014 r., stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi A M G, M R Z, J A M, A K, T M, S M, J M na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) lutego 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz A M G, M R Z, J A M, A K, T M, S M, J M kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją znak: (...) z dnia (...) lutego 2014r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpoznaniu wniosku (...) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) października 2013r.,odmawiającą skreślenia działki nr (...)w (...) z rejestru zabytków - działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz art. 18 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 138 § I pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) października 2013 r.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy:
Wojewódzki Konserwator Zabytków w (...) decyzją z dnia (...) marca 1974 r. wpisał do rejestru zabytków zespół dworsko-parkowy w (...)h. Wpisem objęto budynek dworu wraz z otoczeniem, tj. z założeniem parkowym, łącznie z drzewostanem i towarzyszącymi budynkami dwóch oficyn. Zgodnie z treścią ww. decyzji granica terenu podlegającego ochronie przebiega od wschodu wzdłuż alei dojazdowej i granicy zespołu technicznego ośrodka (obejmując całość alei) od południa i zachodu granicą posesji, oraz od północy obejmuje teren niezabudowany, sięgający po obszar należący do nowowzniesionej szkoły.
W uzasadnieniu wskazano, że dawny dwór w Z(...) posiadający charakter dworku staropolskiego o cechach późnoklasycystycznych, wraz z otaczającym go parkiem, posiada wartość artystyczną, architektoniczną i krajobrazową.
Wnioskiem z dnia (...) sierpnia 2012r. (...) wystąpiła o skreślenie z rejestru zabytków działki ewidencyjnej numer (...) w (...), stanowiącej część wpisanego do rejestru zabytków zespołu dworsko-parkowego.
Zdaniem wnioskodawców działka nie posiada jakichkolwiek cech, które nakazywałyby utrzymanie nad nią ochrony konserwatorskiej.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono między innymi, że z drogi krajowej numer 4 obecnie już nie widać ani dworu ani parku, gdyż są zasłonięte betonowymi ekranami akustycznymi umieszczonymi przy drodze krajowej oraz budynkiem szkoły wniesionym na działce numer (...). Działka numer (...), na której zorganizowano boisko i wybudowano obiekt socjalno-szatniowy, nie jest także bezpośrednio związana z zabytkowym parkiem, gdyż jest od niego oddzielona ogrodzeniem ze słupami z czerwone cegły
Rozpoznając złożony wniosek Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpił do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o przeprowadzenie oględzin przedmiotowego zabytku i wydanie specjalistycznej opinii.
Z przedłużonej przez Instytut opinii z dnia (...) lipca 2013r., sporządzonej w sprawie skreślenia z rejestru zabytków działki nr. ew. (...) w (...), stanowiącej cześć zespołu dworsko-parkowego wynika, że przedmiotowa działka nr (...)stanowi historyczny element zespołu dworsko- parkowego, widocznego w granicach zbliżonych do obecnych już na planie katastralnym z 1848r. Do połowy XIX w. obszar działki numer (...)wchodził w skład zespołu dworskiego, jako grunt użytkowany gospodarczo. Przekształcenie charakteru rezydencji w 2 poł. XIX w. i rozwój kompozycji ogrodowej zmieniło rolę działki. Stała się ona przedpolem widokowym dworu, obszarem podkreślającym ekspozycję kompozycji parkowej w krajobrazie wsi.
Obecnie działka nr (...) pozbawiona jest elementów komponowanych, czy innych materialnych obiektów o wartości historycznej. Stanowi wyłącznie przedpole widokowe dla dworu oraz parku. Jest oddzielona pod względem własnościowym i funkcjonalnym od dworu, podział ten jest podkreślony stałym ogrodzeniem metalowym rozpiętym między ceglanymi filarami. Elementami silnie degradującymi otoczenie dworu są współczesna zabudowa w miejscu zabudowy folwarcznej, wyróżniający się pod względem formy i kubatury budynek szkoły usytuowany w północno-wschodniej części terenu, u zbiegu drogi krajowej nr (...) i drogi lokalnej (przedłużenie alei prowadzącej do dworu) oraz ekrany akustyczne oddzielające drogę krajową od terenu wsi. Ekrany te wydzielają wnętrze krajobrazowe, w skład którego wchodzi działka nr (...). Zasięg omawianego wnętrza określają budynek szkoły, aleja, skarpa wzgórza, na którym usytuowano dwór i "ściana" zieleni parkowej oraz smuga zieleni i zabudowa wzdłuż zachodniego krańca działki nr (...). Na skutek mocnego cięcia w krajobrazie przez zmodernizowaną arterię komunikacyjną z ekranami akustycznymi zmieniła się i ograniczyła skala ekspozycji krajobrazowej zespołu dworskiego. Niemniej, działka nr (...) pozostaje istotna zarówno dla "widoku z", jak i "na" zabytek. Zdecydowanie dysharmonijny charakter mają substandardowe zabudowania szatni. Natomiast boisko sportowe, jako element nietrwały i nie generujący zagospodarowania kubaturowego, nie przesądza o degradacji całości terenu w kontekście krajobrazowym.
W konkluzji stanowiska wyrażonego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w (...) stwierdzono, że w nie zachodzą okoliczności, które umożliwiałyby skreślenie wnioskowanej części obiektu z rejestru zabytków. Nie można bowiem mówić o utracie wartości zabytkowej terenu działki numer (...), gdyż uzasadnieniem ochrony tego terenu nie są wartości historyczne w sensie materialnym, a kontekst krajobrazowy.
Ze stanowiskiem zaprezentowanym w Opinii nie zgodziła się A K. Zakwestionowała ocenę wartości krajobrazowych działki nr (...), wobec zasłonięcia je ekranami akustycznymi i tablicami reklamowymi.
Organ podkreślił, jednak, że wnioski zawarte w opinii specjalistycznej Oddziału Terenowego w (...) Narodowego Instytutu Dziedzictwa, dotyczące zakresu postępowania tj. zaistnienia przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, znajdują potwierdzenie w stanie faktycznym oraz w zgromadzonym materiale dowodowym. W stosunku do objętej wnioskiem części zespołu dworsko parkowego w (...), tj. działki numer (...) nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w ww. przepisie prawa, gdyż nie utraciła ona wartości decydujących o wpisaniu jej do rejestru zabytków. Wartości te nie zostały również zdyskwalifikowane wobec nowych ustaleń naukowych. Pomimo dokonanych negatywnych przekształceń założenia i jego otoczenia, w szczególności obudowania drogi krajowej ekranami akustycznymi, dwór ze ocalałym starodrzewem stanowią istotny, historyczny akcent krajobrazowy. Z racji tych przekształceń ograniczeniu uległy chronione wartości krajobrazowe zespołu. Zmieniła się niekorzystnie skala jego ekspozycji krajobrazowej, ograniczona do obszaru objętej wnioskiem o skreślenie działki numer (...)od strony północnej, która jest nadał istotnym elementem powiązanym przestrzennie i kompozycyjnie w całość z zespołem placowo-parkowym.
Dalej organ podkreślił, że struktura przestrzenna założenia pomimo częściowych przekształceń, zorganizowania boiska z ławkami, szatniami, podzielenia założenia ogrodzeniami - pozostała dość dobrze zachowana i nadal posiada znaczne walory historyczne, przyrodnicze i krajobrazowe. Ochrona wartości ekspozycyjnej obiektu (parku z dworem) w obecnym stanie faktycznym jest nadal zasadna i konieczna.
Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, iż nie dostrzegł konieczności zlecenia powtórnej opinii w przedmiocie skreślenia działki nr (...) z rejestru zabytków, gdyż stan faktyczny sprawy nie jest sporny natomiast różna jest jego ocena.
Zdaniem organu wartość krajobrazowa założenia dworskiego w (...) jest samoistną wartością zabytkową obszaru wpisanego do rejestru zabytków, nie należy więc interpretować jej ściśle wedle definicji otoczenia zabytku, zawartej w przepisie art. 13 pkt 15 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Minister podkreślił, że nie zgadza się ze sformułowaniem wniosku końcowego opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia (...) lipca 2013r., co nie deprecjonuje ustaleń stanu faktycznego w niej zawartych.
Podsumowując swoje rozważania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że nie doszło też do trwałego przekształcenia funkcji oraz charakteru działki (...). Również walor ekspozycyjny (interpretowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa jako przedpole widokowe dla zespołu dworsko-parkowego w (...)) – nie został utracony. Co prawda ekspozycja głównej części parku w (...) jest obecnie skrócona wobec wzniesienia ekranów akustycznych wzdłuż drogi krajowe, od północy wgląd na cały zespół możliwy jest z ciągu pieszego, biegnącego m.in. wzdłuż działki nr ewid. (...). Jednak ta skrócona perspektywa nie musi być sytuacją permanentną, ponieważ ekrany akustyczne nie są obiektami budowlanymi o trwałym i nieodwracalnym charakterze. Natomiast zespół budynków szkoły zajmujący wydzieloną działkę u zbiegu ulic (...) i (...), ma znaczący, aczkolwiek ograniczony poprzez swoje usytuowanie, wpływ na walory ekspozycyjne samej działki nr ewid. (...).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) lutego 2014r., wnieśli (...).
Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 kpa. oraz przepisów prawa materialnego – art. 3 pkt 1 i 15 w związku z art. 6 ust. 1 i 9 ust. 1 i 2, a także art. 13 ust. 1,2,5 i 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Podstawowy zarzut dotyczy naruszenia przepisów postępowania skarżący uzasadniają wydaniem zaskarżonej decyzji wyłącznie w oparciu o opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa, która zawiera szereg błędów, przekłamań i nieścisłości. I choć Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego trafnie wskazuje, iż działka nr (...) będąca przedmiotem wniosku o skreślenie nie jest indywidualnie wpisana do rejestru zabytków, a jedynie jako element zespołu dworsko-parkowego, to jednak nie sposób jest uznać, aby owa działka (odrębna od nieruchomości, na której posadowiony jest dwór oraz na której znajduje się starodrzew) zachowała jakiekolwiek walory, które przemawiałyby przeciwko skreśleniu jej z rejestru zabytków.
Zdaniem skarżących organ całkowicie zignorował ich twierdzenia dotyczące, w obecnym stanie na gruncie, braku walorów widokowo-krajobrazowych działki nr (...). Stanowisko to potwierdzone zostało w przedłożonej informacji Architekta Krajobrazu z dnia (...) marca 2014r., w przedmiocie stwierdzonych braków merytorycznych opinii Narodowego Instytucji Dziedzictwa z dnia (...) lipca 2013r. w zakresie analizy powiązań widokowych, a w konsekwencji braku rzeczywistych podstaw do orzekania w sprawie.
Zgodnie z tą informacją nieodzownym elementem badania poprzedzającego wydanie opinii powinna być analiza widoczności "z i na" obiekt zabytkowy przedstawiona graficznie wraz z dokumentacją fotograficzną, a nie oględziny działki, która stanowiła przedpole i w takim charakterze została wpisana do rejestru zabytków zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Architekta Krajobrazu, należało opracować analizy widokowe z punktu widzenia dworu na wszystkich osiach widokowych w warunkach zimowych (drzewa nieulistnione) i w warunkach letnich (drzewostan ulistniony). Tymczasem w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek załącznika graficznego. Dopiero bowiem tak sporządzona opinia dałaby szansę na jednoznacznie określenie, jak bardzo została zdegradowana ekspozycja zabytku w krajobrazie i jakie są realne perspektywy odtworzenia powiązań widokowych, zwłaszcza uwzględniając okoliczności, że zarówno materiały historyczne, jak i dokumentacja konserwatorska potwierdza, że działka (...) nie posiada żadnych innych wartości niż widokowo-krajobrazowe. Trudno mówić o walorach widokowych w sytuacji, gdy ekrany akustyczne otoczyły działkę i to od strony od której ma ona mieć walory ekspozycyjne. Ekrany akustyczne są trwałym elementem nowowybudowanej drogi krajowej nr (...). Skoro zatem konserwator zabytków w sprawie zabudowania ekranami działki nr (...) nie formułował żadnych zastrzerzeń to można domniemywać, że brak było potrzeby ochrony ekspozycji widokowej.
Podsumowując tę część zarzutów skarżący podkreślili, że w chwili obecnej nie istnieją już żadne walory widokowe czy krajobrazowe działki, albowiem zostały one zdegradowane poprzez zabudowę budynkiem szkoły (w latach dziewięćdziesiątych jeszcze znacząco podwyższonym) oraz zasłonięcie jej, a w konsekwencji i zabytkowego dworu ekranami akustycznymi, dodatkowo podwyższonymi w ostatnim czasie i rozszerzonymi na prawie całą długość działki nr (...).
Podważenie ustaleń organu w powyższym zakresie musi przełożyć się na wskazanie, iż doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego. O ile bowiem przedmiotem wpisu do rejestru zabytków może być również otoczenie zabytku (art. 9 ust. 2 ustawy) to wymaga to jednak jednoznacznego przesądzenia, że otoczenie to zapewnia ochronę wartości zabytkowych zabytku oraz ochronę zabytku przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. W niniejszej sprawie żadnego z tych wymogów nie spełnia działka (...).
Podnosząc powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o je oddalenie i podtrzymał swoją argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zaskarżoną decyzją odmówiono skreślenia z rejestru zabytków działki ewid. nr (...) w (...), stanowiącej część wpisanego do rejestru zabytków, zespołu dworsko-parkowego w (...).
Art. 13 ust 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi, iż:
1. Zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru.
2. Przepis ust. 1 stosuje się do skreślenia z rejestru części zabytku.
Analiza przepisu pozwala na stwierdzenie, że jedynie zaistnienie wskazanych nim przesłanek, tj. utrata wartości historycznej, artystyczne lub naukowej zabytku na skutek jego zniszczenia albo brak potwierdzenia w nowych ustaleniach naukowych wartości będącej podstawą wydania decyzji o wpisie, daje podstawę do podjęcia przez organ ochrony konserwatorskiej decyzji o skreśleniu zabytku z rejestru.
Zespół dworsko-parkowy w (...) został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w (...) z dnia (...) marca 1974r., pod nr (...). W decyzji określono także granice terenu podlegającego ochronie. W granicach tych znalazła się m.in. działka nr (...), będąca przedmiotem kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia z uwagi na to, iż stanowiła przedpole widokowe dla dworu i parku.
Jak trafnie wskazał organ, w dacie wpisywania zespołu dworskiego w (...) do rejestru zabytków obowiązywała ustawa o ochronie dóbr kultury z dnia (...) lutego 1962r. W myśl art. 5 ustawy, pod względem rzeczowm przedmiotem ochrony mogły być w szczególności dzieła budownictwa, urbanistyki i architektury, niezależnie od ich stanu zachowania, jak historyczne założenia urbanistyczne miast i osiedli, parki i ogrody dekoracyjne, cmentarze, budowle i ich wnętrza wraz z otoczeniem oraz zespoły budowlane o wartości architektonicznej, a także budowle mające znaczenie dla historii budownictwa. Ustawa uwzględniała zatem kwestie widoku na zabytek i widoku z zabytku.
Podstawową kwestią wymagająca w sprawie oceny i rozstrzygnięcia organu było zatem ustalenie, czy działka nr (...) posiada nadal wartość, która stanowiła podstawę objęcia jej decyzją o wpisie do rejestru.
Z akt postępowania wynika, że głównym i w zasadzie jedynym dowodem w tym przedmiocie poza oględzinami obiektu, była opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w (...) z dnia (...) lipca 2013r.
Z opinii wynika, że "(...) przedmiotowa działka jest zagospodarowana doraźnie na cele sportowe, powstało na niej polowe boisko piłkarskie. Znajdują się na niej substandardowe szatnie dla sportowców oraz ławki dla widzów. Boisko nie jest obecnie używane, gdyż nie zgadzają się na jego użytkowanie właściciele działki. Po wschodniej stronie działki przebiega aleja kasztanowa należąca do zabytkowego parku. Granice działki wyznaczają: od wschodu aleja kasztanowa, od południa metalowe ogrodzenie części zespołu dworskiego z dworem i parkiem, od zachodu niekompletne ogrodzenie z siatki i smuga zieleni, odgradzające działkę od posesji należącej do innego właściciela, od północy granica działki nr (...) oraz teren szkolny. Działka nr (...) w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi (...) przeznaczona została na szkolny ośrodek sportu i rekreacji, co kłóci się z aktualnym stanem własnościowym terenu (...). W chwili obecnej (1 polowa 2013) działka nr (...)jest oddzielona pod względem własnościowym i funkcjonalnym od dworu (zmiana właściciela, sprzedaż części zespołu z parkiem i rezydencją). Ów podział jest podkreślony odgrodzeniem obszaru dworu i parku stałym ogrodzeniem metalowym, rozpiętym między ceglanymi filarami. Silnymi akcentami degradującymi, lub zmieniającymi otoczenie dworu są: współczesna zabudowa w miejsce zabudowy folwarcznej, wyróżniający się pod względem formy i kubatury budynek szkoły usytuowany w północno wschodniej części terenu, u zbiegu drogi krajowej i drogi lokalnej oraz ekrany akustyczne oddzielające drogę krajową nr (...)od terenu wsi. Ekrany wydzielają wnętrze krajobrazowe, w skład którego wchodzi działa nr (...), a zasięg wnętrza określają budynek szkoły, aleja, skarpa wzgórza na którym usytuowano zieleni a także zabudowa wzdłuż zachodniego krańca działki nr (...). Na skutek mocnego cięcia w krajobrazie przez zmodernizowaną arterię komunikacyjną (droga krajowa nr (...)) i ekrany akustyczne zmieniła się i ograniczyła skala ekspozycji krajobrazowej zespołu dworskiego. Jednak działka nr (...) pozostaje istotna zarówno dla "widoku z", jak i "na" zabytek. Zdecydowanie dysharmonijny charakter mają substandardowe zabudowania szatni. Natomiast boisko sportowe, jako element nietrwały i nie generujący zagospodarowania kubaturowego, nie przesądza o degradacji całości terenu w kontekście krajobrazowym."
Dalej w Opinii stwierdzono, że "działka nr (...) pozbawiona jest elementów komponowanych, czy innych materialnych obiektów o wartości historycznej. Stanowi wyłącznie przedpole widokowe dla dworu oraz parku (...) ów kontekst krajobrazowy mimo postępującej degradacji otoczenia zespołu dworskiego wciąż zachowuje znaczenie." Tym samym "(...) nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, umożliwiające skreślenie obiektu z rejestru."
Powyższa Opinia została zaakceptowana i przyjęta przez organ choć Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że nie zgadza się z wnioskami końcowymi Opinii, z których m.in. wynika, że "(...) W świetle obecnie obowiązującej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami działka nr (...) najpełniej daje się określić jako "otoczenie zabytku". Jak stanowi art. 3 pkt 15 cytowanej ustawy "otoczenie, to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych".
Analizując tak przedstawione stanowisko stwierdzić należy, że organ w istocie nie wykazał zasadności swojego twierdzenia, co do dalszego istnienia wartości działki nr (...), która były podstawą wpisania je do rejestru zabytków.
W związku z powyższym podkreślić należy, że zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów wyrażonymi w art. 77 § 1 i 80 kpa organ administracji publicznej ma obowiązek podjąć wszelkie czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dane okoliczności zostały udowodnione.
W ocenie Sądu postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem powyższych zasad sformułowanych w art. 77 § 1 i 80 kpa, co oznacza także naruszenie art. 7 kpa, który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego opierając swoje rozstrzygnięcie na Opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia (...) lipca 2013r. całkowicie pominął ocenę przyjętych w Opinii ustaleń w szczególności w kontekście stawianych tym ustaleniom zarzutów przez skarżących.
Już bowiem na etapie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący przedstawili zastrzeżenia wskazując na "(...) błędy, przekłamania i nieścisłości" Opinii, do których organ miał obowiązek ustosunkować się.
Skarżący przedłożyli także dokumentację fotograficzną, która w ich ocenie całkowicie neguje twierdzenia o walorach widokowych czy krajobrazowych działki (...). Cała rozbudowana dokumentacja przedstawiona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została całkowicie pominięta przez organ.
Podkreślić w związku z tym należy, że decyzja wydawana na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami powinna być zgodna nie tylko z zasadami ogólnymi kpa i wynikającymi z nich dyrektywami interpretacyjnymi: przekonywania, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do organów państwa, rozstrzygania wątpliwości na korzyść obywatela ale także powinny uwzględniać interes społeczny i słuszny interes strony, oraz być szczególnie starannie uzasadniona. Oznacza to, że organ ma obowiązek ustalenia i rozważania stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób, dokonania subsumcji, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wnikliwie rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie poparte logicznymi argumentami powinno być ich konsekwencją. Tym bardziej jest to istotne, gdy organ rozstrzyga wniosek strony negatywnie. Niezachowanie powyżej wskazanych zasad, powoduje, że decyzja taka nosi cechy dowolności.
Z wyżej wskazanych przyczyn zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia (...) października 2013r., zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz przepisów postepowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ wyda decyzję z uwzględnieniem powyższych ocen.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło