VII SA/Wa 729/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2016 r. odmawiającego J. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [....] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 809,33 zł. Wskazał, że nie może pracować fizycznie z powodu wypadku, po którym posiada niedowład ręki i musiał mieć amputowany palec. Posiadany majątek obejmuje przyczepę kempingową o pow. 57 m2, ziemię rolną o pow. 4,9327 ha przekazaną w dzierżawę w zamian za emeryturę KRUS, działkę budowlaną o pow. 2262 m2, samochód osobowy fiat o wartości 17 000 zł, rocznik 2007. Wnioskodawca ponadto wskazał, że nastąpił zwrot mobilnego domku typ 2W9 z tytułu zwrócenia darowizny od fundacji F.[...] "S." w R. S. (wartość domku około 60 000 zł). Skarżący podał, że posiada pożyczkę w wysokości 14 000 zł. Określił wydatki na internet 43,05 zł, prąd 39 zł (co dwa m-ce), ubezpieczenie OC przyczepy mieszkalnej 76 zł (rocznie), gaz 45 zł (rocznie), opał 350 zł (rocznie). W piśmie z dnia 28 maja 2016 r. wnioskodawca wskazał, że posiada umowę o kredyt konsolidacyjny w kwocie 22 540,35 zł, który umożliwia spłatę w całości wcześniej zaciągniętych pożyczek w kwocie 14 000 zł. W tym kredycie zawarta była pożyczka 5 000 zł, która zużyta została na cele bytowe (umeblowanie, ubranie, żywność, opłacenie PZU). Wskazał, że z fundacji F.[...] "S." w R. S. nie pobiera wynagrodzenia. Do pisma dołączono kopie: umowy darowizny wraz z umową majątkową małżeńską o rozdzielności majątkowej, uchwały nr 16/2015 fundacji F.[...]. "S." w R. S., PIT 40A (z którego wynika, że wnioskodawca uzyskał w 2015 r. dochód w kwocie 10 977 zł), faktur, umowy o kredyt konsolidacyjny, decyzji KRUS o wysokości emerytury, harmonogramu spłaty pożyczki, uchwały o przejęciu pokoiku Badacza Technicznego, protokołu zdawczo – odbiorczego, uchwały o zwrocie mobilnego domku badań technicznych, faktury nabycia wykonania i dostarczenia mobilnego obiektu mieszkaniowo – usługowego, umowy zamiany nieruchomości, umowy darowizny. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Stwierdził, że nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego. Zauważył, że z nadesłanego wniosku, okoliczności sprawy i dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu (w szczególności z aktu notarialnego z dnia 27 września 2007 r.) nie wynika, by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca posiada kilka nieruchomości (co najmniej 8 działek o pow. 6 950 m2), samochód osobowy, przyczepę kempingową. W grudniu 2014 r. nabył za kwotę 98 000 zł mobilny obiekt mieszkaniowo – usługowy (umowa nabycia, wykonania i dostarczenia z dnia 18 grudnia 2014 r.). Okoliczności te wskazują, że pomimo uzyskiwania niewysokiej emerytury wnioskodawca posiada środki na prowadzenie inwestycji. Wskazał również, że skarżący w niniejszej sprawie dokonał zgłoszenia budowy na okres 120 dni budynku tymczasowego do badań naukowo-technicznych. Przedmiot sprawy nie wskazuje zatem, by strona dysponowała tylko środkami na zaspokojenie niezbędnych i koniecznych potrzeb życiowo – bytowych, skoro stać ją na wykonywanie budowy obiektu tymczasowego. Z danych zawartych we wniosku nie przedstawia się zatem obraz skarżącego jako osoby ubogiej, której środki pozwalają na zaspokojenie jedynie koniecznych potrzeb życiowych, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Podkreślił, że przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Wnioskodawca nie jest pozbawiony środków do życia i pozyskanie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie możliwe. Okoliczności te świadczą o tym, iż skarżący nie pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wniósł skarżący podnosząc, że postanowienie z dnia 22 czerwca 2016 r. jest wadliwe, bowiem przedłożone przez skarżącego dokumenty zostały błędnie zinterpretowane. Skarżący podał, że posiada: 1) siedlisko emeryta rolnika składające się z dz. bud. 10/6, 10/5,10/4 o łącznej powierzchni 2262 m², 2) samochód Fiat Panda rok produkcji 2007 o wartości 15 000 zł, 3) ziemię rolną o powierzchni 4 937 ha przekazaną w dzierżawę za emeryturę rolniczą, 4) domek mobilny o wartości 60 000 zł. Dodał, że otrzymuje emeryturę w kwocie 809 zł miesięcznie i z tej kwoty opłaca raty kredytu ok. 400 zł. Do sprzeciwu dołączył dowód uiszczenia opłaty za energię elektryczną w kwocie około 34 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowe zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 15 marca 2016 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), które weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych prawidłowo oceniając sytuację majątkową skarżącego. Strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Z formularza PPF oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 809,33 zł. Posiada majątek, który obejmuje: przyczepę kempingową o pow. 57 m2 (wartość ok. 60 000 zł), ziemię rolną o pow. 4,9327 ha przekazaną w dzierżawę w zamian za emeryturę KRUS, działkę budowlaną o pow. 2262 m2, samochód osobowy fiat o wartości około 15 000 zł. Skarżący podał, że posiada pożyczkę w wysokości 14 000 zł. Określił wydatki na internet 43,05 zł, prąd 39 zł (co dwa m-ce), ubezpieczenie OC przyczepy mieszkalnej 76 zł (rocznie), gaz 45 zł (rocznie), opał 350 zł. (rocznie). Wnioskodawca wskazał, że posiada umowę o kredyt konsolidacyjny w kwocie 22 540,35 zł, który umożliwia spłatę w całości wcześniej zaciągniętych pożyczek w kwocie 14 000 zł. W tym kredycie zawarta była pożyczka 5 000 zł, która zużyta została na cele bytowe (umeblowanie, uzupełnienie ubrania, żywność, opłacenie PZU). Wskazał, że z fundacji F.[...] "S." w R. S. nie pobiera wynagrodzenia. Wobec takiej sytuacji finansowej skarżącego nie sposób uznać, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, które na obecnym etapie postepowania wynoszą 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Nie można zgodzić się z twierdzeniem zawartym w sprzeciwie, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy wskazuje, że ponoszenie kosztów postępowania jest dla skarżącego zbyt obciążające. Stwierdzić bowiem należy, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Podkreślić jednocześnie trzeba, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto należy wskazać, że majątek nieruchomy skarżącego może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli stronie brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Wobec tego Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy, badając szczegółowo sytuację materialną strony i dokonując porównania wysokości kosztów sądowych z jej możliwościami finansowymi, zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.