VII SA/Wa 732/17
WyrokWSA w Warszawie2018-01-25
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Joanna Gierak-Podsiadły, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może odmówić wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę rurociągu naftowego, jeśli brak jest dokumentacji potwierdzającej legalność jego budowy, a postępowanie cywilne w sprawie służebności przesyłu zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem oddalającym powództwo o usunięcie rurociągu?Ratio decidendi
Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę rurociągu naftowego. Uzasadniono to tym, że brak dokumentacji sprzed kilkudziesięciu lat nie przesądza o samowoli budowlanej, zwłaszcza w kontekście strategicznego znaczenia inwestycji i informacji o wydanej decyzji lokalizacyjnej. Ponadto, prawomocne orzeczenie sądu powszechnego o zasiedzeniu służebności przesyłu stanowiło prejudykat wiążący dla organów administracji, wykluczając możliwość ponownego badania kwestii legalności posadowienia rurociągu w kontekście żądania rozbiórki.Stan faktyczny
Skarżący J. J. domagał się wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nitki awaryjnej rurociągu naftowego, twierdząc, że został wybudowany samowolnie. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wydania takiej decyzji, wskazując na brak dowodów samowoli budowlanej, istnienie decyzji lokalizacyjnej z lat 60. oraz prawomocne orzeczenie sądu powszechnego o zasiedzeniu służebności przesyłu na rzecz właściciela rurociągu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sekretarz sądowy Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...], znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. J. reprezentowanego przez radcę prawnego L. O. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] listopada 2016 r., Nr [...], znak: [...], odmawiającej wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nitki awaryjnej rurociągu naftowego na odcinku przebiegającym przez działkę nr ew. [...], obecnie po podziale przez działkę nr ew. [...] położoną w miejscowości P. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że 8 lipca 2009 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] wpłynął wniosek J. J. dotyczący wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę rurociągu naftowego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] we wsi P..
Pismem z 23 września 2011 r. organ powiatowy powiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie legalności budowy rurociągu naftowego - nitka awaryjna na odcinku przebiegającym przez działkę nr ew. [...] we wsi P..
Decyzją z [...] listopada 2016 r., Nr [...], znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974 r. odmówił wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nitki awaryjnej rurociągu naftowego na odcinku przebiegającym przez działkę nr ew. [...] obecnie po podziale przez działkę nr ew. [...] położoną w miejscowości P..
Rozpoznając odwołanie J. J. od ww. decyzji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.
Przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ powiatowy była ocena legalności realizacji nitki awaryjnej rurociągu naftowego na odcinku przebiegającym przez działkę nr ew. [...] obecnie po podziale przez działkę nr ew. [...] położoną w miejscowości P..
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalił, że przedmiotowa inwestycja, tj. budowa rurociągu naftowego zarówno podstawowego jak i jego nitki awaryjnej realizowana była w oparciu o decyzję lokalizacyjną wydaną przez Komisję Planowania z 18 lutego 1966 r. (w aktach sprawy brak jest egzemplarza w/w decyzji). Organ powiatowy mimo rozlicznych starań nie uzyskał jednak zarówno od właściciela przedmiotowego rurociągu jak i urzędów z którymi podjął korespondencję (tj. m. in. Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Gospodarki, Archiwum Akt Nowych oraz Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej) dokumentów związanych z budową przedmiotowego rurociągu i zawierających pozwolenie na jego realizację.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że sporna inwestycja realizowana była w oparciu o obowiązujące w dacie jej budowy przepisy. Budowa przedmiotowego rurociągu - ze względu na jego strategiczne znaczenie dla gospodarki energetycznej - musiała zostać poprzedzona stosownymi pozwoleniami. Wskazuje na to informacja o wydanej w/w decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] lutego1966r. Trudności w dotarciu do dokumentacji związanej z realizacją rurociągu wynikają nie tylko ze znacznego upływu czasu od daty jego powstania, ale także z uwagi na fakt, że jak ustalił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] budowa rurociągu opatrzona była klauzulą tajności i była to w ówczesnym czasie inwestycja o znaczeniu krajowym.
Organ drugiej instancji podkreślił, że w dacie realizacji przedmiotowego rurociągu obowiązujące przepisy nie obligowały inwestora, czy też organów administracji do przechowywania dokumentacji związanej z realizacją obiektów budowlanych. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt SA/Wr 45/08: "Skoro bowiem przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora, ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat, to z faktu, że nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę danego obiektu budowlanego nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Taki wniosek byłby przedwczesny również w obecnym stanie prawnym, bowiem nawet gdyby z jakiś przyczyn nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego zrealizowanego pod rządami Prawa budowlanego z 1994 r., dopuszczalne byłoby dowodzenie wszelkimi innymi dowodami, że obiekt ten nie został samowolnie wzniesiony. Nie można przecież wykluczyć, że dokumentacja dotycząca danego obiektu została utracona na przykład wskutek pożaru, powodzi lub innych podobnych zdarzeń ".
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego istotną kwestią, wpływającą na konieczność odmowy wydania decyzji nakazującej rozbiórkę spornej inwestycji jest także fakt zakończenia postępowania cywilnego w sprawie dotyczącej usunięcia przedmiotowego rurociągu z działki skarżącego. Wyrokiem z [...] czerwca 2016 r., w sprawie o sygn. akt [...] Sąd Okręgowy oddalił powództwo J. J. i M. J. przeciwko właścicielowi rurociągu w tej sprawie. Wyrok powyższy jest prawomocny i został poprzedzony postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] o nabyciu przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu na tej nieruchomości przez P. S.A. Postanowienie także stało się prawomocne. Te rozstrzygnięcia wskazują, że Sądy nie dostrzegły konieczności usunięcia spornego rurociągu z działki odwołującego się.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że dalsze prowadzenie postępowania w ramach nadzoru budowlanego byłoby sprzeczne z dyspozycją art. 365 k.p.c., zgodnie z którą orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Norma zawarta w tym artykule gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. W sytuacji gdy w stosunku do danego przedmiotu postępowania wydano już prawomocne orzeczenie to kolejne postępowanie w którym pojawia się ta sama kwestia nie podlega ona już ponownemu badaniu. Związanie orzeczeniem oznacza niedopuszczalność prowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2008 r. sygn. akt IV CSK 441/07).
W podsumowaniu uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ powiatowy prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i zasadnie orzekł o odmowie wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nitki awaryjnej rurociągu naftowego na odcinku przebiegającym przez działkę nr ew. [...] obecnie po podziale przez działkę nr ew. [...] położoną w miejscowości P..
Dodatkowo odnosząc się do zarzutów i wywodów zawartych w odwołaniu organ drugiej instancji wskazał, że pozostają one bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. W świetle materiału dowodowego organ nie podziela stanowiska skarżącego o rzekomym faworyzowaniu właściciela spornej inwestycji. Postępowanie w niniejszej sprawie choć zakończone niezgodnie z oczekiwaniami wnioskodawcy przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi procedurami. Na żadnym jego etapie strona skarżąca nie została pozbawiona przysługujących jej na podstawie przepisów uprawnień. Odmienna ocena zasadności wydanej w niniejszej sprawie decyzji nie przesądza o faworyzowaniu, którejkolwiek ze stron postępowania.
Poruszane w odwołaniu kwestie związane z rzekomą samowolną realizacją w/w rurociągu wyjaśnione zostały w treści uzasadnienia niniejszej decyzji. Ocena uciążliwości związanych z istnieniem na działce skarżącego przedmiotowej inwestycji nie leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł J. J. reprezentowany przez radcę prawnego L. O..
Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została ona wydana cyt. "z:
I. naruszeniem prawa materialnego, tj.: 1) art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. nr 38 poz. 229 z późn. zm., dalej jako Prawo budowlane z 1974 r.) poprzez jego niewłaściwą interpretację przejawiającą się w przyjęciu domniemania, iż skoro realizacja inwestycji w postaci budowy rurociągu naftowego nastąpiła w latach 60-tych dwudziestego wieku to brak dokumentu świadczącego o legalności budowy nie może powodować orzeczenia nakazu przymusowej rozbiórki obiektu z uwagi na oto, że dokument ten z uwagi na upływ czasu mógł ulec pożarowi, powodzi lub innym podobnym zdarzeniom, podczas gdy w/w regulacja nie zawiera wskazanego domniemania prawnego, a ponadto wynika z niej, że dla orzeczenia nakazu przymusowej rozbiórki podstawową kwestią jest ustalenie, czy inwestycja nastąpiła w zgodzie z przepisami obowiązującymi w dacie jej budowy, a wobec tego przyjmowanie domniemania faktycznego utraty pozwolenie na budowę w pożarze, powodzi lub innym podobnym zdarzeniu bez jakiegokolwiek uprawdopodobnienia tych okoliczności jest całkowicie nieuprawnione; 2) art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. przez jego niezastosowanie, podczas gdy fakt wybudowania rurociągu naftowego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na cudzej nieruchomości, bez dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tak dalece ogranicza warunki użytkowe właściciela nieruchomości, że niemożliwym jest prowadzenie na nieruchomości jakkolwiek działalność gospodarczej, zamieszkanie na niej oraz jej zbycie, co w konsekwencji powoduje, że właściciel samowolnie zbudowanego obiektu korzysta z cudzej nieruchomości w sposób szerszy niż jej właściciel, którego to pozbawia się praktycznie wszystkich uprawnień składających się na treść prawa własności, 3) naruszenie art. 37 ust. 2 Prawa budowlane z 1974 r. przez jego niezastosowanie, podczas gdy fakt budowy obiektu budowlanego na cudzej nieruchomości bez zgody właściciela i bez dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi w myśl tej regulacji "inne ważne przyczyny", które uzasadniają wydanie przez organ administracji państwowej decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy;
II. z naruszeniem prawa formalnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:1) art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie polegające na:·nieprzeprowadzeniu czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności, czy nitka awaryjna rurociągu jest użytkowana lub, czy istnieje przynajmniej potencjalna możliwość albo potrzeba jej użytkowania, co w konsekwencji prowadzi do konkluzji, iż okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, podczas gdy dla ustalenia czy inwestycja powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi, mienia, lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych okoliczności te mają kluczowe znaczenie;· nieprzeprowadzeniu czynności mających na celu przynajmniej uprawdopodobnienie okoliczności utraty pozwolenia na budowę na skutek pożaru, powodzi lub innych zdarzeń pomimo, że P. S. A. jako strona przedmiotowego postępowania na której również ciąży inicjatywa dowodowa, przez siedem lat trwania postępowania nawet nie sygnalizowało takich twierdzeń, natomiast organ przyjął je niejako z urzędu i postawił znak równości między upływem czasu, a możliwością utraty dokumentu wskutek w/w zdarzeń i oparł na takim wywodzie decyzji administracyjnej podczas gdy z treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji; 2) art. 8 k.p.a. przez faworyzowanie ekonomicznie uprzywilejowanej strony będącej jednoosobową spółką Skarbu Państwa, co przejawia się w wydawaniu orzeczeń na jej korzyść (zawieszanie postępowania, odmowa nakazu rozbiórki rurociągu) przy jednoczesnym nieuwzględnianiu wniosków skarżącego oraz nakazywaniu mu, w równolegle toczącym się postępowaniu (znak: [...]) rozbiórki budynku mieszkalnego zbudowanego bez pozwolenia na budowę, co w konsekwencji powoduje, że odwołujący, który dokonał samowoli budowlanej na swojej nieruchomości jest stawiany w gorszej pozycji niż podmiot, który dokonując samowoli czynił to na szeregu cudzych nieruchomości bez zgód ich właścicieli, a czemu to organy prowadzące niniejsze postępowanie dały wyraz w: uzasadnieniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. stwierdzając, że skoro budowa rurociągu był realizowana przez państwo, a obecnie rurociąg znajduje się w zarządzie jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, to wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę "byłoby co najmniej niewłaściwe"; natomiast organ II instancji wywodzi z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wniosków przemawiające na korzyść ekonomicznie uprzywilejowanej strony pomimo, że są one całkowicie nietrafione i bezpodstawne, tj. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wzmacnia tezy o słuszności swojego stanowiska poprzez powoływanie się na orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] ([...]) stwierdzające zasiedzenie przez P. S. A. służebności gruntowej o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu, gdy tymczasem w/w rozstrzygnięcie potwierdza tylko, że gdyby inwestycja wykonana została zgodnie z prawem, sąd nie mógłby orzec o ustanowieniu służebności - podczas gdy z regulacji zawartej w art. 8 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników, co przejawia się także w równości wobec prawa uczestników postępowania i niedopuszczalności uwzględniają interesy tyko jednej ze stron, kompletnie ignorując interes drugiej strony".
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego, według norm przepisanych.
Stanowisko skarżącego znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.
Sąd podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne (z zastrzeżeniem, które poniżej zostanie omówione).
Organ zasadnie ocenił brak podstaw do przyjęcia, że przedmiotowy obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej. Tym samym nie było możliwe rozważanie konieczności orzeczenia nakazu rozbiórki, wobec braku możliwości legalizacji obiektu w świetle art. 37 i nast. ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy.
Ma rację skarżący, że przed dniem 1 stycznia 1995 r. toteż stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1409, ze zm.), do likwidacji skutków, powstałych w rezultacie samowoli, zastosowanie mają przepisy ustawy - Prawa budowlanego z 1974 r. Jednak teza o tym, że cyt. "realizacja powyższej inwestycji nastąpiła w sposób samowolny" jest zupełnie dowolna w świetle argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Słusznie też wskazuje skarżący - ustawa Prawo budowlane z 1974 r. ani obecnie obowiązujące prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 1994 r. nr 89 poz. 414) nie zawierają w swojej treści normy prawnej, która uprzywilejowywałaby inwestycje dokonane w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Jednak w toku niniejszego postępowania przesłankowo wykazano, że dla niniejszej inwestycji wydana została stosowna decyzja o pozwoleniu na budowę, tym samym obiekt nie powstał w warunkach samowoli budowlanej. Dokumentacja zachowana oraz ranga inwestycji, w ramach której obiekt powstał upewnia o jego legalności. Orzeczenie w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu nie świadczy o braku pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu sprzed kilku dziesięcioleci.
O braku legalności obiektu wbrew zarzutom skargi nie może świadczyć i to, że P. Spółka Akcyjna nie było w stanie wylegitymować się decyzją o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji oraz to, że do takiego dokumentu nie dotarły organy w toku postępowania w niniejszej sprawie. Zasadnie ustalono i oceniono, że brak dokumentacji sprzed pięćdziesięciu lat nie stanowi o fakcie realizacji obiektu w warunkach samowoli budowlanej.
Wbrew zarzutom skargi nie doszło do uchybienia przepisom prawa materialnego przez niezastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. i ustalenia faktu posadowienia rurociągu na nieruchomości skarżącego, które nie powoduje "niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia". Powtórzmy ten przepis miałby zastosowanie w odniesieniu do inwestycji, która powstała w warunkach samowoli budowlanej. Jak wskazano zaś powyżej takie ustalenie nie miało miejsca w świetle materiału dowodowego sprawy.
Skarżący stawiając tezę o rurociągu, który powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi, dla mienia, niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia zdaje się zapominać, że relacje te odnosi do samowolnie wybudowanego budynku, co do którego zapadły ostateczne i prawomocne orzeczenia o nakazie rozbiórki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 sierpnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 792/09 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1924/09 ).
Także wbrew zarzutom skargi w okolicznościach sprawy nie miała zastosowania regulacja ustęp 2 artykułu 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym "terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1."
W sprawie nie ma dowodów na to, że obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej i z naruszeniem prawa własności ówczesnych właścicieli nieruchomości. Istnienie obiektu nie było kwestionowane jak podaje skarżący co najmniej do 1993 r., zatem nie tylko przez ponad 30 lat od daty budowy, ale też ponad 10 lat od momentu zmiany warunków społeczno politycznych po roku 1989.
Jako nieuzasadniony, ocenić należy również zarzut braku wyjaśnienia, z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, okoliczności, czy przedmiotowy obiekt cyt. " jest obecnie użytkowany lub istnieje przynajmniej potencjalna możliwość takiego użytkowania". Te faktyczne okoliczności związane z eksploatacją obiektu pozostają w oczywisty sposób w oderwaniu od prawnej oceny możliwości wydania nakazu rozbiórki po myśli żądania skarżącego, w oparciu o przepis art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Sąd stwierdza, że w toku postepowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia zasad opisanych w art. 8, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Wyczerpano wszystkie możliwości prawidłowego zebrania materiału dowodowego. Dokonano prawidłowej oceny okoliczności sprawy, w pełni uzasadniającej podjęte rozstrzygnięcie.
Strony postępowania przywoływały sprawę zakończoną wyrokiem Sądu Okręgowego w Płocku z 9 czerwca 2016 r., sygn. akt IV Ca 419/11, którym oddalono powództwo o nakazanie P. S. A. usunięcia rurociągu z działki skarżącego.
Przepis art. 365 § 1 k.p.c. stanowi - orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jest zatem przepisem prawa materialnego, który dotyczy także sądów administracyjnych. Wywiera określone skutki w sferze materialnoprawnej.
W uzasadnieniu ww. wyroku sądu powszechnego wskazano, że Sąd II instancji przeprowadził w postępowaniu apelacyjnym dowód z dokumentu urzędowego w postaci prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2014 r. wydanego w sprawie sygn. akt [...], zgodnie z którym pozwana spółka nabyła przez zasiedzenie z 30 grudnia 2000 r. służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu, obciążającą nieruchomość powodów polegającą na znoszeniu istnienia posadowionych na nieruchomości obciążonej urządzeń przesyłowych, prawie korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonania konserwacji, remontów i przebudowy urządzeń przesyłowych. Postanowienie to zapadło po wydaniu zaskarżonego wyroku.
Sąd powołując się na art. 365 § 1 k.p.c. ocenił, że jest związany tymże prawomocnym orzeczeniem i ma ono w tym procesie moc prejudycjalną. Na skutek związania postanowieniem stwierdzającym zasiedzenie przez powoda służebności gruntowej o treści służebności przesyłu uznać należy, że odpadła podstawa prawna rozstrzygnięcia Sądu I instancji, a mianowicie przepis art. 222 k.c. Pozwanemu przysługuje skuteczne względem powodów – właścicieli nieruchomości – prawo do władania nieruchomością w zakresie określonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Powodowie nie mogą zatem skutecznie domagać się usunięcia rurociągu z ich nieruchomości, skoro jego przebieg jest zgodny z posiadaniem przez pozwanego przysługującej mu służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Zatem ich roszczenie w tym zakresie powinno zostać oddalone.
W kontekście wskazanych powyżej okoliczności ma rację skarżący wskazując, że wyrok, oparty o przepis art. 222 k.c., nie zamyka co do zasady możliwości ingerencji organów w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane. Fakt oddalenia powództwa nastąpił w określonym tam stanie prawnym. Postępowanie cywilne o nakazanie rozbiórki urządzeń przesyłowych toczyło się w oparciu o art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego -"przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń." W postępowaniu tym sąd bada czy dany podmiot ingeruje w sposób bezprawny w cudze prawo własności (np. bez dysponowania cudzą nieruchomością na cele budowlane) w inny sposób niż przez pozbawienie faktycznego władztwa, a nie czy ewentualna realizacja inwestycji nastąpiła w sposób zgodny w prawem budowlanym. Co do zasady bez związku z przesłankami tego postępowania pozostaje tryb przewidziany art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W świetle przepisów ustawy z 1974 r. - Prawo budowlane brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie jest przesłanką do wydania decyzji na podstawie art. 37-40 tej ustawy.
Sąd stwierdza - postępowanie cywilne nie ograniczałoby postępowania administracyjnego w zakresie żądania nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego gdyby ustalono, że powstał w warunkach samowoli budowlanej i nie podlega legalizacji w myśl ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Takie ustalenia w niniejszym postępowaniu administracyjnym nie miały jednak miejsca.
Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji, w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło