VII SA/Wa 734/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA- Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. z dnia 3 września 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata po złożeniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 października 2008 r. w sprawie ze skargi A.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia - odmówić przyznania A.S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata- Na rozprawie w dniu 3 września 2008r. A.S. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Ponadto, składając wniosek na urzędowym formularzu zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Posiada mieszkanie o powierzchni 63,4 m2 oraz działki: leśną o powierzchni 512 m2 i 1600 m2 nieużytku. Wnioskodawca wraz z małżonką utrzymuje się z dochodów w wysokości 4674,38 zł brutto miesięcznie. Skarżący wykazał ponadto, iż posiada oszczędności w kwocie 25.000 zł oraz środki obrotowe prowadzonej działalności gospodarczej (do 10.000 zł). Postanowieniem z dnia 14 października 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego nie pozwala uznać, iż należy on do osób nie posiadających środków na zapewnienie sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych, a tylko w takiej sytuacji możliwe jest przyznanie stronie prawa pomocy. Uznał zatem, że poniesienie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika nie wiązałoby się z pozbawieniem jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Poniesienie tych kosztów umożliwiają stronie zwłaszcza posiadane oszczędności. Referendarz sądowy zwrócił także uwagę, że skarżący uiścił wpis i na obecnym etapie postępowania nie jest zobowiązany do ponoszenia innych kosztów sądowych. Niezależnie jednak od tego faktu, przy wykazanych dochodach i zasobach finansowych skarżący byłby w stanie ponieść dalsze koszty sądowe, jeżeli pojawiłaby się konieczność ich uiszczenia. W dniu 17 listopada 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw A.S. od powyższego postanowienia. W sprzeciwie A.S. podniósł, że Sąd nie uwzględnił jego ciężkiego stanu zdrowia oraz faktu, że utrzymuje on 4-osobową rodzinę syna mieszkającego osobno. Podkreślił również, że u podłoża jego sprawy leży interes publiczny dotyczący stanu technicznego budynku zagrażającego życiu i zdrowiu ludzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej ppsa) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Stosownie do art. 260 ppsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W rezultacie skuteczne wniesienie sprzeciwu przez A.S. spowodowało, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 października 2008 r. straciło moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 września 2008 r. podlegał ocenie Sądu. Stosownie do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu może być przyznane osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że instytucja prawa pomocy służy realizacji dostępu do sądu oraz profesjonalnego prowadzenia sprawy dla osób, które ze względu na ciężką sytuację majątkową i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy, czyli tzw. "prawo ubogich" powinno być jednak traktowane jako wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego uzasadniony szczególnie ciężkimi warunkami materialnymi. Zaznaczyć należy także, iż "konieczne utrzymanie" nie oznacza sytuacji materialnej subiektywnie ocenionej przez wnioskodawcę jako zadowalającej, lecz obiektywną możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, takich jak opłaty za mieszkanie, żywność lub lekarstwa niezbędne w procesie leczenia. Dopiero, gdy nie jest możliwe uzyskanie dodatkowych środków finansowych, jak też gdy poczynienie oszczędności musiałoby odbyć się kosztem wspomnianych koniecznych potrzeb, Sąd zobligowany jest przyznać stronie prawo pomocy. W takim bowiem przypadku rozstrzygnięcie to jest niezbędne dla ochrony praw strony, a odmowa oznaczałaby w praktyce pozbawienie jej zagwarantowanego w Konstytucji prawa do Sądu. Uwzględniając powyższe kryteria, Sąd uznał, że sytuacja majątkowa A.S. nie pozwala na przyjęcie, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na uwagę zasługuje przede wszystkim fakt posiadanych oszczędności w wysokości 25 000 zł i wysokość uzyskiwanych dochodów (4674,38 zł brutto miesięcznie). Twierdzenie skarżącego o utrzymywaniu pozostałych członków rodziny oraz ciężkiego stanu zdrowia nie poparte chociażby jakimikolwiek dokumentami poświadczającymi konkretne sumy wydatkowane na określone cele nie może zostać uznane za zmieniające ocenę Sądu dotyczącą sytuacji finansowej wnioskodawcy. Również powoływanie się przez skarżącego na interes publiczny, któremu służy prowadzonego postępowanie zainicjowane jego skargą nie ma żadnego wpływu na spełnienie przesłanek uprawniających do skorzystania przez A.S. z tzw. "prawa ubogich". W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w postanowieniu.