VII SA/Wa 741/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Protokolant Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., sygn. akt [...] , po rozpoznaniu odwołania A. S. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie uprawnień do kierowania pojazdami w części zawierającej przypomnienie, że warunkiem zwrotu prawa jazdy zatrzymanego na okres przekraczający jeden rok jest uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu kontrolnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji przyjęto, że orzeczenie o umorzeniu postępowania przez organ I instancji spowodowane było wydaniem przez Sąd Rejonowy dla W. wyroku z dnia 9 listopada 2009 r. uniewinniającego A. S. od zarzutu popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 178a § 1 kk i postanowienia tegoż Sądu o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy. Wobec powyższego postępowanie w sprawie umorzono, jednakże ponieważ zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło w dniu 8 maja 2008 r. (w decyzji SKO podano omyłkową datę 2009 r.), w decyzji organu I instancji zamieszczono wskazane wyżej pouczenie. Ponadto w uzasadnieniu decyzji (str. 3) Kolegium podało, że nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniosku strony o zwrot prawa jazdy bez egzaminu sprawdzającego kwalifikację. Decyzję tę A.S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając nieuprawnione zastosowanie przez organ jako przypomnienia w uzasadnieniu decyzji dyspozycji art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.) , nieuwzględnienie treści postanowienia Sądu o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy, a także naruszenie art. 2 Konstytucji RP, przez wstrzymanie zwrotu prawa jazdy, chociaż odpadły przesłanki do zatrzymania tego dokumentu. W obszernym uzasadnieniu podniesiono, w powołaniu się na orzecznictwo i literaturę prawniczą, że inna jest sytuacja osób, którym wprawdzie zatrzymano prawo jazdy, lecz organy rozpoznające zdarzenie, w związku z którym nastąpiło ich zatrzymanie, uznają, że brak jest podstaw do orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych lub cofnięcia uprawnień.. Dowodzi to, że zatrzymanie prawa jazdy było nieuzasadnione. Poddawanie takiej osoby egzaminowi sprawdzającemu stanowiłoby niezasłużoną dodatkową dolegliwość. Poddawanie sprawdzeniu kwalifikacji osoby, co do której postępowanie zostało umorzone, prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji, gdyż z jednej strony prokurator, umarzając postępowanie, stwierdza, że kierowca nie popełnił przestępstwa, a więc nie było podstaw do zatrzymania prawa jazdy, i wydaje postanowienie o jego zwrocie, organ administracyjny zaś nie oddaje mu prawa jazdy, domagając się zdania egzaminu sprawdzającego.(...) Takie postępowanie nie da się pogodzić z gwarancjami praw obywatelskich. Niewątpliwie dochodzi tu do kolizji między ochroną bezpieczeństwa ruchu a ochroną praw obywatelskich. W tym konflikcie pierwszeństwo należy dać ochronie praw obywatelskich (R.A. Stefański, Sprawdzanie kwalifikacji kierowców, PP 1991, nr 3, s. 86). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu jednakże po części z innych przyczyn niż zostało to wskazane w skardze. Wskazać przede wszystkim należy, że stosownie do art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie jest częścią składową decyzji. Z uwagi na funkcję zewnętrzną uzasadnienia, tzn. jego wpływ na postępowanie w innych sprawach, czy też funkcję wewnętrzną, uwidaczniającą się szczególnie w decyzjach kasacyjnych wydanych w oparciu o art. 138 § 2 .k.p.a., dopuszczalne jest zaskarżenie samego uzasadnienia w trybie administracyjnym, jak również dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego. Por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA 1896/97 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 1990 r. sygn. akt IV SA 832/89. Uwaga ta ma znaczenie zasadnicze, gdyż skarżący, jak to wynika z treści jego odwołania, zaskarżył decyzję umarzającą sprawę nie od rozstrzygnięcia, które uznał za korzystne dla siebie, lecz od części uzasadnienia dotyczącego pouczenia o konieczności zdania egzaminu. Zadaniem organu było zatem rozważenie, czy w decyzji umarzającej postępowanie administracyjne wydawanej na skutek jego bezprzedmiotowości można zamieścić wzmiankę (w formie pouczenia) o jakichkolwiek obowiązkach materialnoprawnych strony. Jak wynika z poglądów doktryny istota bezprzedmiotowości postępowania polega na nastąpieniu takiego zdarzenia prawnego lub faktycznego, które spowodowało, że przestała istnieć szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. (por. J. Zimmermann, Ordynacja podatkowa, s. 212). Uzasadnienie aktu, tłumacząc motywy rozstrzygnięcia, wpływa na sposób jego wykonania stanowiąc przez to uzupełnienie rozstrzygnięcia. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby w treści uzasadnienia decyzji o umorzeniu postępowania zawierać jakiekolwiek rozstrzygnięcia materialnoprawne lub też zapisy, które mogą być rozumiane jako nałożenie na stronę obowiązków. Tymczasem Kolegium rozpoznając odwołalnie od tej części uzasadnienia, którego w istocie usunięcia domagał się skarżący, zamiast rozstrzygnąć o usunięciu zbędnego zapisu, swoją wypowiedź sformułowało tak, jakby rozpoznawało odwołanie od decyzji kierującej na egzamin kontrolny, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji (str. 3), że nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniosku strony o zwrot prawa jazdy bez egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Strona jednak w odwołaniu nie zwracała się o zwrot prawa jazdy bez egzaminu, lecz o usunięcie z decyzji umarzającej postępowanie zapisu przypominającego o dyspozycji art. 114 prawa o ruchu drogowym. Kolegium wyszło zatem nie tylko poza żądanie zawarte w odwołaniu naruszając art. 127 § 1 k.p.a., ale i pogorszyło w istocie sytuację prawną skarżącego przedwcześnie przesądzając o istnieniu obowiązku, który może być przedmiotem odrębnego postępowania, naruszając przez to art. 139 k.p.a. W sprawie tej, jak wynika z akt postępowania wydano odrębną decyzję, powołując się na stanowisko Kolegium zawarte w zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego, jak wynika z akt, w wyrok z dnia 9 listopada 2009 r. uniewinniający A. S. w dacie decyzji Prezydenta umarzającej postępowanie nie był jeszcze prawomocny, a na skutek apelacji Prokuratury został uchylony, sprawa karna będzie zatem nadal toczyła się przed Sądem I instancji. Z tych względów z powodu naruszenia art. 139 k.p.a., a także wadliwej oceny zakresu odwołania, tj. naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. zaskarżoną decyzję należało uchylić, a uwzględniając powyższe okoliczności dotyczące uchylenia wyroku sądu karnego, Kolegium ponownie rozpozna odwołanie, rozważając odniesienie się do "pouczenia" zawartego w treści uzasadnienia organu I instancji w nowych okolicznościach rozpatrywanej sprawy. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a.