VII SA/Wa 741/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla ( spr.), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi I. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniosku I. L. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nakazującą I. L. rozbiórkę obiektu blaszanego o wymiarach 3m x 2m z dachem jednospadowym o wysokości h1 - 1,90 m i h2 - 2,15 m wybudowanego na działce [...] w miejscowości [...] przy ul. [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. I. L. wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.) - utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2018 r. Rozpoznając wniosek I. L. o stwierdzenie nieważności, organ ustalił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 729/12 oddalił skargę I. L. na decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 3091/12, oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Mając to na uwadze, organ wskazał, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Nadto, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przywołał uchwałę NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, w której stwierdzono, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania i zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok Sądu - przeszkody przedmiotowej, czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Jeśli przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W takim przypadku należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, natomiast wszczęte postępowanie należy umorzyć. Jednak ustalenie, czy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji rozstrzygnięciem merytorycznym, czy odmową wszczęcia postępowania, wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu. W szczególności czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom jej wzruszenia (art. 156 § 1 Kpa). Jeśli tak jest, to wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Wydany w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrok z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 729/12 oznaczał, że kwestionowana decyzja została uznana za zgodną z prawem. Dodatkowo organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2018r., sygn. akt VII SA/Wa 2482/17, którym oddalono skargę I. L. na postanowienie GINB dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rozbiórkowej, gdzie wskazano: "W ocenie Sądu, przywołane przez skarżącego okoliczności i zarzuty (mające wypełniać przesłankę nieważności) słusznie zostały ocenione jako takie które nie pozostawały poza kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II SA/Sz 792/12. W konsekwencji, dokonana w ww. zakresie analiza musiała doprowadzić do stwierdzenia, że zastrzeżenia skarżącego dotyczące kwalifikacji spornego obiektu i orzeczonego nakazu jego rozbiórki były znane Sądowi oceniającemu kwestionowaną decyzję, a jako takie nie mogą być one jeszcze raz przedmiotem oceny, tym razem - organu, w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Organ ten nie może bowiem dokonywać innych ocen, od tych dokonanych już w sprawie przez sąd w prawomocnym wyroku, bowiem stoi temu na przeszkodzie brzmienie art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." I. L. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oba postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r. oraz z dnia [...] lutego 2019 r. Wskazując na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. oraz WINB w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., podniósł między innymi, że ".... pomieszczenie gospodarcze o powierzchni 6 m2 w ogóle nie mieści się w Prawie budowlanym i nie podlega żadnej kwalifikacji mieszczącej się w tym prawie". Domagał się uchylenia obu zaskarżonych postanowień. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga nie była zasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie wskazał, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jeszcze nie uruchamia postępowania w tym trybie. Niezbędne było zbadanie, czy wniosek może spowodować wszczęcie postępowania, a to sprowadzało się do oceny (na etapie wstępnym – przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został złożony przez stronę postępowania i czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie miał fakt, że decyzja kwestionowana przez skarżącego, była poddana kontroli sądowoadministracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 729/12 oddalił skargę I. L. na decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2010 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r. sygn.. akt II OSK 3091/12, oddalił skargę I. L. od ww. wyroku. Okoliczność istnienia prawomocnego wyroku została dostrzeżona i przywołana przez organ. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego właściwie przyjął, że wyrok ten stanowi przeszkodę we wszczęciu postępowania w trybie stwierdzenia nieważności (w odniesieniu do decyzji [...] WINB z dnia [...] czerwca 2010 r.) i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, to organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, że decyzja [...] WINB z dnia [...] czerwca 2010 r., po wyroku sądu administracyjnego oddalającym skargę, nie może być zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, albowiem została już mocą orzeczenia sądowego uznana za niewadliwą. Zamknęło to drogę organom administracji, do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 468/07 wskazał, że "podmioty wymienione w art. 170 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Prawomocność wyroku sądowego, obowiązująca erga omnes, wyłącza możliwość uruchomienia administracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Z uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt l OPS 6/09, wynika, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 K.p.a.). Wydany wyrok zamyka organowi administracji możliwosć uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd). W rozpatrywanej sprawie zarzuty wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności były w istocie tożsame z podniesionymi w skardze do WSA w Szczecinie na decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2010 r., jak również w skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Szczecinie z 30 sierpnia 2012 r. Skarżący po raz kolejny wskazuje na błędne ustalenia organów, co do kwalifikacji prawnej obiektu objętego nakazem rozbiórki. Jednak bez znaczenia dla możliwości prowadzenia postępowania nadzwyczajnego jest fakt, że skarżący opisuje obiekt podlegający rozbiórce w różny sposób, wskazując m. in., że "opis szopki narzędziowej jak na załączonej fotografii, nigdy w Sądach nie był przedstawiany". Zastrzeżenia skarżącego dotyczące kwalifikacji spornego obiektu i nakazu jego rozbiórki były znane Sądowi oceniającemu kwestionowaną decyzji. Nie mogą być one jeszcze raz przedmiotem oceny, tym razem - organu, w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Organ nie może bowiem dokonywać innych ocen, od dokonanych już przez sąd w prawomocnym wyroku. Stoi temu na przeszkodzie art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podzielając w całości stanowisko przedstawione przez GINB, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, stanowiąc kolejną próbę wzruszenia prawomocnej decyzji . W związku z powyższym, nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które uniemożliwiałyby zaaprobowanie wydanego postanowienia. Mając na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.