VII SA/Wa 744/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi E. M. i K. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009r., (nr [...]), na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zw. dalej kpa, stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1995r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej K. i E. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ew. [...] w m. [...] gm. [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r., po rozpatrzeniu odwołania E. i K. M., - uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W-wie wyrokiem z dnia 16 października 2009r., sygn. akt VII SA/Wa 1135/09, uwzględnił skargę S. i Z. G. i uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2009r. Sąd stwierdził, że decyzję z dnia [...] grudnia 1995r. wydano pomimo niewykazania przez inwestorów - stosownie do art. art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji - prawa do dysponowania ww. nieruchomością na cele budowlane, co oznacza, że zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa do stwierdzenia jej nieważności. Działka nr [...] w dacie orzekania o pozwoleniu na budowę stanowiła współwłasność osób wymienionych w postanowieniu o nabyciu praw do spadku. Organ nie dysponował dokumentami potwierdzającymi, że inwestorzy posiadali zgodę pozostałych współwłaścicieli na przeprowadzenie inwestycji. W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] lutego 2010r. ([...]) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpatrzeniu odwołania pp. M. - utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 stycznia 2009r. Organ powołał treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zw. ppsa i wskazał, że był związany oceną prawną Sądu wyrażoną w powołanym wyżej wyroku. Podniósł, że ww. decyzję o pozwoleniu na budowę wydano, pomimo że inwestorzy nie wykazali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie posiadali bowiem zgody pozostałych współwłaścicieli działki na realizację obiektu, co rażąco narusza art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego i obliguje organ do stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Skargę na powyższą decyzję złożyli pp. M., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 10 kpa poprzez niewezwanie strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz głoszonych żądań oraz naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wnieśli o zwrócenie się do organu powiatowego o przesłanie całej dokumentacji dot. realizacji ww. inwestycji, w szczególności za 2008r., w tym oględzin działki i udziału w tych oględzinach skarżących i uczestników; o zwrócenie się do Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w [...] o udzielenie informacji czy w latach 1994-1995 K. M. był właścicielem innych nieruchomości niż przedmiotowa; zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o przesłanie akt sprawy [...] dot. zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. z 21 sierpnia 1995r. w związku z otwarciem i ogłoszeniem we wrześniu 2009r. testamentu po J. M. oraz o przesłanie akt sprawy [...] z wniosku K. M. o częściowe zniesienie współwłasności ww. działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W dniu 7 czerwca 2010r. do Sądu wpłynęła odpowiedź na skargę uczestników postępowania S. G. i Z. G., w której wniesiono o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Uczestnicy wskazali, ze sprawa została już prawomocnie osądzona, zatem zachodzi powaga rzeczy osądzonej uniemożliwiająca ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie tej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie podnieść trzeba, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nieważnościowym, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiający kontrolę decyzji ostatecznej. Organ nadzorczy nie jest władny w postępowaniu tego rodzaju rozstrzygać o istocie sprawy i ogranicza prowadzone postępowanie do zbadania, czy decyzja nie zawiera wad określonych w art. 156 § 1 kpa. W konsekwencji organ nie przeprowadza ponownie postępowania dowodowego, tak jak w postępowaniu zwyczajnym. W postępowaniu nieważnościowym organ bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania weryfikowanej decyzji. Decydujący wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie miał fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym wyżej wyrokiem z dnia 16 października uchylił decyzję Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009r., którą organ ten uchylił decyzję Wojewody [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009r., stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1995r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającej K. i E. M. pozwolenia na budowę ww. budynku i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powtórzyć należy za organem, że zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Związanie sądu i organu, w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu oznacza, że ani organ ani sąd nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz są zobowiązani do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w treści nowego wyroku (wyrok NSA z 12 października 2006r. II GKS 147/2006, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2005 r. I FSK 506/2005). Wskazać zatem trzeba, że w cyt. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że decyzję z dnia 30 grudnia 1995r. wydano, z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, gdyż skarżący nie posiadali prawa do dysponowania działką nr 341 na cele budowlane. W dacie wydania ww. decyzji o pozwoleniu na budowę stanowiła ona bowiem współwłasność osób wymienionych w postanowieniu o nabyciu praw do spadku. Organ nie posiadał dokumentów potwierdzających, że taka zgoda została udzielona przez pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej działki. W konsekwencji przedstawionej oceny prawnej Sądu organ odwoławczy zobligowany był do wydania decyzji utrzymującej w mocy ww. decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1995r. o pozwoleniu na budowę. W przedstawionej sytuacji próba zweryfikowania oceny Sądu odnoszącej się do poczynionych w sprawie ustaleń, tak jak tego domagali się skarżący, byłaby niczym innym, jak podważeniem zasady z art. 153 p.p.s.a. Sąd miał na uwadze, że - zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem -obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony w przypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany stanu faktycznego. Jednak taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, że złożone na rozprawie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] w I Wydziale Cywilnym z dnia [...] marca 2010r., w sprawie o sygn. [...] zmieniające pkt. 2 postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku wydanego przez ten Sąd w dniu 21 sierpnia 1995r. (sygn. akt [...]) poprzez stwierdzenie, że spadek po J. M. nabył w całości K. M. (który wyraził zgodę na przeprowadzenie ww. inwestycji) jest nieprawomocne. W dniu 18 maja 2010r. do Sądu Rejonowego w [...] wpłynęła bowiem apelacja na ww. postanowienie. W przypadku prawomocnego zakończenia ww. postępowania, w konsekwencji którego spadek po J. M. przypadnie w całości K. M., skarżącym będzie przysługiwało żądanie wznowienia niniejszego postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w terminie o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Wobec powyższych ustaleń nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 10 kpa poprzez niewezwanie strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W związku z treścią ww. wyroku obowiązkiem organu odwoławczego było bowiem wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w jego uzasadnieniu. Organ nie prowadził zatem postępowania w jego całokształcie, również ze względu na specyfikę postępowania nieważnościowego, w którym to postępowaniu brak wypowiedzi strony co do zebranych dowodów i materiałów mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżących o przeprowadzenie dowodów wyszczególnionych w skardze Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, stosownie do art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zasadą jest, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów i tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i jednocześnie nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Takiej potrzeby – w świetle przedstawionej argumentacji oraz specyfiki postępowania nieważnościowego - również nie było w niniejszej sprawie. Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)