VII SA/Wa 748/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2010 r. sprawy ze skargi W.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwrotu prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz W.J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta Powiatowy w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. znak : [...] na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie zwrotu prawa jazdy zatrzymanego W.J. zam. [...]. [...] 5, [...] - odmówił wznowienia postępowania w sprawie, z uwagi na przekroczenie terminu przewidzianego na złożenie skargi o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 3 listopada 2009 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] ) o zwrot prawa jazdy kat. B numer [...] W.J. zatrzymanego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Organ wskazał, że art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt P 46/07 za niezgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Starosty, podstawą rozpatrzenia wniosku mógł być jedynie art. 145 a kpa stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie z art. 145a § 2 skargę o wznowienie postępowania można wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W niniejszej sprawie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r. (Dz. U. nr 159 poz. 1261), którym uchylono art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. wszedł w życie z dniem jego ogłoszenia tj. 25 września 2009 r. Termin miesięczny minął zatem 25 października 2009 r., natomiast wniosek organu wpłynął 3 listopada 2009 r., a więc po upływie ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie. 1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa po rozpoznaniu odwołania W.J. uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowego prawa jazdy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie terminu. Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że organ pierwszej instancji uchybił przepisom prawa proceduralnego naruszając art. 147 kpa, bowiem zgodnie z jego treścią wznowienie postępowania z art. 145a kpa. następuje tylko na żądanie strony. Jak wynika z akt sprawy wniosek złożony został przez organ administracji publicznej - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Skutecznie wniosek taki mógł natomiast złożyć W.J. będący wyłącznie stroną w sprawie. Organ pierwszej instancji w swojej decyzji jednoznacznie winien orzec o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na złożenie wniosku przez osobę nieuprawnioną. Ponadto, organ odwoławczy podniósł, że Starosta [...] błędnie powiadomił zainteresowanych o wszczęciu postępowania administracyjnego swoim zawiadomieniem z dnia [..] listopada 2009 r., nr. [...]. Zgodnie bowiem z art. 149 kpa wznowienie postępowania -niezależnie od tego z czyjej inicjatywy zostało wszczęte następuje zawsze w formie postanowienia na które nie służy zażalenie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W.J. i wniósł o "umożliwienie [...] odzyskania prawa jazdy". W uzasadnieniu podniósł, że prawo jazdy jest mu niezbędne, gdyż planuje rozpocząć działalność gospodarczą związaną z handlem drobiem. Działalność ta pozwoli mu na regulowanie aktualnych i zaległy zobowiązań alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności 2 administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, rozstrzyga w granicach sprawy, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej i uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy lub też naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatowego w [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 145 a oraz 138 § 1 pkt 2 kpa., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. znak : [...] i orzekło o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zwrotu zatrzymanego W.J. prawa jazdy kat. B. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji było stwierdzenie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji naruszył art. 147 kpa, bowiem zgodnie z jego treścią wznowienie postępowania z art. 145a następuje tylko na żądanie strony. W niniejszej sprawie wniosek nie został złożony przez stronę, tylko przez organ administracji publicznej, który nie był podmiotem uprawnionym do złożenia takiego wniosku. Podstawą odmowy wznowienia postępowania przez organ I instancji było natomiast stwierdzenie, że skarżący przekroczył termin do złożenia takiego wniosku. Przepis artykułu 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta została doprecyzowana w innych przepisach k.p.a., m.in. w art. 6, 10, 77 § 1, 80 kpa. przepisy te mają zaś zasadniczy wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę dokonania subsumcji pod stosowną normę prawną. W niniejszej sprawie organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy czym naruszyły przepis art. 7 kpa. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że organy obu instancji dowolnie uznały, że pismo Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...]) z dnia [...] października 2009 3 r. należy potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego zatrzymania prawa jazdy. W ocenie Sądu, z treści ww. pisma nie wynika, aby wniosek taki został w nim złożony. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Starosty Powiatowego w [...] o zwrot zatrzymanego w dniu 12 lutego 2008 r. prawa jazdy W.J. powołując się na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia stwierdzającego, że art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej będący podstawą orzekania przez organ jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pismo zostało złożone po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, jednakże wniosek o wznowienie postępowania nie został w tym piśmie zawarty. Obowiązkiem organu I instancji było w tej sytuacji wezwanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. poprzez oświadczenie czy domaga się zwrotu zatrzymanego w dniu 12 lutego 2008 r. prawa jazdy, czy wnosi o wznowienie postępowania administracyjnego. Wadliwym było natomiast uznanie przez organ I instancji, że podstawą rozpatrzenia wniosku może być jedynie art. 145 a kpa, w sytuacji gdy wniosek mógł zostać rozpatrzony na podstawie art. 5 ust. 6 obowiązującej od 1 października 2008 r. ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst pierwotny Dz. U. z 2007 r. Nr 192 poz. 1378). Podkreślić należy, iż wydając wyrok z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt : P 46/07 Trybunał Konstytucyjny uznał, że zatrzymanie prawa jazdy przewidziane w ustawie o dłużnikach alimentacyjnych winno służyć realizacji podstawowego celu tej ustawy, jakim jest zapewnienie skuteczności w egzekwowaniu należności alimentacyjnych. Takiego celu - z zasady - nie można osiągnąć przez zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, którego aktywność zawodowa ( potencjalna bądź realna) łączy się z posiadaniem prawa jazdy. O ile bezspornym pozostaje stosowanie środków aktywizacji zawodowej wobec dłużników alimentacyjnych (np. przez kierowanie dłużnika alimentacyjnego do prac organizowanych na zasadach robót publicznych), o tyle zatrzymanie prawa jazdy w wielu sytuacjach nie służy podstawowemu celowi ocenianej regulacji ustawowej. 4 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r. którym uchylono art. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. wszedł w życie z dniem jego ogłoszenia tj. z dniem 25 września 2009 r., a ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utraciła moc wiążącą z dniem 1 grudnia 2008 r. Jednakże art. 5 tej ustawy został uchylony przez art. 47 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dniem 1 października 2008 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 192 poz. 1378). Z tym też dniem 1 października 2008 r. weszła w życie ustawa z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 września 2009 r. w sprawie P 46/07 podkreślił, że orzeczenie Trybunału dotyczy art. 5 ustawy o dłużnikach alimentacyjnych z dnia 22 kwietnia 2005 r. W ocenie Sądu, nie było zatem przeszkód do rozpoznania wniosku o zwrot zatrzymanego prawa jazdy na podstawie obowiązującej w dniu wydania decyzji przez organ I instancji ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Żądanie zwrotu zatrzymanego w dniu 12 lutego 2008 r. prawa jazdy znajduje swoje umocowanie w przepisie art. 5 ust. 6 ww. ustawy, która obowiązywała w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, tj. w dniu 4 grudnia 2009 r. Wskazać należy, że wprawdzie w ww. ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powtórzono uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt P 46/07 zapis z ustawy poprzedniej z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej dotyczący zatrzymania prawa jazdy, jednakże przepis art. 5 ust. 3 ustawy dotyczący zwrotu zatrzymanego prawa jazdy nie jest tożsamy z brzmieniem art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis art. 5 ust 3 stanowił, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika po stwierdzeniu ustania przyczyny, a jego brzmienie budziło wątpliwości interpretacyjne. Stąd Trybunał Konstytucyjny uznał je za naruszające zasadę prawidłowej legislacji. Natomiast stosownie do treści art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika, gdy dłużnik umożliwi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, złoży oświadczenie 5 majątkowe, zarejestruje się jako bezrobotny albo poszukujący pracy, podejmie pracę albo inną formę aktywizacji zawodowej zaproponowaną przez powiatowy urząd pracy. Rozpoznając zatem sprawę ponownie organ będzie miał na względzie powyższe wskazania i rozpozna żądanie z dnia 3 listopada 2009 r. o zwrot prawa jazdy jako zgłoszone przez właściwy organ w trybie art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. C p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. 6