VII SA/Wa 755/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska asesor WSA Marcin Maszczyński Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo- Usługowego [...] sp.j. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 stycznia 2024 r. nr 65/24 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...]listopada 2023 r., na podstawie art. 49 e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 775 z późn zm.) nakazał Przedsiębiorstwu [...] Spółka jawna - rozbiórkę wiaty na działce o numerze ewidencyjnym [...]w [...], gmina [...]. W uzasadnieniu organ podał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 25.07.2023 r. stwierdzono, że na działce nr ewid. [...], w [...], gm. [...], należącej do [...]Sp. J. znajduje się budynek handlowy, działający w sieci handlowej [...]" - wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...].06.2021 r., Nr [...], wydanej dla [...] Sp. J. Budynek ten został oddany do użytkowania na podstawie zawiadomienia o zakończeniu budowy z dnia 9.11.2022 r. Na działce stwierdzono również wiatę o konstrukcji drewnianej, wspartej częściowo na słupach metalowych, stanowiących ogrodzenie działki. Wiata składa się z dwóch części, posiada dach pokryty poliwęglanem. Jedna część usytuowana wzdłuż całej długości istniejącego budynku handlowego przy granicy z działką nr ew. [...]. Dach nad tą częścią obiektu jest jednospadowy i skierowany w kierunku działki [...]. Wymiary tej części wiaty wynoszą ok. 4,12 x 33,00 m. Druga część wiaty usytuowana jest od strony południowej budynku handlowego i posiada wymiary ok. 9,20 x 22,60 m. Dach nad tą częścią jest dwuspadowy. Budowa wiaty została zakończona. Pod wiatą znajdowały się materiały budowlane i artykuły ogrodnicze przeznaczone do sprzedaży. Sporządzono dokumentację fotograficzną. W ocenie organu budowa przedmiotowej wiaty, zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wymagała wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor decyzji takiej nie uzyskał i stwierdzono, że roboty stanowią samowolę budowlaną. Budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia, podlega reżimowi z art. 48 Prawa budowlanego. Z treści art. 52 tej ustawy wynika, że adresatem decyzji wydawanej w trybie art. 48 jest inwestor. W przypadku, gdy wykonanie decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 1.09.2023 r., na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wstrzymano prowadzenie robót budowlanych, związanych z budową wiaty. W postanowieniu poinformowano [...] Sp. J. o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację obiektu oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz o zasadach jej obliczania. Powyższe postanowienie Spółka otrzymała w dniu 4.09.2023 r., ale nie złożyła w terminie wniosku o legalizację wiaty. Dlatego na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane, orzeczono o rozbiórce. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22 stycznia 2024r. Nr 65/24, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r., poz. 775), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa [...] Sp. j. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...].11.2023r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]przeprowadził w dniu 25.07.2023r. czynności kontrolne na działce nr ew. [...]w [...], w trakcie których ustalono, że na nieruchomości tej zlokalizowany jest budynek handlowy zrealizowany na podstawie decyzji z dnia [...].06.2021 r. Nr [...]. Zawiadomieniem o zakończeniu budowy z dnia 23.11.2022r. obiekt został oddany do użytkowania. Na granicy działek nr ew. [...] i [...]wykonano monolityczny mur oporowy, na którym zamontowano ogrodzenie z blachy. Wysokość ogrodzenia wynosi 3 m zaś wysokość cokołu ok. 30 cm od strony działki nr ew. [...]. Stwierdzono, że pomiędzy budynkiem handlowym, a granicą działki nr ew. [...] wybudowana została wiata o konstrukcji drewnianej pokrytej poliwęglanem. Wiata posiada dach jednospadowy skierowany w stronę działki nr ew. [...]. Wiata usytuowana jest wzdłuż całej długości budynku handlowego i posiada szerokość 4,12 m. Wykonana została również część wiaty o długości 22,60 m i szerokości 9,20 m od strony południowej budynku handlowego. Od strony działki nr ew. [...] (od strony północno-wschodniej) wysokość ściany żelbetowej wynosi 2,96 m do poziomu działki sąsiedniej. Organ powiatowy postanowieniem z [...].09.2023r., wstrzymał skarżącym prowadzenie robót budowlanych związanych z budową wiaty i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Następnie decyzją z dnia [...] .11.2023r. nakazał Przedsiębiorstwu [...] Sp. j. rozbiórkę wiaty. W odwołaniu spółka negowała dokonaną przez organ I instancji kwalifikację obiektu, a co za tym idzie zastosowanie niewłaściwych przepisów prawa materialnego. W odniesieniu do zarzutów odwołania Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że kwalifikacja prawna przedmiotu postępowania jak i wyboru trybu procedowania wynikały z postanowienia z dnia [...].09.2023r. Inwestor nie zaskarżył go, co spowodowało, że stało się ostateczne. Decyzja o rozbiórce była konsekwencją niezłożenia wniosku o legalizację, a rola organu odwoławczego rozpatrującego odwołanie od decyzji wydanej na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, ogranicza się do zweryfikowania czy przesłanka z tego przepisu ziściła się. Niezależnie od powyższego MWINB stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14c Prawa budowlanego: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki". Łączna powierzchnia przedmiotowej wiaty wynosi ok. 343,88 m2 (135,96 m2 + 207,92 m2). Dlatego jej budowa wymagała uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Ustawa prawo budowlane nie zawiera definicji pojęcia "wiata" i należy odwołać się do jego potocznego znaczenia. W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach", "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach" (słownik Języka Polskiego). Za podstawowe cechy wiaty uznać należy wsparcie budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny (nośny), wiążący budowlę z gruntem. Natomiast w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.12.1999r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999r., Nr 112, poz. 1316 ze zm.) wskazano, że wiata jest szczególnym rodzajem budynku, stanowiącym pomieszczenie naziemne nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. Przedmiotowy obiekt charakteryzuje się cechami właściwymi dla "wiaty". Jest związany z gruntem w sposób pozwalający przeciwstawiać się siłom przyrody oraz posiada dach oparty na konstrukcji słupowej niezależnej od budynku handlowo-usługowego. Nie można go zakwalifikować jako obiektu małej architektury, gdyż definicja obiektu małej architektury w żaden sposób nie nawiązuje do jego cech. Dlatego wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 48 Prawa budowlanego było prawidłowe. Wniosek o legalizację samowoli budowlanej powinien być złożony do dnia 4.10.2023r. Pomimo upływu terminu nie został złożony. Zgodnie z art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Organ podkreślił, że legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem. Skoro zobowiązana spółka nie skorzystała z możliwości legalizacji samowoli budowlanej, to zasadne było nakazanie Przedsiębiorstwu [...] Sp. j. rozbiórki wiaty. P. [...] Sp. j. wniosła skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z 22 stycznia 2024r., zarzucając naruszenie: - prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 28 oraz art. 29 ust. 2 pkt 19 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że stwierdzony podczas oględzin obiekt/obiekty stanowią wiatę/wiaty, podczas gdy stanowią one obiekt małej architektury; - postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a. oraz art. 138 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ odwoławczy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie słuszny interes Spółki poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony, brak uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja wydawana w trybie art. 49e Prawa budowlanego jest końcowym etapem postępowania administracyjnego w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy. Postępowanie to rozpoczyna się wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Wadliwość (niezgodność z prawem) pierwotnego postanowienia wydanego w trybie art. 48 wpływa na zasadność i dopuszczalność wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Zarzuty Spółki opierały się na twierdzeniu, że obiekty (jeden jednospadowy przy granicy z działką [...], a drugi dwuspadowy po południowej stronie budynku handlowego) nie stanowią wiaty lecz ciennik. Są to obiekty małej architektury. Definicje wiaty i obiektów małej architektury budzą wątpliwości i są nieostre. Wątpliwości te powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Obiekty te, to bardziej zadaszenia/cienniki, niż wiaty. Wadliwością dotknięte było również postanowienie wydane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga była bezzasadna. Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., w skrócie "P. b.") ust. 1 - organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. ust. 2 - jeżeli w wyniku budowy występuje stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ nadzoru budowlanego nakazuje bezzwłoczne: 1) zabezpieczenie obiektu budowlanego lub terenu, na którym prowadzona jest budowa, oraz  2) usunięcie stanu zagrożenia. ust. 3 - w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. ust. 4 - na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie. ust. 5 - postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy". W postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. istotne jest dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnej obiektu, gdyż okoliczność ta przesądza o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Postępowanie legalizacyjne może dotyczyć jedynie takiego obiektu na którego wzniesienie było wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. PINB w [...]prawidłowo zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako wiatę, która ze względu na parametry techniczne (powierzchnię) wymagała pozwolenia na budowę. Zatem kwestia kwalifikacji prawnej obiektu budowlanego, jako wymagającego pozwolenia na budowę, została ostatecznie rozstrzygnięta, co z kolei oznaczało, że w tym zakresie organ orzekający w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem zawartym we wskazanym postanowieniu i nie mógł formułować odmiennych wniosków. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 48 ust. 4 P.b. na postanowienie z [...].09.2023r., przysługiwało zażalenie. Skarżący mógł kwestionować dokonaną przez PINB kwalifikację obiektu - a w konsekwencji stwierdzenie samowoli budowlanej. Postanowienie to jest jednak ostateczne. Niezależnie od tego, w ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu - jako wiaty, mimo że w przepisach ustawy Prawo budowlanego, ani w wydanych na jego podstawie przepisach wykonawczych nie zdefiniowano pojęcia wiaty. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że jej kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia między innymi funkcji jaką obiekt pełni. Wiata jest to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem. W toku postępowania ustalono, że pod przedmiotowa wiatą znajdują się materiały budowlane i artykuły ogrodnicze do sprzedaży. W badanej sprawie nie jest sporne, że w postanowieniu PINB z dnia [...].09.2023r., skarżący został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, jak również nie budzi wątpliwości, że nie składając takiego wniosku z możliwości tej nie skorzystał. Wydane w tym postępowaniu postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych otwierało drogę do legalizacji wiaty. Decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 49e pkt 1 P.b stanowiła konsekwencję niezłożenia w określonym terminie wniosku o legalizację. Decyzja wydana na podstawie wskazanego wyżej przepisu - ma charakter związany, co oznacza że w wypadku ziszczenia się określonego warunku, organ ma obowiązek wydania decyzji o ustalonej treści. Nie można zaakceptować wywodów skarżącego, że wybudowana przez niego wiata nie stanowi samowoli budowlanej, gdyż są to dwa obiekty małej architektury, nie wymagające pozwolenia budowlanego. Niezależnie od tego, że kwalifikacja obiektu zgodna z jego opisem dokonana została na etapie postępowania poprzedzającego wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych (protokół kontroli w dniu 25.07.2023 r.), to łączna powierzchnia przedmiotowej wiaty wynosi ok. 343,88 m2 (135,96 m2 + 207,92 m2). Tym samym nie może być mowy o obiekcie małej architektury. Z uwagi na powyższe, nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia art. 49e pkt 1 P.b. Sąd nie dostrzegł również naruszenia art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ani też nie było w tej sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej stanowiącej podstawę nakazu rozbiórki. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.