VII SA/Wa 756/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2011r. w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 20111 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie oraz legalizacji samowoli budowlanej postanawia odmówić M.G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 7 czerwca 2011r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wniosła sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2011r. odmawiającego przyznania J.F. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy ww. postanowienie traci moc, a wniosek podlega ponownemu rozpatrzeniu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez siebie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.000 – 3.500 złotych. Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie w budynku wielorodzinnym o powierzchni 53,65 m ². Koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną 400 złotych, z tytułu zakupu opału 700 złotych, opłat za wodę 100 złotych, za telefon 130,00 złotych, podatek od nieruchomości 90 złotych. Wnioskodawczyni oznajmiła, że na bieżące utrzymanie siebie oraz męża przeznacza kwotę w wysokości 1.500 złotych. Wyjaśniła, że prowadzi sezonową działalność gospodarczą w zakresie przewozy turystyczne, a podany we wniosku dochód w wysokości 3.000 – 3.500 złotych jest dochodem miesięcznym. Wskazała, że mąż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku jednak podejmuje próby znalezienia pracy, jak dotychczas bezskuteczne. Podała, że posiada samochód osobowy marki BMW rok produkcji 2002r., lecz ze względu na zły stan techniczny nie jest on eksploatowany i od bardzo długiego czasu znajduje się w trakcie napraw, a jego wartość na dzień dzisiejszy to około 10.000 złotych. Oznajmiła, że dotychczas nie poniosła żadnych kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika albowiem rozliczenie tych kosztów ma nastąpić po zakończeniu sprawy. Dodała, że środki finansowe na dokonanie dobudówki mieszkalnej posiadała z dochodów wcześniejszych, gdyż dobudowa powstała w 1994r. i w tym czasie zarówno ona, jak i mąż pracowali. Zaznaczyła, że w chwili składania wniosku dochodów z wynajmu nie uzyskiwała, ponieważ dochód z wynajmu jest sezonowy. Wnioskodawczyni dołączyła do wyjaśnień kserokopię wyciągów bankowych z ostatnich 3 miesięcy oraz kserokopię deklaracji podatkowej złożonej do Urzędu Skarbowego za 2009r. Z nadesłanego zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2009r. wynika, że uzyskała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wysokości 24.891,86 złotych oraz z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze kwotę w wysokości 6.000 złotych, co razem daje kwotę w wysokości 30.891,86 złotych. W sprzeciwie skarżąca podała, że po odjęciu obowiązkowych opłat miesięcznych, z miesięcznego dochodu pozostaje ok. 500 zł, co z kolei wskazuje, iż koszty sądowe znacznie przekraczają jej możliwości finansowe. Posiadanie przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika nie przesądza o jej zdolności finansowej do poniesienia kosztów sądowych. Z faktu posiadania pełnomocnika nie można wywodzić dobrej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że strona powinna dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzić środki konieczne do prowadzenia postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona wnosząc sprawę do Sądu winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy jest to stały dochód miesięczny w postaci otrzymywanego wynagrodzenia za pracę czy też prowadzoną działalność, czyli jak w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniająca przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji postanowienia.