VII SA/Wa 756/11

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie oraz legalizacji samowoli budowlanej postanawia : odmówić M.G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 15 marca 2011 r. (data stempla biura podawczego) wraz z odpowiedzią na skargę i przekazaną przez organ skargą wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uzupełniony przez M.G. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez siebie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.000,00 – 3.500,00 złotych. Wnioskodawczyni podała, że mąż jest osobą bezrobotną. Wskazała, że posiada budynek wielorodzinny o powierzchni 53,65 m ² oraz nieruchomość 63/10002 działki o powierzchni 2,545 m ². Dodała, że ponosi koszty z tytułu opłat za energię elektryczną w wysokości 400,00 złotych, na zakup opału w wysokości 700,00 złotych, na konieczne codzienne utrzymanie 1.500,00 złotych oraz inne wydatki w wysokości 1.000,00 złotych. Zarządzeniem z dnia 12 kwietnia 2011 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, gdzie wnioskodawczyni zamieszkuje dom/mieszkanie i jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu/mieszkania, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni wskazała jedynie w rubryce nieruchomości : budynek wielorodzinny o powierzchni 53,65 m ², czy zatem wnioskodawczyni zamieszkuje w tym budynku, jeśli tak, należało wyszczególnić jakie ponosi koszty związane z jego utrzymaniem w tym opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek od nieruchomości, itp. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące utrzymanie siebie i męża w tym zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, oraz jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi i czy podany dochód w wysokości 3.000,00 – 3.500,00 złotych jest dochodem miesięcznym wnioskodawczyni, czy też dochodem za sześć miesięcy. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do podania, czy mąż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość oraz czy podejmuje próby znalezienia pracy, lub wykonuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z umów zlecenia czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Wezwano wnioskodawczynię także do wskazania, czy posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało wskazać markę samochodu i rok produkcji oraz koszty związane z jego utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie) oraz oświadczenia skąd wnioskodawczyni posiadała środki na ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru do prowadzenia sprawy oraz środki finansowe na dokonanie dobudówki mieszkalnej z gankiem o powierzchni 38,30 m ² do istniejącego budynku mieszkalnego położonego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w Ś. Zwrócono się do wnioskodawczyni także z zapytaniem, czy uzyskuje dochody z tytułu wynajmu, jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do nadesłania kserokopii wyciągów bankowych z trzech ostatnich miesięcy, jeśli je posiada oraz kserokopii deklaracji podatkowej złożonej do Urzędu Skarbowego za 2009 r. W dniu 27 kwietnia 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane wyjaśnienia i dokumenty. Z nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni posiada mieszkanie w budynku wielorodzinnym o powierzchni 53,65 m ². Podała, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną 400,00 złotych, z tytułu zakupu opału 700,00 złotych, opłat za wodę 100,00 złotych, za telefon 130,00 złotych, podatek od nieruchomości 90,00 złotych. Na bieżące utrzymanie siebie oraz męża wnioskodawczyni oznajmiła, że przeznacza kwotę w wysokości 1.500,00 złotych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że prowadzi sezonową działalność gospodarczą w zakresie przewozy turystyczne, a podany we wniosku dochód w wysokości 3.000,00 – 3.500,00 złotych jest dochodem miesięcznym. Wskazała, że mąż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku jednak podejmuje próby znalezienia pracy jak dotychczas bezskuteczne. Podała, że posiada samochód osobowy marki BMW rok produkcji 2002 r. lecz ze względu na zły stan techniczny nie jest on eksploatowany i od bardzo długiego czasu znajduje się w trakcie napraw, a jego wartość na dzień dzisiejszy to około 10.000,00 złotych. Wnioskodawczyni oznajmiła, że dotychczas nie poniosła żadnych kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika albowiem rozliczenie tych kosztów ma nastąpić po zakończeniu sprawy. Dodała, że środki finansowe na dokonanie dobudówki mieszkalnej posiadała z dochodów wcześniejszych, gdyż dobudowa powstała w 1994 r. i w tym czasie zarówno ona jak i mąż pracowali. Zaznaczyła, że w chwili składania wniosku dochodów z wynajmu nie uzyskiwała, ponieważ dochód z wynajmu jest sezonowy. Wnioskodawczyni dołączyła do wyjaśnień kserokopię wyciągów bankowych z ostatnich 3 miesięcy oraz kserokopię deklaracji podatkowej złożonej do Urzędu Skarbowego za 2009 r. Z nadesłanego wyciągu nr [...] z dnia [...] wynika, że początkowe saldo na rachunku wnioskodawczyni wynosiło 11 153,32 złotych, suma obciążeń wynosiła 5.236,51 złotych, a saldo końcowe jakie pozostało to kwota 5.916,81 złotych. Z wyciągu nr [...] z dnia [...] wynika, że na konto wnioskodawczyni wpłynęła kwota w wysokości 1.300,00 złotych, a łączna suma obciążeń wyniosła 6.171,75 złotych. Z wyciągu bankowego nr [...] z dnia [...] wynika, że wnioskodawczyni zasilała konto wpłatami własnymi na łączną kwotę w wysokości 3,270,00 złotych, a suma obciążeń na koncie wynosiła 3.762,45 złotych. Z nadesłanego zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2009 r. wynika, że wnioskodawczyni uzyskała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód w wysokości 24.891,86 złotych oraz z tytułu najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze kwotę w wysokości 6.000,00 złotych, co razem daje kwotę w wysokości 30.891,86 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest zatem wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedłożonego oświadczenia majątkowego nie wynika bowiem, aby sytuacja majątkowa skarżącej uniemożliwiała jej samodzielne finansowanie prowadzonego postępowania sądowego. Wnioskodawczyni posiada bowiem stały dochód miesięczny w wysokości 3.000,00 – 3.500,00 złotych miesięcznie z którego utrzymuje siebie oraz męża. Koszty związane z utrzymaniem mieszkania jakie ponosi miesięcznie wynoszą 400,00 złotych za energię elektryczną, 100,00 złotych za wodę, 130,00 złotych za telefon, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 630,00 złotych. Zaznaczyć należy, że podane przez wnioskodawczynię wydatki związane z zakupem opału oraz podatkiem od nieruchomości nie są stałymi wydatkami miesięcznymi, gdyż opał jest zakupem sezonowym, a podatek jest płatny albo jednorazowo za cały rok albo w ratach, np. kwartalnych. Dodatkowo wskazać należy, że wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu wynajmu, który w 2009 r. wyniósł 6.000,00 złotych, co wynika z nadesłanego zeznania podatkowego. Wprawdzie, jak wskazała wnioskodawczyni w chwili składania wniosku dochodów z najmu nie uzyskiwała, ponieważ jest to dochód sezonowy, tak w chwili obecnej sezon na wynajem pokoju, czy mieszkania nad morzem, gdzie zamieszkuje wnioskodawczyni właśnie się zaczyna, a zatem będzie mógł stanowić dodatkowe źródło dochodu wnioskodawczyni. Podkreślić należy, że także z nadesłanych wyciągów bankowych wnioskodawczyni za trzy ostatnie miesiące nie wynika, aby była ona osobą na tyle ubogą, iż nie będzie w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Wnioskodawczyni posiada bowiem stałą płynność finansową, konto jest systematycznie zasilane wpływami, a średni obrót miesięczny wynosi 5.056,90 złotych. Powyższe dane pozwalają zatem na przyjęcie, iż sytuacja finansowa wnioskodawczy nie jest na tyle trudna by uzasadnionym było przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawczyni ustanowiła w sprawie fachowego pełnomocnika z wyboru, co także wiąże się z koniecznością posiadania środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzenia sprawy przez fachowego pełnomocnika. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżąca zaś do grona takich osób nie należy. Nie można przy tym, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, Lex Polonica). Oceniając zatem sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że niewątpliwie ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi będzie ona w stanie wygospodarować środki finansowe na koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie i nie spowoduje to uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej oraz męża. Zauważyć należy, że wnioskodawczyni na bieżące utrzymanie dwóch osób przeznacza kwotę w wysokości 1.500,00 złotych. Ponadto, na inne bliżej nie określone wydatki wnioskodawczyni, jak podała przeznacza kwotę 1.000,00 złotych. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i zwolnienia jej od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.