VII SA/Wa 759/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W., M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W, M. W., J. W. i M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015r, znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w wysokości 2.781 złotych miesięcznie. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Podali, że w domu nie mają zimnej wody ani ogrzewania, nikt z nimi nie prowadzi gospodarstwa domowego. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 29 maja 2015r. wezwano wnioskodawców do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie poprzez: - właściwe uzasadnienie wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową, - wskazanie w jakiej wielkości wnioskodawcy wybudowali dom (o którym piszą w piśmie z dnia 8 lutego 2013r. stanowiącego skargę w sprawie VII SA/Wa 2850/14 –poprzednia sygn. VII SA/Wa 504/13, z jakich środków dom ten został wybudowany i na jakiej działce się znajduje, - podanie gdzie wnioskodawcy zamieszkują (dom, mieszkanie, należało podać wielkość w m²), oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), - podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.) i z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym skarżący mieszkają, ( np. opłat za energię elektryczną, gaz, wodę) , wydatki te należało udokumentować ( poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów), - wskazanie oraz udokumentowanie innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżących z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionej w przeciągu ostatnich 3 miesięcy ( poprzez nadesłanie rachunków, dowodów wpłat, potwierdzeń przelewów), - nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez wnioskodawców świadczeń emerytalnych; - podanie, czy wnioskodawcy lub osoby wspólnie zamieszkujące posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - wskazanie czy otrzymują pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, - nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące, - nadesłanie kopii zeznania podatkowego za rok 2014 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - wskazania czy pod adresem zamieszkania wnioskodawców N. [...] T. prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: Usługi Transportowe J. W. oraz firmy [...] M. W., które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu, - podania czy J. W. i M. W. zamieszkują wspólnie z wnioskodawcami, skoro jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących, - w przypadku gdyby J. W. i M. W. nie zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawcami należało nadesłać oświadczenie ww. osób, z którego będzie wynikać, że nie mieszkają pod adresem N. [...] T. i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcami, - w przypadku nienadesłania ww. oświadczeń należało wskazać i udokumentować dochody J. W. i M. W. W dniu 6 lipca 2015r., a następnie ponownie 16 lipca 2015r. do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że wnioskodawcy mieszkają w N. w mieszkaniu o nr [...], o pow. 57m ². Wskazali, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania. W ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. M. W. zaczęła prowadzić działalność gospodarczą, ale nie osiąga z niej dochodów, J. W. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Dom został wybudowany staraniem własnej pracy ( budowa od 1996r.), nie jest zamieszkany. Budowa była także prowadzona z kredytów spłacanych i pobieranych przez syna wnioskodawców. Wnioskodawcy nie mają pojazdów mechanicznych poza rowerami. Dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Do pisma dołączone zostały złożone oświadczenia J. W. i M. W. na okoliczność, iż nie zamieszkują razem z wnioskodawcami w N. [...] oraz kopie dokumentów PIT M. W. i D. W. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2015r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W dniu 24 sierpnia 2015r. do Sądu wpłynął sprzeciw wnioskodawców od ww. postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawcy podnieśli, iż nie stać ich na opłacenie kosztów sądowych. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ833/11). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wpływ na podjęte rozstrzygnięcie miało nienależyte wykonanie zarządzenia z dnia 29 maja 2015r. i nieustosunkowanie się do wszystkich zawartych pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. W szczególności wnioskodawcy nie podali jakie miesięcznie ponoszą wydatki na własne utrzymanie jak również na stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania/domu. Ponadto wniosek w zasadzie nie zawiera uzasadnienia odnoszącego się do trudnej sytuacji materialnej strony, wnioskodawcy nie nadesłali dokumentów źródłowych - wyciągów z rachunków bankowych. Dodać należy, iż wnioskodawcy nie przedstawili wszystkich żądanych informacji ww. zarządzeniem również na etapie sprzeciwu. Rozpatrując niniejszy wniosek wnioskodawców w zakresie przyznania prawa pomocy uznano, iż złożone przez nich oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia ich faktycznych możliwości finansowych. Stwierdzono, że analiza koniecznych wydatków z wpływami pozwoliłaby na prawidłową ocenę możliwości materialnych wnioskodawców. Brak natomiast informacji o kosztach utrzymania skarżących nie pozwala na dywagowanie na jakim poziomie kształtują się rzeczywiste możliwości płatnicze strony. Nadto wskazać należy, iż w poprzednich sprawach wnioskodawcy wskazywali, że są współwłaścicielami dwóch działek o pow. [...] m². W składanym w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy nie podali tych nieruchomości. Nie wyjaśnili czy zostały one sprzedane i uzyskali z tego tytułu dochód czy też nadal je posiadają bądź darowali je dzieciom. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcach ciążył obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej, a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a wnioskodawcy nie ustosunkowali się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Ustosunkowanie się do zarządzenia w sposób selektywny skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawcy nie wykazali, że spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.