VII SA/Wa 783/12

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. i Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.S. i Z.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania administracyjnego postanawia : 1) przyznać W.S. i Z.S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego do skargi w wysokości 500,00 złotych oraz ustanowienie adwokata, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 18 maja 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawców formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z emerytur o łącznej wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie. Zaznaczyli, że jest to ich jedyne źródło dochodu. Wnioskodawcy podali, że posiadają mieszkanie o powierzchni 90 m ². Oświadczyli, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że są starszymi i schorowanymi ludźmi, którzy znaczną część uzyskiwanych dochodów przeznaczają na leczenie siebie i zakup lekarstw. Wskazali, że wnioskodawczyni jest inwalidką posiadającą orzeczoną I grupę, dlatego wydatki związane z jej leczeniem, zakupem lekarstw oraz zabiegami i prywatnymi badaniami wynoszą 1.200,00 złotych miesięcznie. Wskazali, że koszty związane z leczeniem wnioskodawcy i zakupem lekarstw, w tym prywatne badania i zabiegi to wydatek w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy podali, ze łącznie na leczenie i zakup lekarstw przeznaczają miesięcznie 2.200,00 złotych. Wnioskodawcy oświadczyli, że ponoszą także koszty związane z utrzymaniem mieszkania w tym za ogrzewanie gazem, energię elektryczną, gaz dla celów bytowych (gotowanie, ogrzanie wody), telefon i bieżące remonty o łącznej wysokości 1.100,00 złotych miesięcznie. Wskazali, iż na utrzymanie pozostaje im kwota w wysokości 525,00 złotych z której pokrywają także wydatki na zakup środków czystości, uzupełnienie odzieży i obuwia. Dodali, że muszą ponieść także dodatkowy wydatek w wysokości około 2.100,00 złotych na zakup aparatu słuchowego dla wnioskodawczyni oraz zmianę okularów w wysokości 140,00 złotych dla każdego z nich. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawcy wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że poniesienie jednorazowo wydatku w wysokości 500,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak również ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru jest to wydatek, który mógłby spowodować uszczerbek w ich niezbędnych kosztach utrzymania koniecznego. Z tego względu, celem zapewnienia wnioskodawcom prawa do Sądu, zwolniono ich od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych oraz ustanowiono adwokata z urzędu. Rozstrzygnięcie takie zabezpiecza wnioskodawcom prawo do Sądu, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia. Jednocześnie stwierdzono, że wnioskodawcy są w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie i w tym zakresie wniosek oddalono. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Podkreślić należy, że wnioskodawcy posiadają stały dochód w wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie, a zatem nie jest to dochód niski. Uznano, że sytuacja taka pozwala na sukcesywne poczynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Posiadanie przez wnioskodawców miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość uznania ich za osoby nie będące w stanie ponieść choćby najmniejszych nawet kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zauważyć bowiem należy, iż wydatki ponoszone przez wnioskodawców zwłaszcza na leczenie i zakup lekarstw mogą w zależności od stanu zdrowia oraz potrzeby przeprowadzania leczenia czy dodatkowych badań i zabiegów kształtować się różnie, co oznacza, że mogą być także niższe od tych, jakie wskazali wnioskodawcy wynoszących 2.200,00 złotych miesięcznie. Stwierdzono zatem, że wnioskodawcy ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi bądź też ponosząc niektóre wydatki w wysokości mniejszej niż wskazali, jak np. w chwili obecnej brak wydatku z tytułu ogrzewania mieszkania, będą w stanie zgromadzić środki finansowe by ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Dodać należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe, takie jak wpis od skargi kasacyjnej, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy wpis od ewentualnego zażalenia mogą się w sprawie pojawić bądź też nie wystąpić w ogóle, co zależy też od działań samych wnioskodawców. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.