VII SA/Wa 79/19

WyrokWSA w Warszawie2019-06-27

Skład orzekający: Marta Kołtun - Kulik, Grzegorz Antas, Joanna Gierak – Podsiadły

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu budynku mieszkalnego o parametrach i funkcji istotnie odbiegających od pozwolenia na budowę budynku gospodarczego, organ nadzoru budowlanego powinien nakazać rozbiórkę całego obiektu, czy też powinien rozważyć możliwość pozostawienia części budynku pełniącej funkcję gospodarczą?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nakaz rozbiórki jest sankcją najdalej idącą i nie może być stosowany, gdy stan faktyczny nie został jednoznacznie ustalony. Organy nadzoru budowlanego naruszyły zasady postępowania, wydając nakaz rozbiórki całego budynku bez jednoznacznego ustalenia, czy dopuszczalne jest rozebranie również tej części obiektu, która powstała na podstawie pozwolenia na budowę budynku gospodarczego. Wobec tego, organ powinien rozważyć możliwość pozostawienia części budynku pełniącej funkcję gospodarczą.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz ze zbiornikiem na nieczystości ciekłe. Organ I instancji (PINB) uznał budynek za samowolę budowlaną, ponieważ jego parametry i funkcja znacząco odbiegały od pozwolenia na budowę budynku gospodarczego z 1992 r. Organ II instancji (WINB) utrzymał w mocy decyzję PINB. Skarżący L. G. zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, wnosząc o uchylenie decyzji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego L. G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2018 r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB") - po rozpatrzeniu odwołania L. G. - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: "PINB w M.") z [...] września 2018 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki. Decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] marca 2018 r. PINB w M. wszczął na wniosek Pana L. G. postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z urządzeniem budowlanym - zbiornikiem na nieczystości ciekłe znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości C., gmina M. W toku czynności kontrolnych ustalono, że na ww. działce znajduje się parterowy budynek mieszkalny jednorodzinny z poddaszem użytkowym, konstrukcji drewnianej z dachem krytym blachą trapezową o wymiarze rzutu 11,28 m x 7,36 m, o wysokości 4,82 m. Od strony zachodniej tego budynku usytuowany jest ganek o wymiarze rzutu 4,89 m x 2,12 m, ze ścianami wykonanymi z tworzywa sztucznego typu "plexi" wsparty na betonowych bloczkach. Różnica poziomu przy wejściu do ganku a przyległym terenem wynosi ok. 0,44 m. W poziomie parteru wydzielone zostały cztery pomieszczenia o funkcji: kuchni, łazienki, salonu i kotłowni, których wysokość w świetle wynosi od 2,27 m do 2,34 m, zaś w poziomie poddasza wydzielono jeden pokój. Połączenie funkcjonalne obiektu pomiędzy kondygnacjami odbywa się za pomocą schodów konstrukcji stalowo - drewnianej, składających się z 11 stopni o wysokości wynoszącej od 0,17 m do 0,22 m, zabezpieczonych balustradą o wysokości 1,14 m. Przedmiotowy budynek podłączony jest do sieci wodociągowej oraz zbiornika na nieczystości ciekłe, którego środek włazu usytuowany jest w odległości 2,46 m - mierząc od ogrodzenia znajdującego się od strony zachodniej działki i w odległości 2,12 m - od północnej ściany budynku. Budynek mieszkalny zlokalizowany jest ścianą z otworami okiennymi w odległości od 2,61 m do 2,85 m od ogrodzenia znajdującego się od strony wschodniej i w odległości od 6,08 m do 6,19 m od ogrodzenia znajdującego się od strony zachodniej działki. Obecny podczas czynności kontrolnych L. G. oświadczył, że "budynek mieszkalny jednorodzinny istniał na działce w momencie zakupu nieruchomości od W. Z. w dniu [...] lipca 1994 r. (akt notarialny Rep. nr [...]). "Przy budynku wykonał prace remontowe polegające na wymianie pokrycia dachowego, wymianie okien, ociepleniu ścian, prowadzone od momentu zakupu nieruchomości w roku 1994. Zbiornik na nieczystości ciekłe o pojemności 6000 l wybudował dnia 21 maja 2008 r. W toku postępowania L. G. dołączył do akt sprawy projekt planu zagospodarowania działki nr ewid. [...], zatwierdzony decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z [...] lipca 1992 r., nr [...], udzielającą W. Z. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego o pow. zabudowy do 30 m2. Przedmiotowa decyzja uprawniała do budowy budynku gospodarczego o wymiarze w rzucie 4,00 m x 5,00 m, który winien być usytuowany w odległości 37,00 m od południowej granicy działki i w odległości 3,00 m od wschodniej granicy działki. Pismem z 28 sierpnia 2018 r. PINB w M. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w M. Wydziału Architektury i Budownictwa o udzielenie informacji dotyczącej pozwolenia na użytkowanie opisanego wyżej budynku gospodarczego. W odpowiedzi, poinformowano, że w rejestrach organu "(...) nie figuruje pozwolenie o zakończeniu budowy budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości C., gm. M. dla W. Z.". Dokonując analizy kopii operatu nr [...], sporządzonego w 1996 r., PINB wskazał, że w 1996 r. na działce oznaczonej nr ewid. [...] znajdował się budynek o wymiarze w rzucie 5,20 m x 7,25 m. Z kopii zaś operatu nr [...], sporządzonego w 2002 r., wynika, że w 2002 r. ww. budynek posiadał wymiary 5,10 m x 8,86 m i nie pełnił funkcji mieszkalnej, gdyż oznaczony został symbolem geodezyjnym "i". Jednocześnie organ powiatowy wyjaśnił, że z kartoteki budynków wynika, iż na ww. działce znajdują się dwa budynki niemieszkalne o powierzchni zabudowy 26 m2 i 13 m2, których budowa została zakończona w 1998 roku. Nie istniał wówczas budynek mieszkalny o powierzchni ok. 83 m2. Mając na uwadze powyższe organ I instancji ocenił oświadczenie złożone przez L. G. do protokołu czynności kontrolnych jako niewiarygodne. PINB w M. wskazał, że obecne charakterystyczne parametry i funkcja przedmiotowego budynku świadczą, że został on wybudowany przez obecnego właściciela działki a nie jego poprzednika (na co wskazują operaty geodezyjne z 1996 r. i 2002 r. w porównaniu ze stanem faktycznym stwierdzonym podczas czynności kontrolnych a także okoliczność nabycia nieruchomości przez skarżącego w 1994 r.). Budynek gospodarczy, który miał powstać na przedmiotowej nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z 1992 r. pozostaje bez żadnego związku z budynkiem mieszkalnym objętym prowadzonym postępowaniem. Organ powiatowy podkreślił, że w rzeczywistości na działce oznaczonej nr ewid. [...] wybudowany został inny budynek (o charakterze mieszkalnym zamiast gospodarczym, w zupełnie innym miejscu niż przewidziane w planie zagospodarowania działki oraz o innym kształcie i parametrach) niż określony w decyzji udzielającej pozwolenia na budowę z [...] lipca 1992 r., nr [...]. Traktować więc należy go jako samowolę budowlaną tj. jako obiekt wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z tego względu PINB w M. nie znalazł podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 - 51 ustawy Prawo budowlane, o co wnosił skarżący. Z uwagi na prowadzenie robót budowlanych przy budowie ww. budynku po roku 1995 (na co wskazują operaty geodezyjne) PINB w M. jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia przyjął przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Dalej organ powiatowy podkreślił, że zapisy obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy M. z [...] kwietnia 2004 r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), wskazują na usytuowanie działki oznaczonej nr ewid. [...] na terenie oznaczonym symbolem "RRL" tzn. na terenach zalesień, przeznaczonych docelowo do użytkowania leśnego jak tereny oznaczone symbolem "RL", a tymczasowo tj. do czasu faktycznego zalesienia do użytkowania rolniczego, jednak z zakazem zabudowy. Z uwagi na powyższe, PINB w M., na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, ww. decyzją z [...] września 2018r., nakazał właścicielom – L. G. i H. G. dokonanie całkowitej rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarze w rzucie 11,28 m x 7,36 m wraz z urządzeniem budowlanym - zbiornikiem na nieczystości ciekłe znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości C, gmina M. Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie wniósł L. G. W ocenie organu odwoławczego, utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji, analiza materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie wykazała, że PINB prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie oraz przeprowadził postępowanie administracyjne nie naruszając przepisów prawa. [...] WINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawo budowlane: "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Przepisy zawarte w art. 29 - 31 Prawa budowlanego wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno- budowlanej. Katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 Prawa budowlanego, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 ww. ustawy zawiera wyliczenie enumeratywne, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Stosowanie wykładni rozszerzającej jest w tym wypadku niedopuszczalne. Tym samym, realizując budynek mieszkalny jednorodzinny, inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę (tego typu budowa nie została objęta wyłączeniem z art. 29 - 31 Prawa budowlanego). Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący w toku prowadzonego postępowania nie przedstawił żadnych dokumentów mogących potwierdzić wywiązanie się z nałożonego ww. przepisach obowiązku. Zasadne było zatem zastosowanie wobec tego obiektu budowlanego, trybu określonego w art. 48 Prawa budowlanego. Przy czym, w każdym przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej istotne jest ustalenie daty realizacji inwestycji - ma ona bowiem znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów Prawa budowlanego. Problematyka samowoli budowlanej obiektu budowlanego uregulowana jest obecnie m.in. w art. 48 Prawa budowlanego. Jednakże zgodnie z dyspozycją art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowalnego z dnia 7 lipca 1994 r.; "do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust.2 który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe". Cytowane uregulowanie wskazuje zatem, kiedy organ nadzoru budowlanego, w celu likwidacji samowoli budowlanej, władny jest skorzystać z przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Organ odwoławczy odnosząc się do ustaleń PINB podniósł, że w 1996 r. na działce oznaczonej nr ewid. [...] znajdował się budynek o pow. zabudowy 37,7 m2, zaś w 2002 r. wymiary przedmiotowego budynku uległy zmianie. Szerokość i długość obiektu wynosiły 5,10 m i 8,86 m (pow. zabudowy 45,1 m2), nadto nie pełnił on nadal funkcji mieszkalnej. Ustalenia kontrolne przeprowadzone w marcu 2018 r. wykazały zaś, że na działce oznaczonej nr ewid. [...] znajduje się parterowy budynek mieszkalny jednorodzinny o wymiarze rzutu 11,28 m x 7,36 m (pow. zabudowy ok. 83 m2). Powyższe, w ocenie organu wojewódzkiego, potwierdza realizowanie procesu inwestycyjnego (robót budowlanych) w stosunku do przedmiotowego obiektu budowlanego, który rozpoczął się przed 1996 r. i trwał aż do 2008 r., co potwierdził skarżący w treści przedłożonego odwołania (wskazując na prowadzenie prac w latach 1994-2008 i rozbudowę obiektu) oraz w toku czynności kontrolnych (wskazując na wybudowanie zbiornika na nieczystości ciekłe w 2008 roku). Wbrew twierdzeniom skarżącego nie mógł on w 1994 r. nabyć budynku mieszkalnego i nieprzerwanie w nim zamieszkiwać albowiem jak wskazano wyżej w roku 2002 obiekt ten nie pełnił funkcji mieszkalnej (gdyż oznaczony został symbolem geodezyjnym "i"). Nadto z kartoteki budynków wynika, że w 1998 r. na wyżej opisanej nieruchomości znajdowały się wyłącznie budynki niemieszkalne. Odwołując się do orzecznictwa sądowego (m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2217/16) organ odwoławczy podkreślił, że "w sytuacji gdy samowola budowlana była ciągiem pewnych zdarzeń faktycznych mających miejsce na przestrzeni lat (w okresie obowiązywania różnych reżimów prawnych w zakresie likwidacji samowoli - ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane), to do takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy ustawy Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., obowiązujące w dacie orzekania". Podobne stanowisko zostało zawarte także w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13. Mając powyższe stanowisko na uwadze a także fakt prowadzenia robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego po 1994 r., organ II instancji stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy obecnie obowiązującej ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 "Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia" Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie." Jak stanowi z kolei ust. 3 "W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2." Organ odwoławczy wskazał, że w razie stwierdzenia niezgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub przepisami techniczno - budowlanymi organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości wszczęcia postępowania legalizacyjnego, lecz obowiązany jest nakazać rozbiórkę samowoli budowlanej, co też uczynił w przedmiotowej sprawie. Z zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy M. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], wynika, że działka oznaczona nr ewid. [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem "RRL" tzn. na terenach zalesień, przeznaczonych docelowo do użytkowania leśnego jak tereny oznaczone symbolem "RL", a tymczasowo tj. do czasu faktycznego zalesienia do użytkowania rolniczego, jednak z zakazem zabudowy. Tym samym wobec niezgodności usytuowania zrealizowanej przez H. i L. G. inwestycji z ustaleniami planu, legalizacja nie jest możliwa. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wojewódzki wskazał, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w oparciu o przepis art. 50 - 51 Prawa budowlanego. Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie ma "kontynuacji decyzji Urzędu Rejonowego z [...] lipca 1992 r.", którą można byłoby rozpatrywać w kontekście prowadzenia robót budowlanych w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego. W tym miejscu [...] WINB wyjaśnił, że zatwierdzony decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z [...] lipca 1992 r. projekt zagospodarowania działki nr ewid. [...] przewidywał budowę budynku gospodarczego o wymiarze w rzucie 4,00 m x 5,00 m (pow. zabudowy 20 m2). Tymczasem na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano budynek mieszkalny o pow. zabudowy około 83 m2. Potwierdza to wybudowanie przez inwestora obiektu nie związanego w żaden sposób z udzielonym pozwoleniem na budowę, tj. o charakterze mieszkalnym zamiast gospodarczym oraz o innym kształcie i parametrach, co uzasadnia nakazanie jego rozbiórki. Skargę na decyzję organu odwoławczego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł L. G., zarzucając naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nakazującej dokonanie całkowitej rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarze w rzucie 11,28 m x 7,36 m wraz z urządzeniem budowlanym - zbiornikiem na nieczystości ciekłe; 2) art. 7 , 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez wyciągnięcie z materiału dowodowego błędnego wniosku nie mającego w nim oparcia tj. że w omawianej sprawie materiał dowodowy dał podstawę do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane; 3) art.48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie mimo, że materiał dowodowy nie wykazał, aby zaistniała bezwzględna przesłanka do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku w oparciu o ww. przepis; 4) art. 51 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie, mimo, że materiał dowodowy wykazał istnienie przesłanek do jego zastosowania. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji PINB w M. z [...] września 2018 r. a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stanowisko na poparcie zarzutów skargi. Jednocześnie wskazał, że organu nadzoru budowlanego nie rozważyły doprowadzenia wykonanych robót do stanu umożliwiającego pozostawienie części budynku jako gospodarczego, a nie nakładanie nakazu rozbiórki na cały budynek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r., skarżący oświadczył, że budynek mieszkalny powstał na podstawie pierwotnego budynku gospodarczego, który zakupił od brata. Po zakupie dobudował jedynie po obu stronach pomieszczenia wraz z tarasem, zachowując odległości od sąsiadów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest zasadna ale nie ze wszystkich przyczyn w niej podniesionych. Przedmiotowa decyzja dotyczy nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarze w rzucie 11,28 m x 7,36 m wraz z urządzeniem budowlanym - zbiornikiem na nieczystości ciekłe znajdujących się na działce oznaczonej nr ewid. [...] położonej w miejscowości C., gmina M. Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, stanowi art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202), zgodnie z którym jeśli obiekt budowlany, lub jego część, jest w budowie albo został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego nakazuje jego rozbiórkę. W tym miejscu wskazać należy, że nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów ustawy Prawo budowlane, powodującą zazwyczaj nieodwracalne skutki. Z tego też względu, nie można tej sankcji stosować w sytuacjach kiedy stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób jednoznaczny. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsce w niniejszej sprawie. Tymczasem, zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Sądu, w powyższej sprawie, wskazane reguły procesowe zostały przez organy nadzoru budowlanego obu instancji naruszone a ich efektem było wydanie nakazu rozbiórki wobec całego budynku, który w okolicznościach sprawy jest przedwczesny. Zgodzić należy się jednak z organem odwoławczym w trzech kwestiach. Po pierwsze prawidłowo przyjęto, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają aktualnie obowiązujące przepisy ustawy - Prawo budowlane. Materiał dokumentacyjny wskazuje bowiem na realizowanie procesu inwestycyjnego w latach 1994-2008 r. Temu nie zaprzecza nawet skarżący. Po drugie słusznie też organy obu instancji wskazały, że przedmiotowa inwestycja jest sprzeczna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy M. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Z zapisów planu wynika bowiem, że działka oznaczona nr ewid. [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem "RRL" tzn. na terenach zalesień, przeznaczonych docelowo do użytkowania leśnego jak tereny oznaczone symbolem "RL", a tymczasowo tj. do czasu faktycznego zalesienia do użytkowania rolniczego, jednak z zakazem zabudowy. Prawidłowo więc stwierdzono, że sprzeczność inwestycji z ustaleniami ww. planu wyklucza możliwość jej legalizacji. Po trzecie zasadnie podniósł [...] WINB, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do prowadzenia przez organ I instancji postępowania w oparciu o przepisy art. 50 - 51 Prawa budowlanego, albowiem nie zaistniała sytuacja, na którą wskazuje skarżący, tj. "kontynuacja decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z [...] lipca 1992 r., nr [...]", którą można byłoby rozpatrywać w kontekście prowadzenia robót budowlanych w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego. Ww. decyzją zatwierdzono bowiem projekt zagospodarowania działki o nr ewid. [...] oraz udzielono pozwolenia na budowę W. Z. na budowę budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 30 m2). Na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano natomiast budynek mieszkalny o pow. zabudowy około 83 m2. I tak akta administracyjne dotyczące budynku gospodarczego, na który uzyskano pozwolenie w 1992 r., wskazują, że na działce nr ewid. [...] istniała studnia, zaprojektowano zaś budynek gospodarczy o pow. 20 m2, od strony działki nr 115 - ściana bez otworów. Przedmiotowy budynek został zmierzony po raz pierwszy w 1996 r. podczas prac związanych z pomiarem sytuacyjno-wysokościowym (operat nr [...], przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] lutego 1996 r.). Budynek posiadał wówczas wymiary 5,20 m x 7,25 m (37,7 m2). W 2002 r. podczas wykonywania pracy geodezyjnej dotyczącej mapy do celów projektowych (operat nr [...], przyjęty do zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] września 2002 r.) geodeta dokonał ponownych pomiarów kontrolnych budynku. Z kolei, w kartotece budynków z 30 kwietnia 2018 r. budynek ten wykazywany jest jako ukończony w 1998 r., jako budynek niemieszkalny, o powierzchni zabudowy 26 m2. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ administracji przed nałożeniem nakazu dotyczącego rozbiórki całego obiektu budowlanego powinien jednoznacznie wypowiedzieć się czy dopuszczalne jest rozebranie również tej części budynku, co do którego poprzedni inwestor W. Z. otrzymał pozwolenie na budowę w 1992 r. Na tę okoliczność wskazywał także skarżący podnosząc brak rozważań organu co do nałożenia nakazu w taki sposób aby w wyniku rozbiórki pozostała część budynku - pełniącego funkcję gospodarczą (co do którego wydano pozwolenie w 1992 r.) W konsekwencji, organ winien poczynić ustalenia co do rozmiarów dokonanej rozbudowy budynku mieszkalnego w stosunku do poprzednio istniejącego budynku gospodarczego (kwalifikowanego tak również w dokumentach ewidencyjnych) i wypowiedzieć się o możliwości pozostawienia tej części budynku, który pełniłby funkcję gospodarczą. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w niniejszej sprawie PINB w M. naruszył art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 7 i 107 § 3 k.p.a., zaś organ odwoławczy nieprawidłowo skontrolował decyzję organu I instancji, czym naruszył nie tylko wskazane przepisy ale również stanowiący podstawę rozstrzygnięcia organu II instancji - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organy administracji zobowiązane będą do przeprowadzenia postępowania zgodnie z powołanymi wyżej wskazaniami Sądu. Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło