VII SA/Wa 792/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r. nr [...] w przedmiocie przymusowej rozbiórki budynku mieszkalnego skargę oddala VII SA/Wa 792/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 1992 r., nr [...] Wójt Gminy T. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz 229 z późn. zm.) orzekł rozbiórkę obiektu budowlanego -budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami przynależnymi - wybudowanych na działce Nr [...] położonej we wsi P. gmina T. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż Miejscowy Perspektywiczny Plan Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego gminy T. przewidywał dla terenu działki Nr [...] we wsi P. usługi turystyczne - camping, pole namiotowe. Zatem budynek mieszkalny J. J. został wybudowany na terenie przewidzianym do innego typu zagospodarowania. Organ stwierdził jednak, iż na wniosek inwestora autor planu zagospodarowania przestrzennego gminy zaopiniował pozytywnie zmianę przeznaczenia terenu na w/w działce. Jednocześnie organ wskazał, iż J. J. samowolnie wybudował budynek mieszkalny wraz z urządzeniami przynależnymi (m. inn. szambo) w bezpośrednim sąsiedztwie nitki awaryjnej rurociągu naftowego [...] (budynek mieszkalny - 4m, szambo - 1m). Organ wskazał, iż w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego gminy, brak udokumentowanego przebiegu rurociągu. Inwestor przedstawił zaś mapę sytuacyjną wykonaną przez pracownię geodezyjną, z której wynika, że przez teren działki Nr [...] biegnie rurociąg w odległości minimum 50 m od samowolnie wybudowanego budynku. Brak natomiast na mapie nitki awaryjnej. Organ podniósł, iż istnienie awaryjnego ropociągu zostało potwierdzone przez przedstawicieli Przedsiębiorstwa Eksploatacji Rurociągów Naftowych [...]. Stwierdził, że co prawda na mapach geodezyjnych i planie ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy nie wskazano nitki awaryjnej ale jego faktyczne obecność w terenie nie zmniejsza zagrożenia dla otoczenia. Organ powołał się ponadto na z § 18 ust. 2 zarządzenia Nr 4 Ministrów Przemysłu Chemicznego oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 maja 1973 r. (Dz. Min. Bud. Nr 6 poz. 19) w sprawie budownictwa baz ropy i produktów naftowych oraz rurociągów dalekosiężnych do transportu ropy i produktów naftowych, z którego wynika, iż wszystkie budynki znajdujące się w odległości mniejszej niż 5 m od rurociągu należy bezwzględnie zlikwidować. Decyzją z dnia [...] marca 1993 r, nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania J. J. od w/w decyzji Wójta Gminy T., utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy powielił argumentację organu pierwszej instancji. Podkreślił, iż do czasu nadania biegu sprawie o rozbiórkę przebieg nitki awaryjnej rurociągu był nieznany, a w akcie notarialnym właściciela działki jest stwierdzenie, że działka jest niezabudowana, a księgi wieczyste nie posiadają żadnych wpisów. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż jego zdaniem Przedsiębiorstwo Eksploatacji Rurociągów Naftowych [...] ograniczyło prawo własności J. J., w związku z czym może on dochodzić swych praw na drodze cywilnoprawnej. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. J. i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, iż rozpoczął budowę po uzyskaniu pozytywnej opinii urbanistycznej a budynek nie kolidował z planem zagospodarowania przestrzennego gminy. Jednocześnie podniósł, iż jako, że żaden z organów administracji nie został poinformowany o istnieniu i przebiegu awaryjnego ropociągu na jego nieruchomości, to zachodzą podejrzenia, że ropociąg ten został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarga jest niezasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Na wstępie podkreślić trzeba, iż Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy T. nr [...] z prawem obowiązującym w dacie ich wydawania. Podstawę prawną decyzji nakazującej rozbiórkę, w niniejszej sprawie, stanowi art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Artykuł ten stanowi, iż Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Odnosząc się do treści art. 37 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, stwierdzić należy, iż warunkiem zastosowania przez organ administracji instytucji przymusowej rozbiórki obiektu, przewidzianej w tym artykule, jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek: rozpoczęcia budowy lub wybudowania obiektu bez wymaganego prawem zezwolenia, naruszenia ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie budowy (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 września 1981 r, sygn. akt I SA 1933/81, ONSA 1981/2/94). W niniejszej sprawie, w dniu [...] sierpnia 1991 r. J. J. zgłosił ustny wniosek dotyczący zmiany przeznaczenia działki Nr ewid. [...] pod budownictwo mieszkaniowe, jednorodzinne, a wniosek ten został pozytywnie zaopiniowany. Bezsprzecznym jest jednak, iż w momencie rozpoczęcia przez skarżącego samowolnej budowy budynku mieszkalnego, teren inwestycji objęty był obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy T., uchwalonego w 1987 r. potwierdzonego jako obowiązujący do 1995 r. Działka inwestora przeznaczona była na usługi turystyczne, projektowany camping, pole namiotowe. Inwestor wybudował więc samowolnie budynek nie czekając na zatwierdzenie zmian w miejscowy planie zagospodarowania. A więc plan zagospodarowania przestrzennego, tak obowiązujący w dacie budowy, jak i w dacie wydania kontrolowanych przez Sąd decyzji nie przewidywał terenu objętego działką inwestora pod budownictwo mieszkaniowe. Bezsprzecznie więc wystąpiły przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku. Należy podkreślić, iż nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. Zatem w wypadku samowoli budowlanej art. 37 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy występuje taka konieczność (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 1989 r, sygn. akt IV SA 83/89, ONSA 1989/1/38). Tymczasem jak trafnie wywiodły w swoich decyzjach organy obu instancji, oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na podstawie art. 40 Prawa budowlanego było niedopuszczalne z uwagi na okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowy budynek mieszkalny wraz z szambem, który wybudowany został samowolnie (tzn. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę), jest faktycznie zlokalizowany w sposób rażąco naruszający obowiązujące prawnie normy odległości budynków mieszkalnych od rurociągów dalekosiężnych do transportu ropy i produktów naftowych. Zgodnie bowiem z § 20 zarządzenia Nr. 4 Ministrów: Przemysłu chemicznego oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 maja 1973 r. (Dz. Min. Bud. 1973 r., Nr 6, poz. 19) stanowi, iż budynki mogą się znajdować nie bliżej niż 20 m od rurociągu, § 18 w/w zarządzenia wskazuje zaś, iż wszelkie budynki znajdujące się w odległości mniejszej od 5 m od rurociągu należy bezwzględnie zlikwidować. Dla rozpatrzenia niniejszej sprawy, nie ma znaczenia wyjaśnienie okoliczności powstania nitki zapasowej rurociągu [...]. Przedmiotem tego postępowania administracyjnego była bowiem samowolna budowa budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami przynależnymi, nie zaś kontrola legalności inwestycji - rurociągu [...]. Należy mieć na względzie, że w danym wypadku, jak to wynika z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego, zaistniała sytuacja nie tylko spowodowała istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców samowolnie wybudowanego budynku (strefa bezpieczeństwa rurociągu stanowi bowiem poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, bowiem w przypadku awarii może nastąpić wybuch i skażenie środowiska), ale równocześnie budynek wybudowany został niezgodnie z obowiązującymi przepisami w sposób, który ze względu na istniejące okoliczności faktyczne uniemożliwiał doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Nie jest bowiem możliwe zadośćuczynienie wymaganiom prawnym dotyczącym minimalnej odległości budynku od rurociągu, w sposób inny niż poprzez nakazanie rozbiórki tego budynku. W danym wypadku zaistniały zatem przesłanki prawne uzasadniające wydanie decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę budynku mieszkalnego wraz z przynależnościami (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., nr [...], a także poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy T. z dnia [...] października 1992 r, nr [...] nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.