VII SA/Wa 794/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: odmówić D. W. i M. W. zmiany pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 794/09. W dniu 4 października 2010 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynikało, iż D. i M. W. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i utrzymują się z emerytur o łącznej wysokości 2451 zł miesięcznie. Ich majątek obejmuje udział ¼ we współwłasności działki w N. o powierzchni 2500 m². Innego majątku ani oszczędności wnioskodawcy nie wskazali. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że z uwagi na okoliczność, że toczy się w ich sprawach ponad 300 postępowań administracyjnych i sądowo-administracyjnych, które w sumie pociągają dla nich znaczne wydatki tak, że pozostałe środki pieniężne nie wystarczają im nawet na minimum socjalne. Wnioskodawcy podnieśli, iż z powodu niezgodnego, ich zdaniem, z prawem postępowania organów administracji i sądów pozbawieni zostali ogrzewania, zimnej wody, a także, że naruszane są ich podstawowe prawa w przedmiotowych postępowaniach. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 794/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu ww. wniosku o przyznanie prawa pomocy, przyznał D. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W dniu 22 grudnia 2011 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z postanowieniem Sądu z dnia 10 stycznia 2011 r., wniosek ten należy potraktować jako wniosek o zmianę ww. postanowienia w zakresie pkt 2. Z treści wniosku wynika, iż D. i M. W. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i utrzymują się z emerytur o łącznej wysokości 2453 zł brutto miesięcznie. Ich majątek obejmuje udział we współwłasności działki w N. o powierzchni 2500 m². Innego majątku ani oszczędności wnioskodawcy nie wskazali. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2012 r. wezwano D. W. i M. W., w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje wskazane w formularzu, do: - wypełnienia formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności rubryki nr 9, - wskazania w jakiej wysokości emeryturę uzyskuje M. W., ponieważ w formularzu wskazano kwotę 1384 zł, a po dodaniu do niej dochodu D. W., tj. 1107 zł, wspólny dochód wnioskodawców wynosi 2493 zł, natomiast wnioskodawcy jako łączny dochód wskazali kwotę 2453 zł, - wskazania czy wnioskodawcy mają inne źródła utrzymania, niż emerytura, jeśli tak to w jakiej wysokości oraz czy podejmują pracę dodatkową, - wskazania w jaki sposób rozdysponowywane są miesięczne dochody skarżących, - wskazania, czy korzystają z pomocy dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, - nadesłania wyciągów za ostatnie 3 miesiące z posiadanych kont bankowych, - nadesłania kopii deklaracji podatkowej złożonej do Urzędu Skarbowego za ostatni rok. Przesyłka zawierające wezwanie skierowanie do D. W., jak również przesyłka zawierająca wezwanie skierowanie do M. W., zostały prawidłowo powtórnie awizowane w placówce pocztowej w dniach 13 stycznia 2012 r. oraz 23 stycznia 2012 r., a następnie zwrócone do nadawcy w dniu 31 stycznia 2011 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu, wnioskodawcy nie nadesłali żądanych wyjaśnień, jak również nie uzupełnili formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w przypadku zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zaznaczyć trzeba, że podstawę przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie - w zakreślonym terminie - dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ww. ustawy). Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, że znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy również w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji, dotyczącej sytuacji materialnej strony. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponieważ dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie kwalifikują wnioskodawców do przyznania im prawa pomocy także w zakresie dotyczącym zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, zaś skarżący nie nadesłali w zakreślonym terminie uzupełniających informacji dotyczących ich stanu majątkowego, wniosek o zmianę pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r. nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy orzeczono, jak w sentencji postanowienia.