VII SA/Wa 794/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić A. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek A. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2014 r. Na postanowienie to został złożony sprzeciw stąd, z mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., straciło ono moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca zaznaczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu pracy etatowej, uzyskując dochód brutto 1 680 zł. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 106 m2, nieruchomość rolną o pow. 1,91 ha oraz samochód osobowy nissan micra, rok produkcji 2006, o wartości około 15 000 zł. Wnioskodawca wskazał, że uzyskiwany dochód w całości przeznaczany jest na bieżące utrzymanie, z tego względu nie jest możliwe poniesienie kosztów sadowych. W dodatkowym piśmie z dnia 12 czerwca 2014 r. wskazał, że mieszka sam, nie otrzymuje pomocy od rodziny, osób trzecich, ani instytucji pomocy społecznej, nieruchomość rolna nie jest dzierżawiona, ani uprawiana i nie przynosi dochodów, środki zgromadzone na koncie oszczędnościowym pochodzą ze zlikwidowanej polisy ubezpieczeniowej i stanowią zabezpieczenie emerytalne. Do wniosku dołączono kopię dokumentu PIT za 2013 r. zaświadczenie z pracy o zarobkach oraz kopę wyciągu bankowego za ostatnie trzy miesiące. W sprzeciwie wnioskodawca podał, że uzyskuje dochód netto 1 242,20 zł., co uniemożliwia opłacenie dwóch spraw o wpisach w łącznej wysokości 1 000 zł. Dodał, że posiadane oszczędności ze zlikwidowanej polisy stanowią zabezpieczenie emerytalne. Posiadany samochód jest niezbędny do dojazdów do pracy poza miejscem zamieszkania, a połączenia komunikacji publicznej nie są dostosowane do potrzeb wnioskodawcy. Dzierżawa nieruchomości nie jest możliwa z uwagi na nieuregulowany przebieg granic. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może zatem w stosunku do osób ubogich, nie posiadających bieżących dochodów, ani majątku, które nie są w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Warto również wskazać, że odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H. Knysiak - Molczyk (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Rozpoznając merytorycznie wniosek należy wskazać, że nie jest zasadne przyznanie prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie. Z przedstawionych danych zarówno w formularzu PPF jak i w dodatkowych wyjaśnieniach nie wynika by wnioskodawcę zaliczyć można było do osób ubogich, wobec których należałoby zastosować instytucję prawa pomocy. Rzeczywiste zdolności płatnicze wnioskodawcy umożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł wpisu od skargi, a na kolejnych etapach koszty jakie mogą się pojawić to opłata za uzasadnienie wyroku (jeśli nie będzie on sporządzany z urzędu) – 100 zł. oraz 250 zł. ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej. Głównym argumentem przemawiającym za odmową przyznania prawa pomocy jest posiadanie przez wnioskodawcę oszczędności, które przewyższają wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Oszczędności te, jak wynika z załączonych dokumentów, zostały dwukrotnie powiększone o kwotę 100 zł. w miesiącu kwietniu i maju 2014 r. co oznacza, że wnioskodawca posiada płynność finansową. Wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada stałą pracę, dom, samochód osobowy, a ponadto nieruchomość rolną. Pamiętać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jako forma dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. W niniejszej stronie wnioskodawca posiadając oszczędności jest w stanie opłacić koszty sądowe. Należy także pamiętać, że w przypadku rozstrzygnięcia sprawy korzystnego dla wnioskodawcy (uchylenie zaskarżonej decyzji) możliwe jest zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów sądowych. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, tym samym uznano, że możliwości płatnicze wnioskodawcy wystarczają na samodzielne poniesienie kosztów sądowych. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.